🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Matematik
💡 10. Sınıf Matematik: Verilerde olasılık Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Matematik: Verilerde olasılık Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir torbada 3 kırmızı ve 5 mavi bilye bulunmaktadır. Torbadan rastgele çekilen bir bilyenin kırmızı olma olasılığı kaçtır? 🔴🔵
Çözüm:
Bu tür olasılık sorularında temel formülümüz şudur:
Olasılık = (İstenen Durum Sayısı) / (Tüm Olası Durum Sayısı)
Şimdi adımları uygulayalım:- 1. Adım: Tüm Olası Durumları Belirleme
Torbadaki toplam bilye sayısı, çekilebilecek tüm olası durumları verir. - Toplam bilye sayısı = Kırmızı bilye sayısı + Mavi bilye sayısı
- Toplam bilye sayısı = 3 + 5 = 8
- Yani, tüm olası durum sayısı 8'dir.
- 2. Adım: İstenen Durumu Belirleme
Soruda bizden çekilen bilyenin kırmızı olma olasılığı isteniyor. - İstenen durum, kırmızı bilye çekmektir.
- Kırmızı bilye sayısı = 3
- Yani, istenen durum sayısı 3'tür.
- 3. Adım: Olasılığı Hesaplama
Şimdi formülü kullanarak olasılığı bulalım. - Kırmızı bilye çekme olasılığı = (Kırmızı Bilye Sayısı) / (Toplam Bilye Sayısı)
- Kırmızı bilye çekme olasılığı = \( \frac{3}{8} \)
Örnek 2:
Bir zar atıldığında üst yüze gelen sayının tek sayı olma olasılığı kaçtır? 🎲
Çözüm:
Tek bir zar atıldığında elde edilebilecek sonuçlar 1, 2, 3, 4, 5 ve 6'dır.
- 1. Adım: Tüm Olası Durumları Belirleme
Bir zar atıldığında gelebilecek tüm farklı sonuçların sayısıdır. - Tüm olası durumlar = {1, 2, 3, 4, 5, 6}
- Tüm olası durum sayısı = 6
- 2. Adım: İstenen Durumu Belirleme
Soruda bizden üst yüze gelen sayının tek sayı olması isteniyor. - Tek sayılar = {1, 3, 5}
- İstenen durum sayısı = 3
- 3. Adım: Olasılığı Hesaplama
Olasılık formülünü uygulayalım. - Tek sayı gelme olasılığı = (Tek Sayıların Sayısı) / (Tüm Olası Durum Sayısı)
- Tek sayı gelme olasılığı = \( \frac{3}{6} \)
- Bu kesri sadeleştirebiliriz: \( \frac{3}{6} = \frac{1}{2} \)
Örnek 3:
Bir sınıfta 15 kız ve 10 erkek öğrenci bulunmaktadır. Bu sınıftan rastgele seçilen bir öğrencinin erkek olma olasılığı ile kız olma olasılığının toplamı kaçtır? 🧑🤝🧑
Çözüm:
Bu soruda, bir olayın gerçekleşmesiyle diğerinin gerçekleşmemesi durumlarının olasılıkları arasındaki ilişkiyi inceleyeceğiz.
- 1. Adım: Toplam Öğrenci Sayısını Bulma
Sınıftaki toplam öğrenci sayısı, tüm olası durumları verir. - Toplam Öğrenci Sayısı = Kız Öğrenci Sayısı + Erkek Öğrenci Sayısı
- Toplam Öğrenci Sayısı = 15 + 10 = 25
- 2. Adım: Erkek Öğrenci Seçme Olasılığını Hesaplama
- Erkek Öğrenci Seçme Olasılığı = (Erkek Öğrenci Sayısı) / (Toplam Öğrenci Sayısı)
- Erkek Öğrenci Seçme Olasılığı = \( \frac{10}{25} \)
- Sadeleştirilmiş hali: \( \frac{2}{5} \)
- 3. Adım: Kız Öğrenci Seçme Olasılığını Hesaplama
- Kız Öğrenci Seçme Olasılığı = (Kız Öğrenci Sayısı) / (Toplam Öğrenci Sayısı)
- Kız Öğrenci Seçme Olasılığı = \( \frac{15}{25} \)
- Sadeleştirilmiş hali: \( \frac{3}{5} \)
- 4. Adım: Olasılıkları Toplama
Şimdi bu iki olasılığı toplayalım. - Toplam Olasılık = Erkek Seçme Olasılığı + Kız Seçme Olasılığı
- Toplam Olasılık = \( \frac{2}{5} + \frac{3}{5} \)
- Toplam Olasılık = \( \frac{2+3}{5} = \frac{5}{5} = 1 \)
Örnek 4:
Bir olayın olma olasılığı \( P(A) \) ise, olmama olasılığı \( P(A') \) aşağıdaki formülle bulunur: \( P(A') = 1 - P(A) \). Bir madeni parayı havaya attığımızda yazı gelme olasılığı \( \frac{1}{2} \)'dir. Buna göre, bu madeni parayı attığımızda tura gelme olasılığı kaçtır? 🪙
Çözüm:
Bu soru, bir olayın olmama olasılığı konseptini pekiştirmek için tasarlanmıştır.
