🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Matematik
💡 10. Sınıf Matematik: Gerçek sayılarda tanımlı karekök fonksiyonlar ve nitel özellikler Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Matematik: Gerçek sayılarda tanımlı karekök fonksiyonlar ve nitel özellikler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki ifadelerin gerçek sayılar kümesindeki değerlerini bulunuz:
a) \( \sqrt{25} \)
b) \( \sqrt{-9} \)
c) \( \sqrt{0} \)
Çözüm:
Gerçek sayılar kümesinde bir sayının karekökünün alınabilmesi için sayının negatif olmaması gerekir. 💡
a) \( \sqrt{25} \): 25'in karekökü, karesi 25 olan pozitif sayıdır. Bu sayı 5'tir.
* \( \sqrt{25} = 5 \) ✅
b) \( \sqrt{-9} \): Negatif bir sayının reel sayılar kümesinde karekökü tanımsızdır.
* \( \sqrt{-9} \) reel sayılar kümesinde tanımlı değildir. ❌
c) \( \sqrt{0} \): 0'ın karekökü 0'dır.
* \( \sqrt{0} = 0 \) ✅
Örnek 2:
\( \sqrt{a^2} \) ifadesinin eşitini, 'a' sayısının işaretine göre inceleyiniz.
Çözüm:
Mutlak değer kavramı, karekök fonksiyonunun önemli bir özelliğidir. 👉
* Eğer \( a \ge 0 \) ise, \( a \) sayısı zaten pozitiftir veya sıfırdır. Bu durumda karesinin karekökü kendisine eşittir.
* \( \sqrt{a^2} = a \) ( \( a \ge 0 \) için) ✅
* Eğer \( a < 0 \) ise, \( a \) sayısı negatiftir. Karesi \( a^2 \) pozitif olacaktır. Pozitif bir sayının karekökü pozitif olmalıdır. Bu yüzden \( \sqrt{a^2} \) ifadesi \( a \) değil, \( -a \) (yani \( a \)'nın pozitif değeri) olur. Bu da \( |a| \) olarak ifade edilir.
* \( \sqrt{a^2} = -a \) ( \( a < 0 \) için) ✅
* Genel olarak, \( \sqrt{a^2} = |a| \) olarak yazılır. 📌
Örnek 3:
Aşağıdaki işlemin sonucunu hesaplayınız: \( \sqrt{16} + \sqrt{81} - \sqrt{49} \)
Çözüm:
Her bir karekökü ayrı ayrı hesaplayıp sonra toplama ve çıkarma işlemlerini yapalım. ➕➖
1. \( \sqrt{16} \): Karesi 16 olan pozitif sayı 4'tür. \( \sqrt{16} = 4 \)
2. \( \sqrt{81} \): Karesi 81 olan pozitif sayı 9'dur. \( \sqrt{81} = 9 \)
3. \( \sqrt{49} \): Karesi 49 olan pozitif sayı 7'dir. \( \sqrt{49} = 7 \)
Şimdi bu değerleri yerine koyalım:
* \( 4 + 9 - 7 \)
* \( 13 - 7 \)
* \( 6 \) ✅
Sonuç: \( 6 \)
Örnek 4:
\( \sqrt{3 \cdot x} \) ifadesinin gerçek sayılar kümesinde tanımlı olabilmesi için \( x \) yerine yazılabilecek en küçük pozitif tam sayı kaçtır?
Çözüm:
Bir karekök ifadenin reel sayılarda tanımlı olabilmesi için kök içindeki ifadenin negatif olmaması gerekir. Yani, kök içi \( \ge 0 \) olmalıdır. 💡
Bu soruda kök içi \( 3 \cdot x \) ifadesidir. O halde:
* \( 3 \cdot x \ge 0 \)
Eşitsizliğin her iki tarafını 3'e bölersek (3 pozitif olduğu için eşitsizlik yön değiştirmez):
* \( x \ge 0 \)
Bu, \( x \) sayısının 0'a eşit veya 0'dan büyük olması gerektiği anlamına gelir. Soruda bizden "en küçük pozitif tam sayı" isteniyor. 0 pozitif bir sayı değildir. 0'dan büyük en küçük tam sayı 1'dir. ✅
Bu nedenle, \( x \) yerine yazılabilecek en küçük pozitif tam sayı 1'dir.
