11. Sınıf Koligatif Özellikler Çözümlü Sorular ve Örnekler

Çözümlü Örnek

Kolay Seviye

💡 Bir miktar saf suya, 2 mol şeker (C\(_6\)H\(_{12}\)O\(_6\)) eklenerek 4 kg çözücü içeren bir çözelti hazırlanıyor. Buna göre bu çözeltinin molal derişimi nedir?
(Şeker suda moleküler olarak çözünür.)

Çözümlü Örnek

Orta Seviye

Bir miktar saf su içerisine 41,6 gram BaCl\(_2\) katısı eklenerek 500 gram çözücüde tamamen çözülüyor. Bu çözeltinin kaynamaya başlama sıcaklığı kaç \(^\circ\text{C}\) olur?
(Ba: 137 g/mol, Cl: 35,5 g/mol, Su için \(K_k = 0,52 \ ^\circ\text{C kg/mol}\), Suyun normal kaynama noktası: \(100 \ ^\circ\text{C}\))

Çözüm ve Açıklama

Kaynama noktası yükselmesi, çözünenin molal derişimine ve tanecik sayısına bağlıdır.

📌 Adım 1: BaCl\(_2\)'nin mol kütlesini hesaplayalım.

BaCl\(_2\) için mol kütlesi = \( 137 + (2 \times 35,5) = 137 + 71 = 208 \text{ g/mol} \)

📌 Adım 2: 41,6 gram BaCl\(_2\)'nin mol sayısını bulalım.

Mol sayısı \( (\text{n}) = \frac{\text{kütle}}{\text{mol kütlesi}} = \frac{41,6 \text{ g}}{208 \text{ g/mol}} = 0,2 \text{ mol} \)

📌 Adım 3: Çözücünün kütlesini kilogram cinsinden ifade edelim.

Çözücü kütlesi = \( 500 \text{ g} = 0,5 \text{ kg} \)

📌 Adım 4: Çözeltinin molal derişimini hesaplayalım.

Molal derişim \( (\text{m}) = \frac{\text{çözünenin mol sayısı}}{\text{çözücünün kütlesi (kg)}} = \frac{0,2 \text{ mol}}{0,5 \text{ kg}} = 0,4 \text{ mol/kg} \)

📌 Adım 5: BaCl\(_2\)'nin suda iyonlaşma denklemini yazarak ortama verdiği iyon sayısını (tanecik sayısı, i) belirleyelim.

BaCl\(_2\) \((k)\) \( \rightarrow \) Ba\(^{2+}(suda)\) \( + \) 2Cl\(^-(suda)\)

Ortama 1 Ba\(^{2+}\) iyonu ve 2 Cl\(^-\) iyonu olmak üzere toplam 3 iyon verir. Yani, tanecik sayısı \( i = 3 \).

📌 Adım 6: Kaynama noktası yükselmesini \( (\Delta T_k) \) hesaplayalım.

Kaynama noktası yükselmesi \( \Delta T_k = K_k \times \text{m} \times i \)

\[ \Delta T_k = 0,52 \ ^\circ\text{C kg/mol} \times 0,4 \text{ mol/kg} \times 3 \]

\[ \Delta T_k = 0,624 \ ^\circ\text{C} \]

📌 Adım 7: Çözeltinin yeni kaynama noktasını bulalım.

Yeni kaynama noktası = Saf suyun kaynama noktası \( + \Delta T_k \)

Yeni kaynama noktası = \( 100 \ ^\circ\text{C} + 0,624 \ ^\circ\text{C} = 100,624 \ ^\circ\text{C} \)

✅ Bu çözeltinin kaynamaya başlama sıcaklığı \(100,624 \ ^\circ\text{C}\) olur.

Çözümlü Örnek

Orta Seviye

Bilinmeyen bir X katısının 12 gramı, 200 gram saf suda çözüldüğünde çözeltinin donmaya başlama sıcaklığı \( -1,86 \ ^\circ\text{C} \) olarak ölçülüyor. Buna göre X katısının mol kütlesi kaç g/mol'dür?
(Su için \(K_d = 1,86 \ ^\circ\text{C kg/mol}\), X katısı suda moleküler olarak çözünmektedir.)