- 1. Adım: Verilen Olasılığı Belirleme
Soruda yazı gelme olasılığı verilmiş. - Yazı gelme olasılığı, \( P(Yazı) = \frac{1}{2} \)
- 2. Adım: Olasılık Formülünü Uygulama
Madeni para atıldığında ya yazı gelir ya da tura gelir. Bu iki durum birbirinin tümleyenidir. - Yani, tura gelme olasılığı, yazı gelmeme olasılığıdır.
- \( P(Tura) = P(Yazı') \)
- Formülü kullanalım: \( P(Yazı') = 1 - P(Yazı) \)
- \( P(Tura) = 1 - \frac{1}{2} \)
- 3. Adım: Sonucu Hesaplama
- \( P(Tura) = \frac{2}{2} - \frac{1}{2} = \frac{1}{2} \)
Örnek 5:
Bir manavda bulunan 50 adet elmanın 10 tanesi çürümüştür. Manav, bu elmalardan rastgele birini seçip satacaktır. Seçilen elmanın çürük olmama olasılığı nedir? 🍎
Çözüm:
Günlük hayatta karşılaştığımız bu tür durumlar, olasılık bilgisinin ne kadar pratik olduğunu gösterir.
- 1. Adım: Toplam Elma Sayısını Belirleme
Manavdaki toplam elma sayısı, tüm olası seçimleri temsil eder. - Toplam Elma Sayısı = 50
- 2. Adım: Çürük Elma Sayısını Belirleme
Soruda çürük elma sayısı verilmiş. - Çürük Elma Sayısı = 10
- 3. Adım: Çürük Olmayan Elma Sayısını Hesaplama
Bizim için önemli olan, çürük olmayan elmaların sayısıdır. - Çürük Olmayan Elma Sayısı = Toplam Elma Sayısı - Çürük Elma Sayısı
- Çürük Olmayan Elma Sayısı = 50 - 10 = 40
- 4. Adım: Olasılığı Hesaplama
Seçilen elmanın çürük olmama olasılığı, çürük olmayan elmaların toplam elmalara oranıdır. - Çürük Olmama Olasılığı = (Çürük Olmayan Elma Sayısı) / (Toplam Elma Sayısı)
- Çürük Olmama Olasılığı = \( \frac{40}{50} \)
- Bu kesri sadeleştirelim: \( \frac{40}{50} = \frac{4}{5} \)
Örnek 6:
Bir torbada 4 mavi, 3 sarı ve 2 kırmızı top bulunmaktadır. Torbadan rastgele çekilen iki topun da mavi olma olasılığı kaçtır? 🔵🟡🔴
Çözüm:
Bu soru, ardışık olayların olasılıklarını hesaplama becerisini ölçer. İlk topun çekilmesi, ikinci topun çekilme olasılığını etkiler.
- 1. Adım: İlk Topun Mavi Olma Olasılığını Hesaplama
Başlangıçta torbada toplam \( 4 + 3 + 2 = 9 \) top vardır. - İlk Mavi Top Çekme Olasılığı = (Mavi Top Sayısı) / (Toplam Top Sayısı)
- \( P(\text{İlk Mavi}) = \frac{4}{9} \)
- 2. Adım: İkinci Topun Mavi Olma Olasılığını Hesaplama
İlk top mavi çekildiğinde, torbada artık 3 mavi top ve toplam 8 top kalır. - İkinci Mavi Top Çekme Olasılığı (İlk top mavi ise) = (Kalan Mavi Top Sayısı) / (Kalan Toplam Top Sayısı)
- \( P(\text{İkinci Mavi} | \text{İlk Mavi}) = \frac{3}{8} \)
- 3. Adım: Her İki Topun Mavi Olma Olasılığını Hesaplama
Her iki olayın da gerçekleşmesi için olasılıkları çarparız. - Her İki Topun Mavi Olma Olasılığı = \( P(\text{İlk Mavi}) \times P(\text{İkinci Mavi} | \text{İlk Mavi}) \)
- Olasılık = \( \frac{4}{9} \times \frac{3}{8} \)
- 4. Adım: Sonucu Sadeleştirme
- Olasılık = \( \frac{12}{72} \)
- Bu kesri sadeleştirelim: \( \frac{12}{72} = \frac{1}{6} \)
Örnek 7:
Bir hedef tahtasına atılan 3 okun, isabet etme olasılıkları sırasıyla \( \frac{1}{2} \), \( \frac{2}{3} \) ve \( \frac{3}{4} \)'tür. Buna göre, bu 3 okun da hedefi ıskalama olasılığı kaçtır? 🎯
Çözüm:
Bu soru, bağımsız olayların olasılıklarının çarpımı ve tümleyen olasılık kavramlarını birleştirir.
