💡 10. Sınıf Matematik: Fonksiyonların nitel özellikleri, permütasyon, kombinasyon, algoritma, analitik geometri (iki nokta arasındaki uzaklık, orta nokta, ağırlık merkezi, eğim), koşullu olasılık, faktöriyel Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Faktöriyel ve Sadeleştirme:
Aşağıda verilen işlemin sonucunu bulunuz:
\[ \frac{8! - 7!}{7! + 6!} \]
Çözüm ve Açıklama
Faktöriyel sorularında ifadeyi en küçük faktöriyelli terim cinsinden yazmak sadeleştirmeyi kolaylaştırır. 💡
Adım 1: Pay kısmındaki ifadeleri \( 7! \) parantezine alalım:
\( 8! = 8 \times 7! \) olduğu için pay: \( 8 \times 7! - 7! = 7!(8 - 1) = 7 \times 7! \) olur.
Adım 2: Payda kısmındaki ifadeleri \( 6! \) parantezine alalım:
\( 7! = 7 \times 6! \) olduğu için payda: \( 7 \times 6! + 6! = 6!(7 + 1) = 8 \times 6! \) olur.
Adım 4: \( 7! \) ifadesini \( 7 \times 6! \) olarak açalım ve sadeleştirelim:
\[ \frac{7 \times 7 \times 6!}{8 \times 6!} = \frac{49}{8} \]
✅ Sonuç: \( 49/8 \) olarak bulunur.
2
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Permütasyon ve Sıralama:
Aralarında Arda ve Pelin'in de bulunduğu 6 kişilik bir arkadaş grubu yan yana fotoğraf çektirecektir. Arda ve Pelin'in yan yana olması koşuluyla kaç farklı şekilde sıralanabilirler? 📸
Çözüm ve Açıklama
Belirli kişilerin yan yana olması istendiğinde, bu kişileri "tek bir kişi" gibi düşünmeliyiz. 📌
Adım 1: Arda ve Pelin'i bir paket (blok) olarak kabul edelim: \( \{Arda, Pelin\} \).
Adım 2: Geriye kalan 4 kişi ve bu 1 paket toplamda \( 4 + 1 = 5 \) birim eder.
Adım 3: 5 birim kendi arasında \( 5! \) kadar farklı şekilde sıralanır:
\( 5! = 120 \)
Adım 4: Paket içindeki Arda ve Pelin de kendi aralarında yer değiştirebilir. 2 kişi oldukları için \( 2! \) kadar yer değiştirirler:
\( 2! = 2 \)
Adım 5: Çarpma yoluyla sayma kuralına göre toplam durum:
\( 120 \times 2 = 240 \)
✅ Sonuç: 240 farklı sıralama yapılabilir.
3
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Kombinasyon (Seçim):
10 kişilik bir sınıftan 3 kişilik bir disiplin kurulu ve bu kurul üyeleri arasından 1 başkan seçilecektir. Bu seçim kaç farklı şekilde yapılabilir? 🎓
Çözüm ve Açıklama
Bu soruda önce grup oluşturmalı (kombinasyon), sonra grup içinden seçim yapmalıyız. 💡
Adım 1: 10 kişi arasından 3 kişilik kurulu seçelim:
\( C(10, 3) = \frac{10 \times 9 \times 8}{3 \times 2 \times 1} = 120 \)
Adım 2: Seçilen bu 3 kişi arasından 1 başkan seçelim:
\( C(3, 1) = 3 \)
Adım 3: Toplam seçim sayısını bulmak için bu iki değeri çarpalım:
\( 120 \times 3 = 360 \)
✅ Sonuç: 360 farklı şekilde seçim yapılabilir.