Çözümlü Örnek

Zor Seviye

Bir protein çözeltisi, 27 \(^\circ\text{C}\) sıcaklıkta 0,01 molarlık bir derişime sahiptir. Bu çözeltinin ozmotik basıncı kaç atm'dir?
(İdeal gaz sabiti R = \(0,082 \text{ L atm/mol K}\), Protein moleküler olarak çözünmektedir.)

Çözümlü Örnek

Yeni Nesil Soru

Aşağıda verilen çözeltilerin kaynamaya başlama sıcaklıklarını büyükten küçüğe doğru sıralayınız.
Her bir çözelti aynı miktarda su içerisinde hazırlanmıştır. Suyun \(K_k\) değeri tüm çözeltiler için sabittir.

👉 Çözelti 1: 0,2 mol C\(_6\)H\(_{12}\)O\(_6\) (Şeker)
👉 Çözelti 2: 0,1 mol NaCl
👉 Çözelti 3: 0,05 mol AlCl\(_3\)
👉 Çözelti 4: 0,2 mol CO(NH\(_2\))\(_2\) (Üre)

Çözüm ve Açıklama

Kaynama noktası yükselmesi, çözünenin molal derişimi ve ortama verdiği tanecik sayısıyla doğru orantılıdır. Tüm çözeltiler aynı miktarda suda hazırlandığı için molal derişimi karşılaştırmak yerine, çözünenin mol sayısı ve tanecik sayısının çarpımını (\( n \times i \)) karşılaştırmak yeterlidir.

📌 Adım 1: Her bir çözelti için mol sayısı (\( n \)) ve tanecik sayısı (\( i \)) çarpımını bulalım.

Çözelti 1 (Şeker): Şeker moleküler çözünür, \( i = 1 \).

\[ n \times i = 0,2 \text{ mol} \times 1 = 0,2 \text{ mol tanecik} \]

Çözelti 2 (NaCl): NaCl iyonik çözünür, Na\(^+\) ve Cl\(^-\) olmak üzere 2 iyon verir, \( i = 2 \).

\[ n \times i = 0,1 \text{ mol} \times 2 = 0,2 \text{ mol tanecik} \]

Çözelti 3 (AlCl\(_3\)): AlCl\(_3\) iyonik çözünür, Al\(^{3+}\) ve 3Cl\(^-\) olmak üzere 4 iyon verir, \( i = 4 \).

\[ n \times i = 0,05 \text{ mol} \times 4 = 0,2 \text{ mol tanecik} \]

Çözelti 4 (Üre): Üre moleküler çözünür, \( i = 1 \).

\[ n \times i = 0,2 \text{ mol} \times 1 = 0,2 \text{ mol tanecik} \]

📌 Adım 2: Kaynama noktası yükselmesi, \( \Delta T_k = K_k \times \text{m} \times i \) formülü ile hesaplanır.

Tüm çözeltiler aynı miktarda suda hazırlandığı için çözücünün kütlesi sabittir. Bu durumda molal derişim (m) yerine mol sayısı (n) kullanabiliriz. Yani, kaynama noktası yükselmesi \( n \times i \) değeri ile doğru orantılıdır.

Hesaplamalarımıza göre tüm çözeltilerde \( n \times i \) değeri 0,2 mol tanecik olarak bulunmuştur.

📌 Adım 3: Kaynama noktalarını sıralayalım.

Kaynama noktası yükselmesi değerleri eşit olduğu için, tüm çözeltilerin kaynamaya başlama sıcaklıkları da eşit olacaktır.

✅ Sıralama: Çözelti 1 = Çözelti 2 = Çözelti 3 = Çözelti 4

Çözümlü Örnek

Günlük Hayattan Örnek

🚗 Kış aylarında araçların motor soğutma sularına antifriz eklenmesinin temel amacı nedir? Bu durum, kimyanın hangi koligatif özelliği ile açıklanır?

(Not: Antifriz genellikle etilen glikol gibi maddeler içerir.)

Çözümlü Örnek

Günlük Hayattan Örnek

🍖 Et ve balık gibi gıdaların uzun süre bozulmadan saklanması için kullanılan geleneksel yöntemlerden biri de tuzlamadır. Bu yöntemin gıdaları korumasının arkasındaki bilimsel prensip nedir ve hangi koligatif özellik ile ilişkilidir?

