🎓 11. Sınıf
📚 11. Sınıf Edebiyat
💡 11. Sınıf Edebiyat: Tamlama Çözümlü Örnekler
11. Sınıf Edebiyat: Tamlama Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlelerdeki tamlamaları bulunuz:
1. "Akşamın serinliği içimizi ısıttı."
2. "Mavi gökyüzü masmaviydi."
3. "Çocuğun gülüşü çok tatlıydı."
4. "Hızlı tren zamanında kalktı."
1. "Akşamın serinliği içimizi ısıttı."
2. "Mavi gökyüzü masmaviydi."
3. "Çocuğun gülüşü çok tatlıydı."
4. "Hızlı tren zamanında kalktı."
Çözüm:
Bu cümlelerdeki tamlamalar şunlardır:
- 1. "Akşamın serinliği" tamlamasında, "serinliği" ismi "akşamın" ismi ile belirtilmiştir. Bu bir belirtili isim tamlamasıdır. (Tamlayan: akşamın, Tamlanan: serinliği)
- 2. "Mavi gökyüzü" tamlamasında, "gökyüzü" ismi "mavi" sıfatıyla nitelenmiştir. Bu bir belirtisiz isim tamlaması değildir, bu bir sıfat tamlamasıdır. (Sıfat: mavi, İsim: gökyüzü)
- 3. "Çocuğun gülüşü" tamlamasında, "gülüşü" ismi "çocuğun" ismi ile belirtilmiştir. Bu bir belirtili isim tamlamasıdır. (Tamlayan: çocuğun, Tamlanan: gülüşü)
- 4. "Hızlı tren" tamlamasında, "tren" ismi "hızlı" sıfatıyla nitelenmiştir. Bu bir sıfat tamlamasıdır. (Sıfat: hızlı, İsim: tren)
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlelerde yer alan tamlamaların türlerini (isim tamlaması - belirtili, belirtisiz, zincirleme; sıfat tamlaması) belirleyiniz:
1. "Sınıfın kapı kolu kırılmıştı."
2. "Kırık cam parçaları etrafa saçılmıştı."
3. "Günün ilk ışıkları doğuyordu."
4. "Büyük şehir hayatı koşturmacalıydı."
1. "Sınıfın kapı kolu kırılmıştı."
2. "Kırık cam parçaları etrafa saçılmıştı."
3. "Günün ilk ışıkları doğuyordu."
4. "Büyük şehir hayatı koşturmacalıydı."
Çözüm:
Cümlelerdeki tamlamaların türleri şunlardır:
- 1. "Sınıfın kapı kolu" tamlaması: "kapı kolu" bir isim tamlamasıdır. "kapı kolu" kendi içinde bir belirtisiz isim tamlamasıdır. "Sınıfın" kelimesi de bu tamlamayı tamlayan olarak kullanılmıştır. Bu durumda, tamlayanı isim tamlaması olan bir zincirleme isim tamlamasıdır. (Tamlayan: Sınıfın, Tamlanan: kapı kolu)
- 2. "Kırık cam" tamlaması: "cam" ismi "kırık" sıfatıyla nitelenmiştir. Bu bir sıfat tamlamasıdır. (Sıfat: kırık, İsim: cam)
- 3. "Günün ilk ışıkları" tamlaması: "ışıkları" ismi "ilk" sıfatıyla belirtilmiş, "günün" ismiyle de tamlanmıştır. Bu yapı, "ilk ışıkları"nın "günün" tarafından belirtildiği bir zincirleme isim tamlamasıdır. (Tamlayan: Günün, Tamlanan: ilk ışıkları)
- 4. "Büyük şehir" tamlaması: "şehir" ismi "büyük" sıfatıyla nitelenmiştir. Bu bir sıfat tamlamasıdır. (Sıfat: büyük, İsim: şehir)
Örnek 3:
Aşağıdaki metinde geçen tamlamaları bulunuz ve her birinin türünü açıklayınız:
"Yağmurun sesi, pencere camına vuran damlaların ritmi ile birleşince, odanın içindeki sessizliğin ortasında huzur buldum. Soğuk hava dışarıda eserken, içimde sıcak bir çayın keyfini çıkarıyordum. Kitabın kapağı aralıktı, ilginç bir hikayenin başlangıcını merak ediyordum."