- 1. Adım: Her Ok İçin Iskalama Olasılığını Hesaplama
Bir olayın olma olasılığı \( P(A) \) ise, olmama (ıskalama) olasılığı \( P(A') = 1 - P(A) \)'dır. - 1. Okun Iskalama Olasılığı: \( P(\text{Iskala}_1) = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2} \)
- 2. Okun Iskalama Olasılığı: \( P(\text{Iskala}_2) = 1 - \frac{2}{3} = \frac{1}{3} \)
- 3. Okun Iskalama Olasılığı: \( P(\text{Iskala}_3) = 1 - \frac{3}{4} = \frac{1}{4} \)
- 2. Adım: Üç Okun da Iskalama Olasılığını Hesaplama
Okların atılması bağımsız olaylardır. Dolayısıyla, her birinin ıskalama olasılığını çarparız. - 3 Okun da Iskalama Olasılığı = \( P(\text{Iskala}_1) \times P(\text{Iskala}_2) \times P(\text{Iskala}_3) \)
- Olasılık = \( \frac{1}{2} \times \frac{1}{3} \times \frac{1}{4} \)
- 3. Adım: Sonucu Hesaplama
- Olasılık = \( \frac{1}{24} \)
Örnek 8:
Bir kafede bulunan 20 çeşit tatlıdan 8 tanesi çikolatalıdır. Bir müşteri, rastgele bir tatlı seçecektir. Seçilen tatlının çikolatalı olma olasılığı nedir? 🍰🍫
Çözüm:
Bu, günlük hayatta karar verirken olasılıkları nasıl düşünebileceğimize dair basit bir örnektir.
- 1. Adım: Toplam Tatlı Sayısını Belirleme
Kafede sunulan toplam tatlı çeşidi sayısı, tüm olası seçimleri oluşturur. - Toplam Tatlı Sayısı = 20
- 2. Adım: Çikolatalı Tatlı Sayısını Belirleme
Soruda çikolatalı tatlı sayısı verilmiş. - Çikolatalı Tatlı Sayısı = 8
- 3. Adım: Çikolatalı Olma Olasılığını Hesaplama
Seçilen tatlının çikolatalı olma olasılığı, çikolatalı tatlıların toplam tatlılara oranıdır. - Çikolatalı Olma Olasılığı = (Çikolatalı Tatlı Sayısı) / (Toplam Tatlı Sayısı)
- Çikolatalı Olma Olasılığı = \( \frac{8}{20} \)
- 4. Adım: Sonucu Sadeleştirme
- Bu kesri sadeleştirelim: \( \frac{8}{20} = \frac{2}{5} \)
Örnek 9:
Bir deste (52 kart) iskambil kağıdından rastgele bir kart çekiliyor. Çekilen kartın As olma olasılığı kaçtır? 🃏
Çözüm:
İskambil kartları ile yapılan olasılık soruları, temel kavramları anlamak için harika bir yoldur.
- 1. Adım: Toplam Kart Sayısını Belirleme
Bir deste iskambil kağıdında toplam 52 kart bulunur. - Toplam Kart Sayısı = 52
- 2. Adım: As Kart Sayısını Belirleme
Her renkten (kupa, maça, karo, sinek) birer tane olmak üzere toplam 4 adet As kart bulunur. - As Kart Sayısı = 4
- 3. Adım: As Çekme Olasılığını Hesaplama
Çekilen kartın As olma olasılığı, As kartlarının toplam kartlara oranıdır. - As Çekme Olasılığı = (As Kart Sayısı) / (Toplam Kart Sayısı)
- As Çekme Olasılığı = \( \frac{4}{52} \)
- 4. Adım: Sonucu Sadeleştirme
- Bu kesri sadeleştirelim: \( \frac{4}{52} = \frac{1}{13} \)
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-matematik-verilerde-olasilik/sorular