🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Matematik
💡 10. Sınıf Matematik: Sayılar ve algoritma Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Matematik: Sayılar ve algoritma Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir çiftçi, tarlasının
3/5
'lik kısmına buğday, kalanın1/2
'sine arpa ekmiştir. Çiftçinin ekmediği alan, tarlanın kaçta kaçıdır? 🌾
Çözüm:
Bu problemi adım adım çözelim:
- Adım 1: Tarlanın tamamını bir bütün olarak kabul edelim (yani 1 tam).
- Adım 2: Buğday ekilen alan tarlanın
3/5
'i. - Adım 3: Kalan alan = Tarlanın tamamı - Buğday ekilen alan = \( 1 - \frac{3}{5} = \frac{5}{5} - \frac{3}{5} = \frac{2}{5} \).
- Adım 4: Arpa ekilen alan, tarlanın kalan kısmının (yani
2/5
'in)1/2
'sidir. - Adım 5: Arpa ekilen alan = \( \frac{2}{5} \times \frac{1}{2} = \frac{2}{10} = \frac{1}{5} \).
- Adım 6: Toplam ekilen alan = Buğday ekilen alan + Arpa ekilen alan = \( \frac{3}{5} + \frac{1}{5} = \frac{4}{5} \).
- Adım 7: Ekilmeyen alan = Tarlanın tamamı - Toplam ekilen alan = \( 1 - \frac{4}{5} = \frac{1}{5} \).
1/5
'idir. ✅
Örnek 2:
Bir sınıfta bulunan öğrencilerin
2/3
'ü kızdır. Erkek öğrencilerin1/4
'ü gözlüklü olduğuna göre, gözlüklü erkek öğrencilerin, sınıftaki tüm öğrencilere oranı kaçtır? 👓
Çözüm:
Bu oranı bulmak için şu adımları izleyelim:
- Adım 1: Sınıftaki toplam öğrenci sayısını 1 bütün olarak kabul edelim.
- Adım 2: Kız öğrencilerin oranı
2/3
ise, erkek öğrencilerin oranı = \( 1 - \frac{2}{3} = \frac{1}{3} \). - Adım 3: Erkek öğrencilerin
1/4
'ü gözlüklü. Bu, erkek öğrencilerin toplam içindeki oranının1/4
'ü demektir. - Adım 4: Gözlüklü erkek öğrencilerin tüm öğrencilere oranı = Erkek öğrencilerin oranı \( \times \) Gözlüklü erkeklerin erkekler içindeki oranı.
- Adım 5: Oran = \( \frac{1}{3} \times \frac{1}{4} = \frac{1}{12} \).
1/12
'dir. 👉
Örnek 3:
Bir dijital saat, saat ve dakika bilgilerini gösterirken, her iki basamaklı sayının rakamları toplamını da ekrana yansıtıyor. Örneğin, 12:34 gösterdiğinde, ekranda 12, 34, (1+2)=3 ve (3+4)=7 rakamları da görünür. Saat 08:15 iken ekranda kaç farklı rakam görünür? ⏰
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için saat ve dakika bilgilerini ve rakam toplamlarını dikkatlice inceleyelim:
- Adım 1: Saat bilgisi: 08.
- Adım 2: Saat basamağındaki rakamların toplamı: \( 0 + 8 = 8 \).
- Adım 3: Dakika bilgisi: 15.
- Adım 4: Dakika basamağındaki rakamların toplamı: \( 1 + 5 = 6 \).
- Adım 5: Ekranda görünen sayılar: 08, 15, 8, 6.
- Adım 6: Ekranda görünen tüm rakamlar: 0, 8, 1, 5, 8, 6.
- Adım 7: Farklı rakamları belirleyelim: 0, 1, 5, 6, 8.
Örnek 4:
Bir markette, bir ürünün fiyatı önce
%20
artırılıyor, sonra da artırılan fiyat üzerinden%20
indirim yapılıyor. Son durumda ürünün fiyatı ilk fiyatına göre nasıl değişmiştir? 🛍️
Çözüm:
Bu tür fiyat değişimlerini analiz etmek için bir başlangıç fiyatı belirleyelim:
- Adım 1: Ürünün ilk fiyatını 100 TL olarak kabul edelim.
