🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Matematik
💡 10. Sınıf Matematik: Çokgenler Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Matematik: Çokgenler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir dışbükey çokgenin bir iç açısı \(144^\circ\) olduğuna göre, bu çokgen kaç kenarlıdır? 📐
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için dışbükey bir çokgenin bir iç açısı ile bir dış açısının toplamının \(180^\circ\) olduğunu hatırlayalım.
- Verilen iç açı: \(144^\circ\)
- Bir iç açı + Bir dış açı = \(180^\circ\)
- \(144^\circ\) + Bir dış açı = \(180^\circ\)
- Bir dış açı = \(180^\circ - 144^\circ = 36^\circ\)
- Çokgenin kenar sayısı \(n\) olsun.
- Her bir dış açı eşit olduğundan, \(n \times (\text{bir dış açı}) = 360^\circ\)
- \(n \times 36^\circ = 360^\circ\)
- \(n = \frac{360^\circ}{36^\circ}\)
- \(n = 10\)
Örnek 2:
Düzgün bir altıgenin bir iç açısının ölçüsü kaç derecedir? 🌟
Çözüm:
Düzgün bir altıgenin bir iç açısını bulmak için öncelikle formülü hatırlayalım.
- Bir düzgün \(n\)-genin bir iç açısının ölçüsü formülü: \(\frac{(n-2) \times 180^\circ}{n}\)
- Altıgen için \(n=6\)
- İç açı = \(\frac{(6-2) \times 180^\circ}{6}\)
- İç açı = \(\frac{4 \times 180^\circ}{6}\)
- İç açı = \(\frac{720^\circ}{6}\)
- İç açı = \(120^\circ\)
Örnek 3:
Bir dışbükey sekizgenin iç açılarının toplamı kaç derecedir? 🧮
Çözüm:
Çokgenlerin iç açılarının toplamını hesaplamak için bir formül kullanırız.
- Bir dışbükey \(n\)-genin iç açılarının toplamı formülü: \((n-2) \times 180^\circ\)
- Sekizgen için \(n=8\)
- İç açılar toplamı = \((8-2) \times 180^\circ\)
- İç açılar toplamı = \(6 \times 180^\circ\)
- İç açılar toplamı = \(1080^\circ\)
Örnek 4:
Bir düzgün onikigenin bir dış açısının ölçüsü kaç derecedir? 🧭
Çözüm:
Düzgün çokgenlerin dış açıları birbirine eşittir ve toplamları \(360^\circ\)dır.
- Düzgün \(n\)-genin bir dış açısının ölçüsü formülü: \(\frac{360^\circ}{n}\)
- Onikigen için \(n=12\)
- Dış açı = \(\frac{360^\circ}{12}\)
- Dış açı = \(30^\circ\)
Örnek 5:
Bir okulun bahçesine çizilen kare şeklindeki oyun alanının köşelerine, her bir kenara eşit uzaklıkta olacak şekilde bayraklar yerleştirilecektir. Eğer bayraklar arasında oluşan açının en az \(10^\circ\) olması isteniyorsa, bu oyun alanına en fazla kaç bayrak yerleştirilebilir? 🚩
Çözüm:
Bu problem, bir düzgün çokgenin dış açıları ile ilişkilidir.
- Oyun alanı kare şeklinde olduğu için \(n=4\) kenarlıdır.
- Kare şeklindeki bir alana yerleştirilecek bayraklar, sanki bir düzgün dörtgenin köşeleriymiş gibi düşünülebilir.
- En fazla bayrak yerleştirmek, bayrakların oluşturduğu açının en küçük olması anlamına gelir.
- Soruda verilen "bayraklar arasında oluşan açının en az \(10^\circ\) olması" durumu, aslında düzgün çokgenin dış açısı ile ilgilidir.
- Eğer bayraklar düzgün bir şekilde yerleştirilirse, her bir bayrak arasındaki açı, çokgenin dış açısına benzer bir mantıkla hesaplanır.
- Bir düzgün \(n\)-genin dış açısı \(\frac{360^\circ}{n}\) olduğundan, burada \(n\) bayrak sayısıdır.
- Bizim istediğimiz, \(\frac{360^\circ}{n} \ge 10^\circ\) olmasıdır.
- Bu eşitsizliği çözersek: \(360^\circ \ge 10^\circ \times n\)
- \(n \le \frac{360^\circ}{10^\circ}\)
- \(n \le 36\)
Örnek 6:
Bir mimar, tasarladığı bir binanın cephesinde kullanacağı pencere panellerini düzgün bir ongen (10 kenarlı) şeklinde tasarlamıştır. Bu panellerin bir köşesindeki iç açının kaç derece olması gerektiğini hesaplayınız. 🏢
Çözüm:
Mimarın pencere panellerinin iç açısını hesaplaması için düzgün çokgen formülünü kullanması gerekir.
- Panel düzgün bir ongen olduğuna göre, \(n=10\)
- Düzgün bir \(n\)-genin bir iç açısının ölçüsü formülü: \(\frac{(n-2) \times 180^\circ}{n}\)
- İç açı = \(\frac{(10-2) \times 180^\circ}{10}\)
- İç açı = \(\frac{8 \times 180^\circ}{10}\)
- İç açı = \(\frac{1440^\circ}{10}\)
- İç açı = \(144^\circ\)
Örnek 7:
Bir dışbükey çokgenin ardışık üç iç açısının ölçüleri \(120^\circ\), \(130^\circ\) ve \(140^\circ\) olarak verilmiştir. Bu çokgenin kenar sayısı en az kaç olabilir? 🤔
Çözüm:
Bu soruda, çokgenin kenar sayısının en az kaç olabileceğini bulmak için dış açıları kullanacağız.
