🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Matematik
💡 10. Sınıf Matematik: Sayma stratejileri kullanarak problem çözme Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Matematik: Sayma stratejileri kullanarak problem çözme Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir mağazada 3 farklı renkte (kırmızı, mavi, yeşil) tişört ve 2 farklı modelde (kısa kollu, uzun kollu) pantolon bulunmaktadır. Bir tişört ve bir pantolon seçerek kaç farklı şekilde giyinebilirsiniz? 👕👖
Çözüm:
Bu tür problemler, temel sayma prensibi ile çözülür. 💡
Toplam kombinasyon = \( 3 \times 2 \)
Toplam kombinasyon = \( 6 \)
Yani, 6 farklı şekilde giyinebilirsiniz. ✅
- Adım 1: Tişört seçeneklerini belirleyin. 3 farklı renkte tişört var.
- Adım 2: Pantolon seçeneklerini belirleyin. 2 farklı modelde pantolon var.
- Adım 3: Toplam farklı giyim kombinasyonunu bulmak için seçenek sayılarını çarpın.
Toplam kombinasyon = \( 3 \times 2 \)
Toplam kombinasyon = \( 6 \)
Yani, 6 farklı şekilde giyinebilirsiniz. ✅
Örnek 2:
5 kişilik bir arkadaş grubundan (Ali, Veli, Ayşe, Fatma, Zeynep) sadece 2 kişi, bir sinema filmine gitmek için seçilecektir. Kaç farklı ikili grup oluşturulabilir? 👥
Çözüm:
Bu problemde, kişilerin sırası önemli olmadığı için kombinasyon kullanırız. 📌
Kombinasyon formülü: \( C(n, k) = \frac{n!}{k!(n-k)!} \), burada \( n \) toplam eleman sayısı ve \( k \) seçilecek eleman sayısıdır.
\( C(5, 2) = \frac{5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1}{(2 \times 1)(3 \times 2 \times 1)} \)
\( C(5, 2) = \frac{5 \times 4}{2 \times 1} = \frac{20}{2} = 10 \)
Dolayısıyla, 10 farklı ikili grup oluşturulabilir. 👍
- Adım 1: Toplam kişi sayısını belirleyin. \( n = 5 \).
- Adım 2: Seçilecek kişi sayısını belirleyin. \( k = 2 \).
- Adım 3: Kombinasyon formülünü uygulayın.
\( C(5, 2) = \frac{5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1}{(2 \times 1)(3 \times 2 \times 1)} \)
\( C(5, 2) = \frac{5 \times 4}{2 \times 1} = \frac{20}{2} = 10 \)
Dolayısıyla, 10 farklı ikili grup oluşturulabilir. 👍
Örnek 3:
Bir yarışmada 10 koşucu bulunmaktadır. İlk 3 dereceye girecek koşucuları kaç farklı şekilde sıralayabiliriz? 🥇🥈🥉
Çözüm:
Bu problemde, ilk 3 dereceye girecek koşucuların sırası önemlidir. Bu nedenle permütasyon kullanırız. 🚀
Permütasyon formülü: \( P(n, k) = \frac{n!}{(n-k)!} \), burada \( n \) toplam eleman sayısı ve \( k \) seçilip sıralanacak eleman sayısıdır.
\( P(10, 3) = \frac{10 \times 9 \times 8 \times 7 \times 6 \times 5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1}{7 \times 6 \times 5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1} \)
\( P(10, 3) = 10 \times 9 \times 8 = 720 \)
Yani, ilk 3 derece 720 farklı şekilde sıralanabilir. 🏆
- Adım 1: Toplam koşucu sayısını belirleyin. \( n = 10 \).
- Adım 2: Dereceye girecek koşucu sayısını belirleyin. \( k = 3 \).
- Adım 3: Permütasyon formülünü uygulayın.
\( P(10, 3) = \frac{10 \times 9 \times 8 \times 7 \times 6 \times 5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1}{7 \times 6 \times 5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1} \)
\( P(10, 3) = 10 \times 9 \times 8 = 720 \)
Yani, ilk 3 derece 720 farklı şekilde sıralanabilir. 🏆
Örnek 4:
Bir okulun kantininde 4 çeşit tost ve 5 çeşit içecek bulunmaktadır. Bir öğrenci, bir tost ve bir içecekten oluşan bir menü oluşturacaktır. Ancak, belirli bir tost çeşidini (örneğin sucuklu tost) seçmek istemiyor. Buna göre, bu öğrenci kaç farklı menü oluşturabilir? 🥪🥤
Çözüm:
Bu problemde, kısıtlı bir seçim durumu söz konusudur. 🧐
Toplam menü sayısı = \( 3 \times 5 \)
Toplam menü sayısı = \( 15 \)
Öğrenci, 15 farklı menü oluşturabilir. ✨
- Adım 1: Toplam tost seçeneğini belirleyin. 4 çeşit tost var.
