🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Matematik
💡 10. Sınıf Matematik: Kombinasyon Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Matematik: Kombinasyon Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
📌 Bir sınıfta bulunan 7 öğrenciden, 3 kişilik bir ekip kaç farklı şekilde oluşturulabilir?
Çözüm:
Bu problemde, öğrencilerin seçilme sırası önemli değildir. Sadece kimlerin seçildiği önemlidir. Bu nedenle bir kombinasyon problemidir.
- 👉 Toplam öğrenci sayısı (n) = 7
- 👉 Seçilecek öğrenci sayısı (r) = 3
- ✅ Kombinasyon formülü: \( C(n, r) = \binom{n}{r} = \frac{n!}{r!(n-r)!} \)
- Şimdi değerleri formüle yerleştirelim:
- \[ C(7, 3) = \frac{7!}{3!(7-3)!} \]
- \[ C(7, 3) = \frac{7!}{3!4!} \]
- Faktöriyelleri açalım:
- \[ C(7, 3) = \frac{7 \times 6 \times 5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1}{(3 \times 2 \times 1)(4 \times 3 \times 2 \times 1)} \]
- Sadeleştirmeleri yapalım:
- \[ C(7, 3) = \frac{7 \times 6 \times 5}{3 \times 2 \times 1} \]
- \[ C(7, 3) = \frac{210}{6} \]
- \[ C(7, 3) = 35 \]
Sonuç olarak, 7 öğrenciden 3 kişilik bir ekip 35 farklı şekilde oluşturulabilir.
Örnek 2:
💡 Bir kitaplıkta 5 farklı roman ve 4 farklı hikaye kitabı bulunmaktadır. Bu kitaplıktan 2 roman ve 1 hikaye kitabı kaç farklı şekilde seçilebilir?
Çözüm:
Bu problemi çözmek için romanları ve hikaye kitaplarını ayrı ayrı seçip, seçim sonuçlarını çarpmamız gerekir.
- 👉 Roman seçimi: 5 romandan 2 tanesi seçilecek.
- \[ C(5, 2) = \frac{5!}{2!(5-2)!} = \frac{5!}{2!3!} = \frac{5 \times 4}{2 \times 1} = \frac{20}{2} = 10 \]
- 👉 Hikaye kitabı seçimi: 4 hikaye kitabından 1 tanesi seçilecek.
- \[ C(4, 1) = \frac{4!}{1!(4-1)!} = \frac{4!}{1!3!} = \frac{4}{1} = 4 \]
- ✅ Toplam seçim sayısı, bu iki seçimin çarpımıyla bulunur:
- Toplam Seçim = (Roman Seçimi) \( \times \) (Hikaye Kitabı Seçimi)
- Toplam Seçim = \( 10 \times 4 = 40 \)
Buna göre, 2 roman ve 1 hikaye kitabı 40 farklı şekilde seçilebilir.
Örnek 3:
🧑🏫 Bir sınıfta 6 kız ve 4 erkek öğrenci bulunmaktadır. Bu öğrencilerden 3 kız ve 2 erkekten oluşan 5 kişilik bir komisyon kaç farklı şekilde seçilebilir?
Çözüm:
Yine, kız ve erkek öğrencileri ayrı ayrı seçip sonuçları çarpacağız.
- 👉 Kız öğrenci seçimi: 6 kız öğrenci arasından 3 kız seçilecek.
- \[ C(6, 3) = \frac{6!}{3!(6-3)!} = \frac{6!}{3!3!} = \frac{6 \times 5 \times 4}{3 \times 2 \times 1} = \frac{120}{6} = 20 \]
- 👉 Erkek öğrenci seçimi: 4 erkek öğrenci arasından 2 erkek seçilecek.
- \[ C(4, 2) = \frac{4!}{2!(4-2)!} = \frac{4!}{2!2!} = \frac{4 \times 3}{2 \times 1} = \frac{12}{2} = 6 \]
- ✅ Toplam komisyon oluşturma sayısı:
- Toplam = (Kız Seçimi) \( \times \) (Erkek Seçimi)
- Toplam = \( 20 \times 6 = 120 \)
Bu komisyon 120 farklı şekilde oluşturulabilir.