(Not: Mikroorganizmaların üremesi için suya ihtiyaç duyulur.)

Çözümlü Örnek

Orta Seviye

Buhar basıncı alçalması, koligatif özelliklerden biridir. Oda koşullarında saf suyun buhar basıncı 20 mmHg iken, 3 mol çözünen (moleküler) içeren 12 mol su ile hazırlanan çözeltinin buhar basıncı kaç mmHg olur?
(Çözünen madde uçucu değildir.)

Çözümlü Örnek

Zor Seviye

Aynı ortamda bulunan iki farklı çözeltinin donma noktası alçalması değerlerini karşılaştırınız.

👉 Çözelti A: 100 gram suda 0,1 mol MgCl\(_2\) çözünmüş.
👉 Çözelti B: 200 gram suda 0,2 mol C\(_6\)H\(_{12}\)O\(_6\) (şeker) çözünmüş.
(Su için \(K_d\) sabiti her iki çözelti için de aynıdır.)

Çözüm ve Açıklama

Donma noktası alçalması \( (\Delta T_d) \), çözünenin molal derişimi (\( \text{m} \)) ve tanecik sayısı (\( i \)) çarpımı ile doğru orantılıdır: \( \Delta T_d = K_d \times \text{m} \times i \). \(K_d\) sabit olduğu için, \( \text{m} \times i \) değerlerini karşılaştırmamız yeterlidir.

📌 Adım 1: Çözelti A için \( \text{m} \times i \) değerini hesaplayalım.

👉 MgCl\(_2\)'nin iyonlaşması: MgCl\(_2\) \((k)\) \( \rightarrow \) Mg\(^{2+}(suda)\) \( + \) 2Cl\(^-(suda)\). Ortama 1 Mg\(^{2+}\) ve 2 Cl\(^-\) olmak üzere toplam 3 iyon verir. Yani, \( i = 3 \).
👉 Çözücünün kütlesi: 100 gram su = \( 0,1 \text{ kg} \).
👉 Molal derişim: \( \text{m}_{\text{A}} = \frac{0,1 \text{ mol}}{0,1 \text{ kg}} = 1 \text{ mol/kg} \).
👉 \( \text{m} \times i \) değeri: \( 1 \text{ mol/kg} \times 3 = 3 \).

📌 Adım 2: Çözelti B için \( \text{m} \times i \) değerini hesaplayalım.

👉 Şekerin iyonlaşması: Şeker (C\(_6\)H\(_{12}\)O\(_6\)) moleküler olarak çözünür, \( i = 1 \).
👉 Çözücünün kütlesi: 200 gram su = \( 0,2 \text{ kg} \).
👉 Molal derişim: \( \text{m}_{\text{B}} = \frac{0,2 \text{ mol}}{0,2 \text{ kg}} = 1 \text{ mol/kg} \).
👉 \( \text{m} \times i \) değeri: \( 1 \text{ mol/kg} \times 1 = 1 \).

📌 Adım 3: Donma noktası alçalması değerlerini karşılaştıralım.

Çözelti A için \( \text{m} \times i = 3 \).

Çözelti B için \( \text{m} \times i = 1 \).

Donma noktası alçalması \( \Delta T_d \), \( \text{m} \times i \) değeri ile doğru orantılı olduğundan, Çözelti A'nın donma noktası alçalması Çözelti B'den daha büyüktür.

Yani, \( \Delta T_{d,A} > \Delta T_{d,B} \).

Bu, Çözelti A'nın donma noktasının Çözelti B'den daha düşük olacağı anlamına gelir.

✅ Çözelti A'nın donma noktası alçalması, Çözelti B'nin donma noktası alçalmasından daha büyüktür.

11. Sınıf Kimya: Koligatif Özellikler Çözümlü Örnekler

Örnek 1:

Çözüm:

Bu soruda çözeltinin molal derişimini hesaplamamız isteniyor. Molal derişim, çözünen maddenin mol sayısının çözücünün kilogram cinsinden kütlesine oranıdır.

📌 Adım 1: Çözünen maddenin mol sayısını belirleyelim.

Soruda bize doğrudan 2 mol şeker olduğu verilmiştir.