- Adım 2: Öğrencinin seçmek istemediği tost çeşidini çıkarın. Bu durumda, öğrencinin seçebileceği tost sayısı \( 4 - 1 = 3 \) olur.
- Adım 3: İçecek seçeneklerini belirleyin. 5 çeşit içecek var.
- Adım 4: Kalan tost seçenekleri ile içecek seçeneklerini çarparak menü sayısını bulun.
Toplam menü sayısı = \( 3 \times 5 \)
Toplam menü sayısı = \( 15 \)
Öğrenci, 15 farklı menü oluşturabilir. ✨
Örnek 5:
Bir dijital platformda, kullanıcılar şifrelerini oluştururken 3 harf ve 2 rakam kullanmak zorundadır. Harflerin tamamı büyük harf olacak ve rakamlar yan yana gelecektir. Harflerin tekrarı olamayacağına göre, kaç farklı şifre oluşturulabilir? 🔑
Çözüm:
Bu problem, permütasyon ve temel sayma prensibinin birleşimidir. 💡
- Adım 1: Harf seçimini ve sıralamasını hesaplayın. Şifrede 3 farklı büyük harf kullanılacak ve harflerin tekrarı olmayacak. Alfabede 29 büyük harf olduğunu varsayalım. Bu, \( P(29, 3) \) permütasyonu ile hesaplanır.
- Adım 2: Rakam seçimini ve sıralamasını hesaplayın. Şifrede 2 rakam kullanılacak ve rakamlar yan yana gelecek. 0'dan 9'a kadar 10 rakam vardır. Rakamların yan yana gelmesi, onları tek bir blok gibi düşünmemizi sağlar. Bu iki rakamın kendi içindeki sıralaması \( P(10, 2) \) ile bulunur.
- Adım 3: Harf bloğu ile rakam bloğunun yerleşimini hesaplayın. Şifrede 3 harf (H) ve 2 rakam (R) var. Rakamlar yan yana (RR) olacağı için, şifre yapısı H H (RR) veya H (RR) H veya (RR) H H şeklinde olabilir. Yani 3 farklı yerleşim söz konusudur.
- Adım 4: Tüm olasılıkları çarparak toplam şifre sayısını bulun. Toplam şifre sayısı = (Harf permütasyonu) \( \times \) (Rakam permütasyonu) \( \times \) (Yerleşim sayısı)
\( P(29, 3) = 29 \times 28 \times 27 = 21924 \)
\( P(10, 2) = 10 \times 9 = 90 \)
Yerleşim sayısı = 3
Toplam şifre sayısı = \( 21924 \times 90 \times 3 \)
Toplam şifre sayısı = \( 5919480 \)
Örnek 6:
Bir aile, hafta sonu pikniği için yanlarına 2 çeşit meyve (çilek, karpuz) ve 3 çeşit içecek (su, ayran, gazoz) alacaktır. Ayrıca, yanlarına 1 çeşit tatlı (kurabiye) ve 1 çeşit tuzlu atıştırmalık (cips) alacaklardır. Bu aile, kaç farklı piknik sepeti hazırlayabilir? 🧺🍓
Çözüm:
Bu, temel sayma prensibinin günlük hayata uyarlanmış bir örneğidir. 🍎
Toplam sepet kombinasyonu = \( 2 \times 3 \times 1 \times 1 \)
Toplam sepet kombinasyonu = \( 6 \)
Aile, 6 farklı piknik sepeti hazırlayabilir. 🌳
- Adım 1: Meyve seçeneklerini belirleyin. 2 çeşit meyve var.
- Adım 2: İçecek seçeneklerini belirleyin. 3 çeşit içecek var.
- Adım 3: Tatlı seçeneklerini belirleyin. 1 çeşit tatlı var.
- Adım 4: Tuzlu atıştırmalık seçeneklerini belirleyin. 1 çeşit tuzlu atıştırmalık var.
- Adım 5: Toplam farklı piknik sepeti kombinasyonunu bulmak için tüm seçenek sayılarını çarpın.