4
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Fonksiyon Çeşitleri (Sabit Fonksiyon):
\( f(x) = (a - 4)x^2 + (b + 2)x + a \times b \) fonksiyonu sabit bir fonksiyon olduğuna göre, \( f(100) \) değeri kaçtır? 🔍
Çözüm ve Açıklama
Sabit fonksiyonlarda değişken (x) bulunmaz. Bu yüzden x içeren terimlerin katsayıları sıfır olmalıdır. 📌
Adım 1: \( x^2 \) terimini yok etmek için katsayısını sıfıra eşitleyelim:
\( a - 4 = 0 \implies a = 4 \)
Adım 2: \( x \) terimini yok etmek için katsayısını sıfıra eşitleyelim:
\( b + 2 = 0 \implies b = -2 \)
Adım 3: Bulduğumuz değerleri fonksiyonda yerine yazarak sabit değeri bulalım:
\( f(x) = 0 \times x^2 + 0 \times x + 4 \times (-2) \)
\( f(x) = -8 \)
Adım 4: Fonksiyon sabit olduğu için x yerine ne yazılırsa yazılsın sonuç değişmez:
\( f(100) = -8 \)
✅ Sonuç: \( f(100) = -8 \) bulunur.
5
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Analitik Geometri (İki Nokta Arasındaki Uzaklık):
Analitik düzlemde \( A(1, 2) \) ve \( B(4, 6) \) noktaları arasındaki uzaklık kaç birimdir? 📏
Çözüm ve Açıklama
İki nokta arasındaki uzaklık formülünü kullanalım: \( d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2} \) 💡
Adım 4: Toplamın karekökünü alalım:
\( \sqrt{25} = 5 \)
✅ Sonuç: A ve B noktaları arasındaki uzaklık 5 birimdir.
6
Çözümlü Örnek
Zor Seviye
Koşullu Olasılık:
Bir çift zar havaya atılıyor. Üst yüze gelen sayıların toplamının 7 olduğu bilindiğine göre, zarlardan en az birinin 2 gelme olasılığı kaçtır? 🎲
Çözüm ve Açıklama
Koşullu olasılıkta örnek uzay, verilen "bilinen" duruma göre kısıtlanır. 📌
Adım 1: Toplamı 7 olan tüm durumları (yeni örnek uzay) yazalım:
\( S = \{(1,6), (2,5), (3,4), (4,3), (5,2), (6,1)\} \)
Toplam eleman sayısı: \( n(S) = 6 \)
Adım 2: Bu durumlar içinden "en az birinin 2 olduğu" istenen durumları seçelim:
\( A = \{(2,5), (5,2)\} \)
İstenen eleman sayısı: \( n(A) = 2 \)
Bir kargo şirketi, paketlerin kargo ücretini şu algoritmaya göre hesaplamaktadır:
1. Adım: Paketin ağırlığını (kg) al.
2. Adım: Eğer ağırlık 5 kg ve altındaysa ücreti \( 20 \) TL olarak belirle.
3. Adım: Eğer ağırlık 5 kg'dan fazlaysa, her fazla kg için \( 4 \) TL ekle.
Buna göre 12 kg ağırlığındaki bir paketin kargo ücreti kaç TL'dir? 📦
Çözüm ve Açıklama
Algoritma adımlarını sırasıyla takip edelim: 💡
Adım 1: Ağırlık \( 12 \) kg.
Adım 2: Ağırlık 5 kg'dan fazla olduğu için 3. adıma geçilir.
Adım 3: Sabit ücret (ilk 5 kg için) = \( 20 \) TL.
Adım 4: Fazla ağırlığı bulalım: \( 12 - 5 = 7 \) kg.
Adım 5: Ek ücreti hesaplayalım: \( 7 \times 4 = 28 \) TL.
Adım 6: Toplam ücret: \( 20 + 28 = 48 \) TL.
✅ Sonuç: Kargo ücreti 48 TL'dir.
8
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Analitik Geometri (Eğim ve Doğrusal Hareket):
Bir karınca analitik düzlemde \( A(1, 1) \) noktasından harekete başlayarak doğrusal bir yol boyunca ilerleyip \( B(5, 9) \) noktasına ulaşıyor. Karıncanın izlediği yolun eğimi kaçtır? 🐜
Çözüm ve Açıklama
İki noktası bilinen doğrunun eğimi \( m = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1} \) formülü ile bulunur. 📌
Adım 4: Değerleri oranlayarak eğimi bulalım:
\( m = \frac{8}{4} = 2 \)
✅ Sonuç: Karıncanın izlediği yolun eğimi 2'dir.