Çözünen mol sayısı = \( 2 \text{ mol} \)

📌 Adım 2: Çözücünün kütlesini kilogram cinsinden belirleyelim.

Soruda bize 4 kg çözücü (su) olduğu verilmiştir.

Çözücü kütlesi = \( 4 \text{ kg} \)

📌 Adım 3: Molal derişim (m) formülünü kullanarak hesaplama yapalım.

Molal derişim \( (\text{m}) = \frac{\text{çözünenin mol sayısı}}{\text{çözücünün kütlesi (kg)}} \)

\[ \text{m} = \frac{2 \text{ mol}}{4 \text{ kg}} = 0,5 \text{ mol/kg} \]

✅ Bu çözeltinin molal derişimi 0,5 molal veya 0,5 m'dir.

Örnek 2:

Çözüm:

Kaynama noktası yükselmesi, çözünenin molal derişimine ve tanecik sayısına bağlıdır.

📌 Adım 1: BaCl\(_2\)'nin mol kütlesini hesaplayalım.

BaCl\(_2\) için mol kütlesi = \( 137 + (2 \times 35,5) = 137 + 71 = 208 \text{ g/mol} \)

📌 Adım 2: 41,6 gram BaCl\(_2\)'nin mol sayısını bulalım.

Mol sayısı \( (\text{n}) = \frac{\text{kütle}}{\text{mol kütlesi}} = \frac{41,6 \text{ g}}{208 \text{ g/mol}} = 0,2 \text{ mol} \)

📌 Adım 3: Çözücünün kütlesini kilogram cinsinden ifade edelim.

Çözücü kütlesi = \( 500 \text{ g} = 0,5 \text{ kg} \)

📌 Adım 4: Çözeltinin molal derişimini hesaplayalım.

Molal derişim \( (\text{m}) = \frac{\text{çözünenin mol sayısı}}{\text{çözücünün kütlesi (kg)}} = \frac{0,2 \text{ mol}}{0,5 \text{ kg}} = 0,4 \text{ mol/kg} \)

📌 Adım 5: BaCl\(_2\)'nin suda iyonlaşma denklemini yazarak ortama verdiği iyon sayısını (tanecik sayısı, i) belirleyelim.

BaCl\(_2\) \((k)\) \( \rightarrow \) Ba\(^{2+}(suda)\) \( + \) 2Cl\(^-(suda)\)

Ortama 1 Ba\(^{2+}\) iyonu ve 2 Cl\(^-\) iyonu olmak üzere toplam 3 iyon verir. Yani, tanecik sayısı \( i = 3 \).

📌 Adım 6: Kaynama noktası yükselmesini \( (\Delta T_k) \) hesaplayalım.

Kaynama noktası yükselmesi \( \Delta T_k = K_k \times \text{m} \times i \)

\[ \Delta T_k = 0,52 \ ^\circ\text{C kg/mol} \times 0,4 \text{ mol/kg} \times 3 \]

\[ \Delta T_k = 0,624 \ ^\circ\text{C} \]

📌 Adım 7: Çözeltinin yeni kaynama noktasını bulalım.

Yeni kaynama noktası = Saf suyun kaynama noktası \( + \Delta T_k \)

Yeni kaynama noktası = \( 100 \ ^\circ\text{C} + 0,624 \ ^\circ\text{C} = 100,624 \ ^\circ\text{C} \)

✅ Bu çözeltinin kaynamaya başlama sıcaklığı \(100,624 \ ^\circ\text{C}\) olur.

Örnek 3:

Çözüm:

Bu soruda donma noktası alçalmasından yararlanarak bilinmeyen X katısının mol kütlesini bulacağız.

📌 Adım 1: Donma noktası alçalmasını \( (\Delta T_d) \) belirleyelim.

Saf suyun donma noktası \( 0 \ ^\circ\text{C} \) olduğundan, donma noktası alçalması:

\[ \Delta T_d = 0 \ ^\circ\text{C} - (-1,86 \ ^\circ\text{C}) = 1,86 \ ^\circ\text{C} \]

📌 Adım 2: Çözücünün kütlesini kilogram cinsinden ifade edelim.

Çözücü kütlesi = \( 200 \text{ g} = 0,2 \text{ kg} \)

📌 Adım 3: Donma noktası alçalması formülünü kullanarak çözeltinin molal derişimini hesaplayalım.