Örnek 4:
🗳️ Bir okulda düzenlenecek münazara yarışması için 12 kişilik bir öğrenci grubundan 4 kişilik bir takım oluşturulacaktır. Takıma seçilecek öğrenciler arasında Ayşe ve Burak isimli iki öğrenci mutlaka bulunmak zorundadır. Buna göre, bu takım kaç farklı şekilde oluşturulabilir?
Çözüm:
Bu "Yeni Nesil" tarzı soruda, belirli kişilerin takımda olması gerektiği koşulu var.
- 👉 Toplam öğrenci sayısı = 12
- 👉 Takım boyutu = 4 kişi
- 👉 Ayşe ve Burak mutlaka takımda olmalı.
- Bu durumda, Ayşe ve Burak zaten seçilmiş sayılır. Yani:
- ✅ Seçilecek kişi sayısından 2 kişi (Ayşe ve Burak) eksildi: \( 4 - 2 = 2 \) kişi daha seçilecek.
- ✅ Toplam öğrenci sayısından 2 kişi (Ayşe ve Burak) eksildi: \( 12 - 2 = 10 \) öğrenci kaldı.
- Şimdi, kalan 10 öğrenciden kalan 2 kişiyi seçmeliyiz.
- \[ C(10, 2) = \frac{10!}{2!(10-2)!} = \frac{10!}{2!8!} \]
- \[ C(10, 2) = \frac{10 \times 9}{2 \times 1} = \frac{90}{2} = 45 \]
Ayşe ve Burak'ın mutlaka bulunduğu 4 kişilik takım 45 farklı şekilde oluşturulabilir.
Örnek 5:
🍕 Bir pizza restoranında 8 farklı malzeme seçeneği bulunmaktadır. Müşteri, pizzasını hazırlarken bu malzemelerden 3 tanesini seçmek istiyor. Kaç farklı şekilde pizza siparişi verebilir?
Çözüm:
Bu, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bir seçim problemidir. Seçim sırasının önemli olmaması nedeniyle kombinasyon kullanırız.
- 👉 Toplam malzeme seçeneği (n) = 8
- 👉 Seçilecek malzeme sayısı (r) = 3
- ✅ Kombinasyon formülü ile hesaplayalım:
- \[ C(8, 3) = \frac{8!}{3!(8-3)!} \]
- \[ C(8, 3) = \frac{8!}{3!5!} \]
- \[ C(8, 3) = \frac{8 \times 7 \times 6}{3 \times 2 \times 1} \]
- \[ C(8, 3) = \frac{336}{6} \]
- \[ C(8, 3) = 56 \]
Müşteri, 56 farklı şekilde pizza siparişi verebilir.
Örnek 6:
📝 Bir sınavda 10 soru bulunmaktadır. Bir öğrencinin bu sınavdan geçebilmesi için 10 sorudan 7 tanesini cevaplaması gerekmektedir. İlk 4 sorudan en az 3'ünü cevaplamak zorunda olan bu öğrenci, sınav sorularını kaç farklı şekilde cevaplayabilir?
Çözüm:
Bu problemde, öğrencinin ilk 4 sorudan en az 3'ünü cevaplama koşulu var. Bu durumu iki farklı senaryoda incelememiz gerekir:
- Senaryo 1: İlk 4 sorudan 3'ünü cevaplar.
- 👉 İlk 4 sorudan 3'ünü seçme: \( C(4, 3) = \frac{4!}{3!1!} = \frac{4}{1} = 4 \)
- 👉 Geriye kalan \( 10 - 4 = 6 \) sorudan \( 7 - 3 = 4 \) tanesini seçme: \( C(6, 4) = \frac{6!}{4!2!} = \frac{6 \times 5}{2 \times 1} = 15 \)
- Bu senaryodaki toplam seçim: \( 4 \times 15 = 60 \)
- Senaryo 2: İlk 4 sorudan 4'ünü cevaplar.