10. Sınıf Matematik: Fonksiyonların nitel özellikleri, permütasyon, kombinasyon, algoritma, analitik geometri (iki nokta arasındaki uzaklık, orta nokta, ağırlık merkezi, eğim), koşullu olasılık, faktöriyel Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Faktöriyel ve Sadeleştirme:
Aşağıda verilen işlemin sonucunu bulunuz:
\[ \frac{8! - 7!}{7! + 6!} \]
Çözüm:
Faktöriyel sorularında ifadeyi en küçük faktöriyelli terim cinsinden yazmak sadeleştirmeyi kolaylaştırır. 💡
Adım 1: Pay kısmındaki ifadeleri \( 7! \) parantezine alalım:
\( 8! = 8 \times 7! \) olduğu için pay: \( 8 \times 7! - 7! = 7!(8 - 1) = 7 \times 7! \) olur.
Adım 2: Payda kısmındaki ifadeleri \( 6! \) parantezine alalım:
\( 7! = 7 \times 6! \) olduğu için payda: \( 7 \times 6! + 6! = 6!(7 + 1) = 8 \times 6! \) olur.
Adım 4: \( 7! \) ifadesini \( 7 \times 6! \) olarak açalım ve sadeleştirelim:
\[ \frac{7 \times 7 \times 6!}{8 \times 6!} = \frac{49}{8} \]
✅ Sonuç: \( 49/8 \) olarak bulunur.
Örnek 2:
Permütasyon ve Sıralama:
Aralarında Arda ve Pelin'in de bulunduğu 6 kişilik bir arkadaş grubu yan yana fotoğraf çektirecektir. Arda ve Pelin'in yan yana olması koşuluyla kaç farklı şekilde sıralanabilirler? 📸
Çözüm:
Belirli kişilerin yan yana olması istendiğinde, bu kişileri "tek bir kişi" gibi düşünmeliyiz. 📌
Adım 1: Arda ve Pelin'i bir paket (blok) olarak kabul edelim: \( \{Arda, Pelin\} \).
Adım 2: Geriye kalan 4 kişi ve bu 1 paket toplamda \( 4 + 1 = 5 \) birim eder.
Adım 3: 5 birim kendi arasında \( 5! \) kadar farklı şekilde sıralanır:
\( 5! = 120 \)
Adım 4: Paket içindeki Arda ve Pelin de kendi aralarında yer değiştirebilir. 2 kişi oldukları için \( 2! \) kadar yer değiştirirler:
\( 2! = 2 \)
Adım 5: Çarpma yoluyla sayma kuralına göre toplam durum:
\( 120 \times 2 = 240 \)
✅ Sonuç: 240 farklı sıralama yapılabilir.
Örnek 3:
Kombinasyon (Seçim):
10 kişilik bir sınıftan 3 kişilik bir disiplin kurulu ve bu kurul üyeleri arasından 1 başkan seçilecektir. Bu seçim kaç farklı şekilde yapılabilir? 🎓
Çözüm:
Bu soruda önce grup oluşturmalı (kombinasyon), sonra grup içinden seçim yapmalıyız. 💡
Adım 1: 10 kişi arasından 3 kişilik kurulu seçelim:
\( C(10, 3) = \frac{10 \times 9 \times 8}{3 \times 2 \times 1} = 120 \)
Adım 2: Seçilen bu 3 kişi arasından 1 başkan seçelim:
\( C(3, 1) = 3 \)
Adım 3: Toplam seçim sayısını bulmak için bu iki değeri çarpalım:
\( 120 \times 3 = 360 \)
✅ Sonuç: 360 farklı şekilde seçim yapılabilir.