Donma noktası alçalması \( \Delta T_d = K_d \times \text{m} \times i \)

X katısı suda moleküler olarak çözündüğü için tanecik sayısı \( i = 1 \).

\[ 1,86 \ ^\circ\text{C} = 1,86 \ ^\circ\text{C kg/mol} \times \text{m} \times 1 \]

\[ \text{m} = \frac{1,86}{1,86} = 1 \text{ mol/kg} \]

Çözeltinin molal derişimi 1 molaldir.

📌 Adım 4: Çözünen X katısının mol sayısını bulalım.

Molal derişim \( (\text{m}) = \frac{\text{çözünenin mol sayısı}}{\text{çözücünün kütlesi (kg)}} \)

\[ 1 \text{ mol/kg} = \frac{\text{çözünenin mol sayısı}}{0,2 \text{ kg}} \]

Çözünenin mol sayısı = \( 1 \text{ mol/kg} \times 0,2 \text{ kg} = 0,2 \text{ mol} \)

📌 Adım 5: X katısının mol kütlesini hesaplayalım.

Mol kütlesi = \( \frac{\text{kütle}}{\text{mol sayısı}} = \frac{12 \text{ g}}{0,2 \text{ mol}} = 60 \text{ g/mol} \)

✅ X katısının mol kütlesi 60 g/mol'dür.

Örnek 4:

Çözüm:

Ozmotik basınç ( \( \Pi \) ), molar derişim, sıcaklık ve tanecik sayısına bağlıdır.

📌 Adım 1: Sıcaklığı Kelvin cinsine çevirelim.

\[ T = 27 \ ^\circ\text{C} + 273 = 300 \text{ K} \]

📌 Adım 2: Protein moleküler olarak çözündüğü için tanecik sayısını (i) belirleyelim.

Protein suda iyonlaşmadığı için tanecik sayısı \( i = 1 \).

📌 Adım 3: Ozmotik basınç formülünü uygulayalım.

Ozmotik basınç \( \Pi = i \times M \times R \times T \)

Burada;

\( \Pi \) = Ozmotik basınç (atm)
\( i \) = Tanecik sayısı (1)
\( M \) = Molar derişim (mol/L) = \( 0,01 \text{ mol/L} \)
\( R \) = İdeal gaz sabiti = \( 0,082 \text{ L atm/mol K} \)
\( T \) = Mutlak sıcaklık (K) = \( 300 \text{ K} \)

\[ \Pi = 1 \times 0,01 \text{ mol/L} \times 0,082 \text{ L atm/mol K} \times 300 \text{ K} \]

\[ \Pi = 0,246 \text{ atm} \]

✅ Bu protein çözeltisinin ozmotik basıncı 0,246 atm'dir.

Örnek 5:

Çözüm:

📌 Adım 1: Her bir çözelti için mol sayısı (\( n \)) ve tanecik sayısı (\( i \)) çarpımını bulalım.

Çözelti 1 (Şeker): Şeker moleküler çözünür, \( i = 1 \).

\[ n \times i = 0,2 \text{ mol} \times 1 = 0,2 \text{ mol tanecik} \]

Çözelti 2 (NaCl): NaCl iyonik çözünür, Na\(^+\) ve Cl\(^-\) olmak üzere 2 iyon verir, \( i = 2 \).

\[ n \times i = 0,1 \text{ mol} \times 2 = 0,2 \text{ mol tanecik} \]

Çözelti 3 (AlCl\(_3\)): AlCl\(_3\) iyonik çözünür, Al\(^{3+}\) ve 3Cl\(^-\) olmak üzere 4 iyon verir, \( i = 4 \).

\[ n \times i = 0,05 \text{ mol} \times 4 = 0,2 \text{ mol tanecik} \]

Çözelti 4 (Üre): Üre moleküler çözünür, \( i = 1 \).

\[ n \times i = 0,2 \text{ mol} \times 1 = 0,2 \text{ mol tanecik} \]

📌 Adım 2: Kaynama noktası yükselmesi, \( \Delta T_k = K_k \times \text{m} \times i \) formülü ile hesaplanır.

Hesaplamalarımıza göre tüm çözeltilerde \( n \times i \) değeri 0,2 mol tanecik olarak bulunmuştur.