- 👉 İlk 4 sorudan 4'ünü seçme: \( C(4, 4) = \frac{4!}{4!0!} = 1 \) (Unutmayın, \( 0! = 1 \))
- 👉 Geriye kalan \( 10 - 4 = 6 \) sorudan \( 7 - 4 = 3 \) tanesini seçme: \( C(6, 3) = \frac{6!}{3!3!} = \frac{6 \times 5 \times 4}{3 \times 2 \times 1} = 20 \)
- Bu senaryodaki toplam seçim: \( 1 \times 20 = 20 \)
- ✅ Toplam farklı cevaplama şekli, iki senaryonun toplamıdır:
- Toplam = (Senaryo 1) + (Senaryo 2)
- Toplam = \( 60 + 20 = 80 \)
Öğrenci sınav sorularını 80 farklı şekilde cevaplayabilir.
Örnek 7:
🎨 Bir resim kursunda 5 farklı sulu boya, 3 farklı pastel boya ve 2 farklı yağlı boya seti bulunmaktadır. Bu kursa yeni başlayan bir öğrenci, toplamda 3 farklı boya seti almak istiyor. Ancak, aldığı setlerden en az ikisi sulu boya seti olmalıdır. Öğrenci kaç farklı seçim yapabilir?
Çözüm:
Öğrencinin en az iki sulu boya seti alma koşulu var. Bu durumu farklı senaryolarla inceleyelim. Toplamda 3 set alınacak.
- Senaryo 1: 2 sulu boya ve 1 başka boya seti.
- 👉 5 sulu boya setinden 2'sini seçme: \( C(5, 2) = 10 \)
- 👉 Kalan \( 3 \) pastel boya ve \( 2 \) yağlı boya setinden (toplam 5 set) 1'ini seçme: \( C(5, 1) = 5 \)
- Bu senaryodaki seçim: \( 10 \times 5 = 50 \)
- Senaryo 2: 3 sulu boya seti.
- 👉 5 sulu boya setinden 3'ünü seçme: \( C(5, 3) = \frac{5!}{3!2!} = \frac{5 \times 4}{2 \times 1} = 10 \)
- 👉 Diğer boya setlerinden 0'ını seçme: \( C(5, 0) = 1 \)
- Bu senaryodaki seçim: \( 10 \times 1 = 10 \)
- ✅ Toplam farklı seçim sayısı:
- Toplam = (Senaryo 1) + (Senaryo 2)
- Toplam = \( 50 + 10 = 60 \)
Öğrenci 60 farklı şekilde boya seti seçimi yapabilir.
Örnek 8:
⚽ 11 kişilik bir futbol takımından, oyunun herhangi bir anında sahada görev alacak 5 kişilik bir hücum hattı kaç farklı şekilde oluşturulabilir? (Oyuncuların pozisyonları göz ardı edilecektir, sadece seçilen 5 kişi önemlidir.)
Çözüm:
Bu problemde, 11 oyuncu arasından 5 oyuncunun seçilmesi söz konusudur ve seçim sırası önemli değildir.
- 👉 Toplam oyuncu sayısı (n) = 11
- 👉 Seçilecek oyuncu sayısı (r) = 5
- ✅ Kombinasyon formülünü kullanalım:
- \[ C(11, 5) = \frac{11!}{5!(11-5)!} \]
- \[ C(11, 5) = \frac{11!}{5!6!} \]
- \[ C(11, 5) = \frac{11 \times 10 \times 9 \times 8 \times 7}{5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1} \]
- Sadeleştirmeleri yapalım:
- \( 5 \times 2 = 10 \) olduğu için 10 ile sadeleşir.
- \( 4 \times 3 = 12 \), \( 9 \times 8 / 12 = 3 \times 2 = 6 \). Veya \( 9 \) ile \( 3 \) sadeleşir \( (3) \), \( 8 \) ile \( 4 \) sadeleşir \( (2) \).
- \[ C(11, 5) = 11 \times \frac{10}{5 \times 2} \times \frac{9}{3} \times \frac{8}{4} \times 7 \]
- \[ C(11, 5) = 11 \times 1 \times 3 \times 2 \times 7 \]
- \[ C(11, 5) = 11 \times 42 \]
- \[ C(11, 5) = 462 \]
5 kişilik hücum hattı 462 farklı şekilde oluşturulabilir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-matematik-kombinasyon/sorular