- Adım 2: Fiyat
%20
artırıldığında artış miktarı: \( 100 \times \frac{20}{100} = 20 \) TL. - Adım 3: Artırılan fiyat: \( 100 + 20 = 120 \) TL.
- Adım 4: Artırılan fiyat üzerinden
%20
indirim yapılıyor. İndirim miktarı: \( 120 \times \frac{20}{100} = 24 \) TL. - Adım 5: Son fiyat: \( 120 - 24 = 96 \) TL.
- Adım 6: İlk fiyat ile son fiyat arasındaki değişim: \( 100 - 96 = 4 \) TL.
- Adım 7: Değişim yüzdesi: \( \frac{4}{100} \times 100 = 4 \) TL.
%4
azalmıştır. 📉
Örnek 5:
Bir sayının
1/3
fazlası, aynı sayının1/4
eksiğine eşittir. Bu sayı kaçtır? 🤔
Çözüm:
Bu denklem kurma sorusunu adım adım çözelim:
- Adım 1: Bilinmeyen sayıyı \( x \) ile gösterelim.
- Adım 2: Sayının
1/3
fazlası: \( x + \frac{1}{3}x = \frac{4}{3}x \). - Adım 3: Sayının
1/4
eksiği: \( x - \frac{1}{4}x = \frac{3}{4}x \). - Adım 4: Soruda verilen eşitliği denklem olarak yazalım: \( \frac{4}{3}x = \frac{3}{4}x \).
- Adım 5: Bu denklemi çözmek için her iki tarafı \( x \) ile çarpabiliriz (eğer \( x \neq 0 \) ise). Ancak daha basit bir yol izleyelim:
- Adım 6: Denklemi yeniden düzenleyelim: \( \frac{4}{3}x - \frac{3}{4}x = 0 \).
- Adım 7: Paydaları eşitleyelim: \( \frac{16}{12}x - \frac{9}{12}x = 0 \).
- Adım 8: Çıkarma işlemini yapalım: \( \frac{7}{12}x = 0 \).
- Adım 9: \( x \) 'i bulmak için her iki tarafı \( \frac{12}{7} \) ile çarpalım: \( x = 0 \times \frac{12}{7} = 0 \).
Örnek 6:
Bir bilgisayar programı, girilen bir sayıyı önce 3 ile çarpıp sonra 5 ekliyor. Ardından, elde edilen sonucun 2'ye bölümünden kalanı hesaplıyor. Eğer programın çıktısı 1 ise, başlangıçta girilen sayı tek sayı mıdır, çift sayı mıdır? 💻
Çözüm:
Programın çalışma mantığını ve çıktıyı analiz edelim:
- Adım 1: Başlangıç sayısını \( x \) ile gösterelim.
- Adım 2: Programın ilk işlemi: \( 3x + 5 \).
- Adım 3: Programın ikinci işlemi: \( (3x + 5) \pmod{2} \). Bu, \( 3x + 5 \) sayısının 2'ye bölümünden kalanı ifade eder.
- Adım 4: Programın çıktısı 1 olarak verilmiş. Yani, \( (3x + 5) \pmod{2} = 1 \).
- Adım 5: Tek ve çift sayıların özelliklerini kullanalım:
- Tek sayının 3 ile çarpımı tektir.
- Tek sayının 5 ile toplamı çifttir.
- Çift sayının 2'ye bölümünden kalan 0'dır.
- Adım 6: Şimdi \( x \) çift ise durumu inceleyelim:
- Çift sayının 3 ile çarpımı çifttir.
- Çift sayının 5 ile toplamı tektir.
- Tek sayının 2'ye bölümünden kalan 1'dir.