📌 Adım 3: Kaynama noktalarını sıralayalım.

Kaynama noktası yükselmesi değerleri eşit olduğu için, tüm çözeltilerin kaynamaya başlama sıcaklıkları da eşit olacaktır.

✅ Sıralama: Çözelti 1 = Çözelti 2 = Çözelti 3 = Çözelti 4

Örnek 6:

Çözüm:

Kış aylarında araç motorlarının donmasını engellemek için antifriz kullanılır. Bu durum, donma noktası alçalması koligatif özelliği ile açıklanır.

📌 Antifrizin Amacı:

Motor soğutma sistemindeki suyun, hava sıcaklığı düştüğünde donmasını engellemektir. Su donduğunda genleşir ve motor bloğuna veya radyatöre zarar verebilir. Antifriz eklenerek suyun donma noktası düşürülür.

📌 Kimyasal Açıklama (Donma Noktası Alçalması):

👉 Saf bir çözücüye (bu durumda su) uçucu olmayan bir madde (antifrizdeki etilen glikol gibi) eklendiğinde, çözücünün donma noktası düşer.
👉 Antifriz molekülleri, su moleküllerinin düzenli bir kristal yapı oluşturarak donmasını zorlaştırır. Bu da daha düşük bir sıcaklıkta donma olayının gerçekleşmesine neden olur.
👉 Donma noktası alçalması, çözünen maddenin molal derişimi ile doğru orantılıdır. Yani, antifrizin derişimi arttıkça, suyun donma noktası daha da düşer.

📌 Günlük Hayattaki Önemi:

Antifriz sayesinde araçlar, soğuk hava koşullarında dahi güvenle kullanılabilir. Sadece donmayı değil, aynı zamanda yaz aylarında kaynama noktasını yükselterek motorun aşırı ısınmasını da bir miktar engeller, ancak temel amacı donma korumasıdır.

✅ Bu durum, kimyadaki koligatif özelliklerden donma noktası alçalmasının günlük hayattaki önemli bir uygulamasıdır.

Örnek 7:

Çözüm:

Gıdaların tuzlanarak korunması, ozmotik basınç ile ilişkili bir koligatif özelliktir.

📌 Tuzlamanın Amacı:

Et, balık gibi gıdalar tuzlandığında, gıdanın yüzeyindeki ve içindeki suyun bir kısmı dışarı çekilir. Ayrıca gıdanın yüzeyinde yüksek derişimli bir tuz çözeltisi oluşur. Bu durum, gıdanın bozulmasına neden olan mikroorganizmaların (bakteri, küf vb.) üremesini engeller.

📌 Kimyasal Açıklama (Ozmotik Basınç):

👉 Mikroorganizmaların hücre zarları yarı geçirgen zarlar gibidir.
👉 Gıda yüzeyindeki yüksek tuz derişimi nedeniyle, mikroorganizmaların hücre içindeki suyun derişimi, dış ortamdaki tuzlu suyun derişiminden daha düşüktür.
👉 Ozmoz prensibine göre, su molekülleri yarı geçirgen zardan, derişimin daha düşük olduğu ortamdan (mikroorganizma hücre içi) derişimin daha yüksek olduğu ortama (dışarıdaki tuzlu gıda yüzeyi) doğru hareket eder.
👉 Bu su kaybı nedeniyle mikroorganizmalar kurur (plazmoliz) ve yaşamsal faaliyetlerini sürdüremez hale gelir, böylece üreyemezler ve gıda bozulmaz.

📌 Günlük Hayattaki Önemi:

Tuzlama, buzdolaplarının yaygınlaşmadığı dönemlerden beri kullanılan ve gıdaların raf ömrünü uzatan etkili bir yöntemdir. Benzer şekilde, reçel yapımında şeker kullanılması da aynı prensiple çalışır; yüksek şeker derişimi mikroorganizmaların suyunu çekerek bozulmayı önler.

✅ Bu yöntem, ozmotik basınç farkının mikroorganizmalar üzerindeki dehidrasyon (su kaybı) etkisiyle gıdaların korunmasını sağlar.

Örnek 8:

Çözüm:

Uçucu olmayan bir maddenin saf çözücüde çözünmesiyle oluşan çözeltinin buhar basıncı, saf çözücünün buhar basıncından daha düşük olur. Bu durum Raoult Yasası ile açıklanır.