Örnek 5:
\( \sqrt{100} \) sayısının yaklaşık değerini bulunuz.
Çözüm:
\( \sqrt{100} \) ifadesi, karesi 100 olan pozitif sayıyı bulmak demektir. 🔢
* \( 10 \times 10 = 100 \)
* \( (-10) \times (-10) = 100 \)
Karekök fonksiyonu tanımı gereği daima pozitif sonucu verir. Bu nedenle \( \sqrt{100} \) ifadesinin değeri 10'dur.
* \( \sqrt{100} = 10 \) ✅
Bu tam bir karedir ve yaklaşık değer yerine kesin değeri bulunur.
Örnek 6:
Bir bahçenin alanı 144 metrekaredir. Bu bahçenin kenar uzunluğu kaç metre olur? (Bahçe kare şeklinde kabul edilecektir.)
Çözüm:
Kare şeklindeki bir bahçenin alanı, bir kenar uzunluğunun kendisiyle çarpımıdır. Yani, alan = \( kenar \times kenar \) veya alan = \( kenar^2 \) formülüyle bulunur. 🏡
Bahçenin alanı 144 metrekare olarak verilmiş. O halde:
* \( kenar^2 = 144 \, m^2 \)
Bahçenin kenar uzunluğunu bulmak için alanın karekökünü almalıyız:
* \( kenar = \sqrt{144 \, m^2} \)
144'ün karekökü, karesi 144 olan pozitif sayıdır. Bu sayı 12'dir.
* \( kenar = 12 \, m \) ✅
Bahçenin kenar uzunluğu 12 metredir.
Örnek 7:
Bir teknoloji mağazasında, bir ürünün fiyatı \( x \) TL'dir. Eğer ürünün fiyatının karekökü 8 TL ise, ürünün gerçek fiyatı kaç TL'dir?
Çözüm:
Soruda verilen bilgileri matematiksel ifadelere dökelim. 💻
* Ürünün fiyatı: \( x \) TL
* Fiyatının karekökü: \( \sqrt{x} \) TL
* Bu karekök değerinin 8 TL olduğu belirtilmiş: \( \sqrt{x} = 8 \)
Şimdi \( x \) değerini bulmak için her iki tarafın karesini alalım:
* \( (\sqrt{x})^2 = 8^2 \)
* \( x = 64 \) ✅
Ürünün gerçek fiyatı 64 TL'dir.
Örnek 8:
\( \sqrt{a} \) ve \( \sqrt{b} \) ifadeleri gerçek sayılar kümesinde tanımlı olduğuna göre, \( \sqrt{a \cdot b} \) ifadesinin alabileceği en küçük tam sayı değeri kaçtır?
Çözüm:
Karekök fonksiyonlarının tanımlı olması demek, kök içlerinin negatif olmaması demektir. 💡
* \( \sqrt{a} \) tanımlı ise, \( a \ge 0 \) olmalıdır.
* \( \sqrt{b} \) tanımlı ise, \( b \ge 0 \) olmalıdır.
Bu iki koşul sağlandığında, \( a \) ve \( b \) sayıları negatif olamaz. Eğer \( a \) ve \( b \) negatif olamıyorsa, çarpımları olan \( a \cdot b \) de negatif olamaz. Yani, \( a \cdot b \ge 0 \) olur. ✅
Bu durumda, \( \sqrt{a \cdot b} \) ifadesi de gerçek sayılar kümesinde tanımlı olur.
Soruda bizden \( \sqrt{a \cdot b} \) ifadesinin alabileceği "en küçük tam sayı değeri" isteniyor.
* \( a \) ve \( b \) en küçük 0 olabilir (çünkü \( a \ge 0 \) ve \( b \ge 0 \)).
* Eğer \( a = 0 \) ve \( b = 0 \) alırsak, \( a \cdot b = 0 \cdot 0 = 0 \) olur.
* Bu durumda \( \sqrt{a \cdot b} = \sqrt{0} = 0 \) olur.
Bu, \( \sqrt{a \cdot b} \) ifadesinin alabileceği en küçük tam sayı değeridir. 📌
Sonuç: 0
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-matematik-gercek-sayilarda-tanimli-karekok-fonksiyonlar-ve-nitel-ozellikler/sorular