"Yağmurun sesi, pencere camına vuran damlaların ritmi ile birleşince, odanın içindeki sessizliğin ortasında huzur buldum. Soğuk hava dışarıda eserken, içimde sıcak bir çayın keyfini çıkarıyordum. Kitabın kapağı aralıktı, ilginç bir hikayenin başlangıcını merak ediyordum."
Çözüm:
Metinde geçen tamlamalar ve türleri şunlardır:
- "Yağmurun sesi": Belirtili isim tamlamasıdır. (Tamlayan: yağmurun, Tamlanan: sesi)
- "damlaların ritmi": Belirtili isim tamlamasıdır. (Tamlayan: damlaların, Tamlanan: ritmi)
- "sessizliğin ortasında": "ortası" ismi "sessizliğin" ismi ile belirtilmiş, "sessizliğin ortası" bir isim tamlamasıdır. "ortasında" kelimesindeki "-ında" eki yer bildiren bir zarf-fiil ekiyle oluşmuş bir isim tamlamasıdır. Bu, belirtili isim tamlamasıdır. (Tamlayan: sessizliğin, Tamlanan: ortası)
- "Soğuk hava": Sıfat tamlamasıdır. (Sıfat: soğuk, İsim: hava)
- "sıcak bir çay": "çay" ismi "sıcak" sıfatı ve "bir" belgisiz sıfatıyla nitelenmiştir. Bu bir sıfat tamlamasıdır. (Sıfatlar: sıcak, bir; İsim: çay)
- "Kitabın kapağı": Belirtili isim tamlamasıdır. (Tamlayan: kitabın, Tamlanan: kapağı)
- "ilginç bir hikaye": "hikaye" ismi "ilginç" sıfatı ve "bir" belgisiz sıfatıyla nitelenmiştir. Bu bir sıfat tamlamasıdır. (Sıfatlar: ilginç, bir; İsim: hikaye)
Örnek 4:
Bir yazar, yeni kitabının tanıtımında şu cümleyi kullanmıştır: "Bu kitap, okuyucuyu bilginin derinliklerine taşıyan bir yolculuktur."
Yazarın kullandığı tamlamanın türü ve bu tamlamanın cümleye kattığı anlamı açıklayınız.
Yazarın kullandığı tamlamanın türü ve bu tamlamanın cümleye kattığı anlamı açıklayınız.
Çözüm:
- Yazarın kullandığı tamlama: "bilginin derinliklerine"
- Tamlamanın türü: Bu bir belirtili isim tamlamasıdır. "derinlikleri" ismi, "bilginin" ismi ile belirtilmiştir. "-ne" eki ise yönelme hal ekidir.
- Cümleye kattığı anlam: Bu tamlama, bilginin soyut ve geniş bir alan olduğunu, okuyucunun bu alanda derinlemesine bir keşif yapacağını ifade eder. Bilginin sadece yüzeysel değil, aynı zamanda kapsamlı ve derin bir araştırma gerektirdiğini vurgular. 💡 Bu, okuyucuyu meraklandırmak ve kitaba ilgi çekmek için kullanılan etkili bir anlatım biçimidir.
Örnek 5:
Alışveriş yaparken veya bir ürün hakkında bilgi alırken tamlamalarla sıkça karşılaşırız. Örneğin, bir mağazada "kaliteli kumaş" bir cekete bakarken veya bir restoranda "mevsimin en taze sebzeleri"nden yapılmış bir yemeği sipariş ederken tamlamalar kullanırız.
Bu örneklerdeki tamlamaların türlerini ve bize ne anlattığını açıklayınız.
Bu örneklerdeki tamlamaların türlerini ve bize ne anlattığını açıklayınız.
Çözüm:
Günlük hayattaki bu örneklerdeki tamlamalar şunlardır:
- "kaliteli kumaş": Bu bir sıfat tamlamasıdır. "kumaş" ismi, "kaliteli" sıfatıyla nitelenmiştir. Bu tamlama, kumaşın özelliklerini (kaliteli olduğunu) vurgular. Satıcı, ürünün değerini belirtmek için bu ifadeyi kullanır.