Örnek 7:
Bir inşaat mühendisi, bir binanın temelinin derinliğini hesaplarken, projedeki toplam beton hacminin
2/7
'sinin temel için kullanılacağını belirlemiştir. Eğer temel için 140 metreküp beton kullanılacaksa, binanın tamamı için hesaplanan toplam beton hacmi kaç metreküptür? 🏗️
Çözüm:
Bu problemi orantı kurarak veya kesirleri kullanarak çözebiliriz:
- Adım 1: Toplam beton hacmini \( V \) ile gösterelim.
- Adım 2: Soruda verilen bilgiye göre, temel için kullanılan beton hacmi, toplam hacmin
2/7
'sidir. - Adım 3: Bunu denklem olarak yazarsak: \( \frac{2}{7} \times V = 140 \) metreküp.
- Adım 4: \( V \) 'yi bulmak için denklemi çözelim. Her iki tarafı
7/2
ile çarpalım: - Adım 5: \( V = 140 \times \frac{7}{2} \).
- Adım 6: Hesaplamayı yapalım: \( V = \frac{140 \times 7}{2} = \frac{980}{2} = 490 \) metreküp.
Örnek 8:
Bir manav, elindeki elmaların
1/4
'ini sattıktan sonra, kalan elmaların yarısını da başka bir müşteriye verdi. Manavda başlangıçtaki elmaların kaçta kaçı kalmıştır? 🍎
Çözüm:
Bu problemi adım adım takip edelim:
- Adım 1: Manavdaki elmaların tamamını 1 bütün olarak kabul edelim.
- Adım 2: İlk satıştan sonra kalan elmalar: \( 1 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4} \).
- Adım 3: Kalan elmaların yarısı satılmış. Yani, satılan kısım: \( \frac{3}{4} \times \frac{1}{2} = \frac{3}{8} \).
- Adım 4: Manavda kalan elmalar = İlk kalan elmalar - İkinci satılan kısım.
- Adım 5: Kalan elmalar = \( \frac{3}{4} - \frac{3}{8} \).
- Adım 6: Paydaları eşitleyelim: \( \frac{6}{8} - \frac{3}{8} = \frac{3}{8} \).
3/8
'i kalmıştır. 👍
Örnek 9:
Bir sayının
2/5
fazlası ile aynı sayının1/3
eksiğinin toplamı, sayının kendisinden 7 fazladır. Bu sayı kaçtır? 🔢
Çözüm:
Bu denklemi kurup çözeceğiz:
- Adım 1: Bilinmeyen sayıyı \( x \) olarak alalım.
- Adım 2: Sayının
2/5
fazlası: \( x + \frac{2}{5}x = \frac{7}{5}x \). - Adım 3: Sayının
1/3
eksiği: \( x - \frac{1}{3}x = \frac{2}{3}x \). - Adım 4: Bu ikisinin toplamı: \( \frac{7}{5}x + \frac{2}{3}x \).
- Adım 5: Bu toplamın sayının kendisinden 7 fazla olduğu söyleniyor: \( \frac{7}{5}x + \frac{2}{3}x = x + 7 \).
- Adım 6: Denklemin sol tarafındaki kesirleri toplayalım. Paydaları eşitleyelim (15):
- Adım 7: \( \frac{7 \times 3}{5 \times 3}x + \frac{2 \times 5}{3 \times 5}x = \frac{21}{15}x + \frac{10}{15}x = \frac{31}{15}x \).
- Adım 8: Denklemimiz şimdi şu hale geldi: \( \frac{31}{15}x = x + 7 \).
- Adım 9: \( x \) terimlerini bir tarafa toplayalım: \( \frac{31}{15}x - x = 7 \).
- Adım 10: \( x \) yerine \( \frac{15}{15}x \) yazalım: \( \frac{31}{15}x - \frac{15}{15}x = 7 \).
- Adım 11: Çıkarma işlemini yapalım: \( \frac{16}{15}x = 7 \).
- Adım 12: \( x \) 'i bulmak için her iki tarafı
15/16
ile çarpalım: \( x = 7 \times \frac{15}{16} \). - Adım 13: Hesaplamayı yapalım: \( x = \frac{105}{16} \).
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-matematik-sayilar-ve-algoritma/sorular