Örnek 4:
Fonksiyon Çeşitleri (Sabit Fonksiyon):
\( f(x) = (a - 4)x^2 + (b + 2)x + a \times b \) fonksiyonu sabit bir fonksiyon olduğuna göre, \( f(100) \) değeri kaçtır? 🔍
Çözüm:
Sabit fonksiyonlarda değişken (x) bulunmaz. Bu yüzden x içeren terimlerin katsayıları sıfır olmalıdır. 📌
Adım 1: \( x^2 \) terimini yok etmek için katsayısını sıfıra eşitleyelim:
\( a - 4 = 0 \implies a = 4 \)
Adım 2: \( x \) terimini yok etmek için katsayısını sıfıra eşitleyelim:
\( b + 2 = 0 \implies b = -2 \)
Adım 3: Bulduğumuz değerleri fonksiyonda yerine yazarak sabit değeri bulalım:
\( f(x) = 0 \times x^2 + 0 \times x + 4 \times (-2) \)
\( f(x) = -8 \)
Adım 4: Fonksiyon sabit olduğu için x yerine ne yazılırsa yazılsın sonuç değişmez:
\( f(100) = -8 \)
✅ Sonuç: \( f(100) = -8 \) bulunur.
Örnek 5:
Analitik Geometri (İki Nokta Arasındaki Uzaklık):
Analitik düzlemde \( A(1, 2) \) ve \( B(4, 6) \) noktaları arasındaki uzaklık kaç birimdir? 📏
Çözüm:
İki nokta arasındaki uzaklık formülünü kullanalım: \( d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2} \) 💡
Adım 4: Toplamın karekökünü alalım:
\( \sqrt{25} = 5 \)
✅ Sonuç: A ve B noktaları arasındaki uzaklık 5 birimdir.
Örnek 6:
Koşullu Olasılık:
Bir çift zar havaya atılıyor. Üst yüze gelen sayıların toplamının 7 olduğu bilindiğine göre, zarlardan en az birinin 2 gelme olasılığı kaçtır? 🎲
Çözüm:
Koşullu olasılıkta örnek uzay, verilen "bilinen" duruma göre kısıtlanır. 📌
Adım 1: Toplamı 7 olan tüm durumları (yeni örnek uzay) yazalım:
\( S = \{(1,6), (2,5), (3,4), (4,3), (5,2), (6,1)\} \)
Toplam eleman sayısı: \( n(S) = 6 \)
Adım 2: Bu durumlar içinden "en az birinin 2 olduğu" istenen durumları seçelim:
\( A = \{(2,5), (5,2)\} \)
İstenen eleman sayısı: \( n(A) = 2 \)
Bir kargo şirketi, paketlerin kargo ücretini şu algoritmaya göre hesaplamaktadır:
1. Adım: Paketin ağırlığını (kg) al.
2. Adım: Eğer ağırlık 5 kg ve altındaysa ücreti \( 20 \) TL olarak belirle.
3. Adım: Eğer ağırlık 5 kg'dan fazlaysa, her fazla kg için \( 4 \) TL ekle.
Buna göre 12 kg ağırlığındaki bir paketin kargo ücreti kaç TL'dir? 📦
Çözüm:
Algoritma adımlarını sırasıyla takip edelim: 💡
Adım 1: Ağırlık \( 12 \) kg.
Adım 2: Ağırlık 5 kg'dan fazla olduğu için 3. adıma geçilir.
Adım 3: Sabit ücret (ilk 5 kg için) = \( 20 \) TL.
Adım 4: Fazla ağırlığı bulalım: \( 12 - 5 = 7 \) kg.
Adım 5: Ek ücreti hesaplayalım: \( 7 \times 4 = 28 \) TL.
Adım 6: Toplam ücret: \( 20 + 28 = 48 \) TL.
✅ Sonuç: Kargo ücreti 48 TL'dir.
Örnek 8:
Analitik Geometri (Eğim ve Doğrusal Hareket):
Bir karınca analitik düzlemde \( A(1, 1) \) noktasından harekete başlayarak doğrusal bir yol boyunca ilerleyip \( B(5, 9) \) noktasına ulaşıyor. Karıncanın izlediği yolun eğimi kaçtır? 🐜
Çözüm:
İki noktası bilinen doğrunun eğimi \( m = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1} \) formülü ile bulunur. 📌