- "mevsimin en taze sebzeleri": Bu bir zincirleme isim tamlamasıdır. "sebzeleri" ismi, "taze" sıfatıyla belirtilmiş ve "mevsimin" ismi ile tamlanmıştır. Bu tamlama, yemeğin tazeliğini ve mevsiminde olduğunu, dolayısıyla lezzetli ve sağlıklı olacağını anlatır. 🥕 Bu ifade, yemeğin kalitesini ve doğallığını öne çıkarır.
Örnek 6:
Aşağıdaki kelime gruplarından hangisi bir isim tamlaması oluşturmaz?
A) "Kitapların sayfaları"
B) "Okulun bahçesi"
C) "Yeni ev"
D) "Arabanın tekerleği"
A) "Kitapların sayfaları"
B) "Okulun bahçesi"
C) "Yeni ev"
D) "Arabanın tekerleği"
Çözüm:
Doğru cevap C) "Yeni ev"dir.
- A) "Kitapların sayfaları": Tamlayan "kitapların" (isim), Tamlanan "sayfaları" (isim). Bu bir belirtili isim tamlamasıdır.
- B) "Okulun bahçesi": Tamlayan "okulun" (isim), Tamlanan "bahçesi" (isim). Bu bir belirtili isim tamlamasıdır.
- C) "Yeni ev": "ev" (isim) kelimesi "yeni" (sıfat) kelimesiyle nitelenmiştir. Bu bir sıfat tamlamasıdır, isim tamlaması değildir.
- D) "Arabanın tekerleği": Tamlayan "arabanın" (isim), Tamlanan "tekerleği" (isim). Bu bir belirtili isim tamlamasıdır.
Örnek 7:
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelime gruplarının tamlama olup olmadığını ve tamlama ise türünü belirtiniz:
1. "Çocukların oyuncağı kırılmıştı."
2. "Siyah araba hızla uzaklaştı."
3. "Sınavın sonucu bekleniyordu."
4. "Eski köprü restore edilecek."
1. "Çocukların oyuncağı kırılmıştı."
2. "Siyah araba hızla uzaklaştı."
3. "Sınavın sonucu bekleniyordu."
4. "Eski köprü restore edilecek."
Çözüm:
Altı çizili kelime gruplarının tamlama olup olmadığı ve türleri şunlardır:
- 1. "Çocukların oyuncağı": Bu bir belirtili isim tamlamasıdır. Hem tamlayan ("çocukların") hem de tamlanan ("oyuncağı") isimdir.
- 2. "Siyah araba": Bu bir sıfat tamlamasıdır. "araba" ismi, "siyah" sıfatıyla nitelenmiştir.
- 3. "Sınavın sonucu": Bu bir belirtili isim tamlamasıdır. Hem tamlayan ("sınavın") hem de tamlanan ("sonucu") isimdir.
- 4. "Eski köprü": Bu bir sıfat tamlamasıdır. "köprü" ismi, "eski" sıfatıyla nitelenmiştir.
Örnek 8:
"Bahçenin çiçekleri rengarenkti ve kuşların cıvıltısı havada yankılanıyordu. Çok güzel bir gündü."
Bu cümlelerdeki tamlamaları bulunuz ve her birinin türünü açıklayınız.
Bu cümlelerdeki tamlamaları bulunuz ve her birinin türünü açıklayınız.
Çözüm:
Cümlelerdeki tamlamalar ve türleri şunlardır:
- "Bahçenin çiçekleri": Belirtili isim tamlamasıdır. (Tamlayan: bahçenin, Tamlanan: çiçekleri)
- "kuşların cıvıltısı": Belirtili isim tamlamasıdır. (Tamlayan: kuşların, Tamlanan: cıvıltısı)
- "Çok güzel bir gün": Bu bir sıfat tamlamasıdır. "gün" ismi, "çok", "güzel" ve "bir" sıfatlarıyla nitelenmiştir. Burada "çok" zarfı "güzel" sıfatını derecelendirerek sıfat grubunu oluşturmuştur.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/11-sinif-edebiyat-tamlama/sorular