Toplam sepet kombinasyonu = \( 2 \times 3 \times 1 \times 1 \)
Toplam sepet kombinasyonu = \( 6 \)
Aile, 6 farklı piknik sepeti hazırlayabilir. 🌳
Örnek 7:
Bir kütüphanede, 5 farklı roman, 4 farklı şiir kitabı ve 3 farklı deneme kitabı bulunmaktadır. Bir öğrenci, bu kitaplar arasından 2 roman, 1 şiir kitabı ve 1 deneme kitabı seçerek bir okuma listesi oluşturacaktır. Bu öğrenci, kaç farklı okuma listesi oluşturabilir? 📚
Çözüm:
Bu problem, kombinasyon prensibinin birden fazla seçim grubunu birleştirmesini gerektirir. 🧐
- Adım 1: Roman seçimi için olası kombinasyonları hesaplayın. 5 romandan 2'sini seçme: \( C(5, 2) = \frac{5!}{2!(5-2)!} = \frac{5!}{2!3!} = \frac{5 \times 4}{2 \times 1} = 10 \)
- Adım 2: Şiir kitabı seçimi için olası kombinasyonları hesaplayın. 4 şiir kitabından 1'ini seçme: \( C(4, 1) = \frac{4!}{1!(4-1)!} = \frac{4!}{1!3!} = 4 \)
- Adım 3: Deneme kitabı seçimi için olası kombinasyonları hesaplayın. 3 deneme kitabından 1'ini seçme: \( C(3, 1) = \frac{3!}{1!(3-1)!} = \frac{3!}{1!2!} = 3 \)
- Adım 4: Toplam farklı okuma listesi sayısını bulmak için her adımda bulunan kombinasyonları çarpın. Toplam okuma listesi = (Roman kombinasyonu) \( \times \) (Şiir kombinasyonu) \( \times \) (Deneme kombinasyonu)
Toplam okuma listesi = \( 10 \times 4 \times 3 \)
Toplam okuma listesi = \( 120 \)
Öğrenci, 120 farklı okuma listesi oluşturabilir. 📖
Örnek 8:
Bir kodlama yarışmasında, yarışmacılara 3 farklı modülden (A, B, C) oluşan bir proje sunulacaktır. Modül A için 5 farklı çözüm, Modül B için 4 farklı çözüm ve Modül C için 6 farklı çözüm bulunmaktadır. Bir yarışmacı, her modül için yalnızca bir çözüm seçerek projeyi tamamlayacaktır. Ancak, Modül B için seçilen çözüm, Modül A için seçilen çözüm ile aynı olamaz. Kaç farklı proje tamamlanabilir? 💻
Çözüm:
Bu problemde, kısıtlı bir seçim ve temel sayma prensibi bir aradadır. 💡
- Adım 1: Modül A için çözüm seçeneklerini belirleyin. Modül A için 5 farklı çözüm var.
- Adım 2: Modül B için çözüm seçeneklerini belirleyin. Modül B için 4 farklı çözüm var. Ancak, Modül B'deki çözüm Modül A'daki çözümle aynı olamaz. Bu kısıtlamayı dikkate almalıyız.
- Adım 3: Modül C için çözüm seçeneklerini belirleyin. Modül C için 6 farklı çözüm var.
- Adım 4: Toplam proje sayısını hesaplayın. Bu problemde, kısıtlama nedeniyle Modül B'nin seçimini Modül A'nın seçimine göre düşünmek daha karmaşık olabilir. Daha basit bir yaklaşım, ilk olarak tüm olası seçimleri hesaplayıp, sonra kısıtlamayı uygulamaktır. Ancak, burada kısıtlama doğrudan seçenek sayısını etkilemektedir. Daha doğru bir yaklaşım: Önce Modül A için bir çözüm seçilir (5 seçenek). Ardından, Modül B için bir çözüm seçilir. Eğer Modül A için seçilen çözüm, Modül B'nin 4 çözümünden biri değilse, 4 seçenek vardır. Eğer Modül A için seçilen çözüm, Modül B'nin 4 çözümünden biriyse (bu durum mümkün değil çünkü çözümler farklı modüllere ait), o zaman seçenek sayısı azalır. Sorudaki ifade "Modül B için seçilen çözüm, Modül A için seçilen çözüm ile aynı olamaz" ifadesi, aslında iki modülün çözüm setlerinin kesişiminin olmadığını varsayıyor. Eğer çözümler farklı modüllere aitse, bu kısıtlama zaten otomatik olarak sağlanır. Eğer kısıtlama, "Modül B için seçilen çözümün numarası, Modül A için seçilen çözümün numarası ile aynı olamaz" gibi bir durum olsaydı, daha karmaşık olurdu. Ancak mevcut ifadeyle, çözümler farklı modüllere ait olduğu için birbirini etkilemez. Bu durumda, her modül için bağımsız seçimler yapılır: Toplam proje sayısı = (Modül A çözümleri) \( \times \) (Modül B çözümleri) \( \times \) (Modül C çözümleri)
Toplam proje sayısı = \( 5 \times 4 \times 6 \)
Toplam proje sayısı = \( 120 \)
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-matematik-sayma-stratejileri-kullanarak-problem-cozme/sorular