📌 Adım 1: Çözeltinin toplam mol sayısını bulalım.

Çözünenin mol sayısı = \( 3 \text{ mol} \)

Çözücünün (suyun) mol sayısı = \( 12 \text{ mol} \)

Toplam mol sayısı = \( 3 \text{ mol (çözünen)} + 12 \text{ mol (su)} = 15 \text{ mol} \)

📌 Adım 2: Çözücünün (suyun) mol kesrini hesaplayalım.

Mol kesri \( (X_{\text{su}}) = \frac{\text{suyun mol sayısı}}{\text{toplam mol sayısı}} \)

\[ X_{\text{su}} = \frac{12 \text{ mol}}{15 \text{ mol}} = 0,8 \]

📌 Adım 3: Raoult Yasası'nı kullanarak çözeltinin buhar basıncını hesaplayalım.

Raoult Yasası: Çözeltinin buhar basıncı \( (P_{\text{çözelti}}) = P^\circ_{\text{su}} \times X_{\text{su}} \)

Burada \( P^\circ_{\text{su}} \) saf suyun buhar basıncıdır (20 mmHg).

\[ P_{\text{çözelti}} = 20 \text{ mmHg} \times 0,8 \]

\[ P_{\text{çözelti}} = 16 \text{ mmHg} \]

✅ Bu çözeltinin buhar basıncı 16 mmHg olur.

Örnek 9:

Çözüm:

📌 Adım 1: Çözelti A için \( \text{m} \times i \) değerini hesaplayalım.

👉 MgCl\(_2\)'nin iyonlaşması: MgCl\(_2\) \((k)\) \( \rightarrow \) Mg\(^{2+}(suda)\) \( + \) 2Cl\(^-(suda)\). Ortama 1 Mg\(^{2+}\) ve 2 Cl\(^-\) olmak üzere toplam 3 iyon verir. Yani, \( i = 3 \).
👉 Çözücünün kütlesi: 100 gram su = \( 0,1 \text{ kg} \).
👉 Molal derişim: \( \text{m}_{\text{A}} = \frac{0,1 \text{ mol}}{0,1 \text{ kg}} = 1 \text{ mol/kg} \).
👉 \( \text{m} \times i \) değeri: \( 1 \text{ mol/kg} \times 3 = 3 \).

📌 Adım 2: Çözelti B için \( \text{m} \times i \) değerini hesaplayalım.

👉 Şekerin iyonlaşması: Şeker (C\(_6\)H\(_{12}\)O\(_6\)) moleküler olarak çözünür, \( i = 1 \).
👉 Çözücünün kütlesi: 200 gram su = \( 0,2 \text{ kg} \).
👉 Molal derişim: \( \text{m}_{\text{B}} = \frac{0,2 \text{ mol}}{0,2 \text{ kg}} = 1 \text{ mol/kg} \).
👉 \( \text{m} \times i \) değeri: \( 1 \text{ mol/kg} \times 1 = 1 \).

📌 Adım 3: Donma noktası alçalması değerlerini karşılaştıralım.

Çözelti A için \( \text{m} \times i = 3 \).

Çözelti B için \( \text{m} \times i = 1 \).

Donma noktası alçalması \( \Delta T_d \), \( \text{m} \times i \) değeri ile doğru orantılı olduğundan, Çözelti A'nın donma noktası alçalması Çözelti B'den daha büyüktür.

Yani, \( \Delta T_{d,A} > \Delta T_{d,B} \).

Bu, Çözelti A'nın donma noktasının Çözelti B'den daha düşük olacağı anlamına gelir.

✅ Çözelti A'nın donma noktası alçalması, Çözelti B'nin donma noktası alçalmasından daha büyüktür.

Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun

https://www.eokultv.com/atolye/11-sinif-kimya-koligatif-ozellikler/sorular

İçerik Hazırlanıyor...

Lütfen sayfayı kapatmayın, bu işlem 30-40 saniye sürebilir.

💡 11. Sınıf Kimya: Koligatif Özellikler Çözümlü Örnekler

11. Sınıf Kimya: Koligatif Özellikler Çözümlü Örnekler

İçerik Hazırlanıyor...