Bu üç dış açının toplamı \(60^\circ + 50^\circ + 40^\circ = 150^\circ\)dır.
Geriye kalan dış açılarının toplamı \(360^\circ - 150^\circ = 210^\circ\) olmalıdır.
Çokgenin kenar sayısının en az olması için, kalan dış açılarının her birinin mümkün olan en büyük değerde olması gerekir. Bir dışbükey çokgenin bir dış açısı en fazla \(180^\circ\) olabilir (ancak bu durum iç açının \(0^\circ\) olması anlamına gelir ki bu mümkün değildir). Pratikte, bir dış açının \(180^\circ\)den küçük olması gerekir.
Eğer çokgenin kenar sayısı \(n\) ise, bu \(n\) kenarın \(3\) tanesi verilmiş demektir. Geriye \(n-3\) kenar kalır.
Bu \(n-3\) kenarın dış açıları toplamı \(210^\circ\) olmalıdır.
Bu \(n-3\) dış açının her biri en fazla \(180^\circ\) olacağından, \( (n-3) \times 180^\circ \ge 210^\circ \) olmalıdır.
Ancak, biz kenar sayısını en az tutmak istiyoruz. Bu durumda, kalan dış açıların mümkün olduğunca büyük olması gerekir. En büyük dış açı \(180^\circ\)den küçük olmalıdır. En küçük kenar sayısı için, kalan dış açıların mümkün olduğunca az sayıda ve büyük değerlerde olması gerekir.
Eğer kalan dış açılar \(180^\circ\)den küçük ve pozitif ise, en az sayıda kenar için bu \(210^\circ\)yı oluşturmalıyız.
Eğer bir dış açı \(180^\circ\) olsaydı, bu \(n-3\) kenar için \(210^\circ\)yı tamamlamak için tek bir açı yeterli olurdu. Ancak dış açı \(180^\circ\) olamaz.
Eğer kalan dış açılar \(100^\circ\) ve \(110^\circ\) olursa, toplamları \(210^\circ\) olur. Bu durumda 2 kenar daha eklenir. Toplam kenar sayısı \(3 + 2 = 5\) olur.
Eğer kalan dış açılar \(105^\circ\) ve \(105^\circ\) olursa, toplamları \(210^\circ\) olur. Bu durumda 2 kenar daha eklenir. Toplam kenar sayısı \(3 + 2 = 5\) olur.
Eğer kalan dış açılar \(70^\circ\), \(70^\circ\), \(70^\circ\) olursa, toplamları \(210^\circ\) olur. Bu durumda 3 kenar daha eklenir. Toplam kenar sayısı \(3 + 3 = 6\) olur.
En az kenar sayısı için, kalan dış açıların mümkün olan en büyük değerlerde olması gerekir. En fazla 2 dış açı ile \(210^\circ\) elde edilebilir (örneğin \(105^\circ\) + \(105^\circ\)).
Bu durumda, çokgenin toplam kenar sayısı \(3\) (verilenler) + \(2\) (kalanlar) = \(5\) olabilir. ✅
- Verilen iç açılar: \(120^\circ\), \(130^\circ\), \(140^\circ\)
- Bu iç açılara karşılık gelen dış açılar:
- \(180^\circ - 120^\circ = 60^\circ\)
- \(180^\circ - 130^\circ = 50^\circ\)
- \(180^\circ - 140^\circ = 40^\circ\)
Bu üç dış açının toplamı \(60^\circ + 50^\circ + 40^\circ = 150^\circ\)dır.
Geriye kalan dış açılarının toplamı \(360^\circ - 150^\circ = 210^\circ\) olmalıdır.
Çokgenin kenar sayısının en az olması için, kalan dış açılarının her birinin mümkün olan en büyük değerde olması gerekir. Bir dışbükey çokgenin bir dış açısı en fazla \(180^\circ\) olabilir (ancak bu durum iç açının \(0^\circ\) olması anlamına gelir ki bu mümkün değildir). Pratikte, bir dış açının \(180^\circ\)den küçük olması gerekir.
Eğer çokgenin kenar sayısı \(n\) ise, bu \(n\) kenarın \(3\) tanesi verilmiş demektir. Geriye \(n-3\) kenar kalır.
Bu \(n-3\) kenarın dış açıları toplamı \(210^\circ\) olmalıdır.
Bu \(n-3\) dış açının her biri en fazla \(180^\circ\) olacağından, \( (n-3) \times 180^\circ \ge 210^\circ \) olmalıdır.
Ancak, biz kenar sayısını en az tutmak istiyoruz. Bu durumda, kalan dış açıların mümkün olduğunca büyük olması gerekir. En büyük dış açı \(180^\circ\)den küçük olmalıdır. En küçük kenar sayısı için, kalan dış açıların mümkün olduğunca az sayıda ve büyük değerlerde olması gerekir.
Eğer kalan dış açılar \(180^\circ\)den küçük ve pozitif ise, en az sayıda kenar için bu \(210^\circ\)yı oluşturmalıyız.
Eğer bir dış açı \(180^\circ\) olsaydı, bu \(n-3\) kenar için \(210^\circ\)yı tamamlamak için tek bir açı yeterli olurdu. Ancak dış açı \(180^\circ\) olamaz.
Eğer kalan dış açılar \(100^\circ\) ve \(110^\circ\) olursa, toplamları \(210^\circ\) olur. Bu durumda 2 kenar daha eklenir. Toplam kenar sayısı \(3 + 2 = 5\) olur.
Eğer kalan dış açılar \(105^\circ\) ve \(105^\circ\) olursa, toplamları \(210^\circ\) olur. Bu durumda 2 kenar daha eklenir. Toplam kenar sayısı \(3 + 2 = 5\) olur.
Eğer kalan dış açılar \(70^\circ\), \(70^\circ\), \(70^\circ\) olursa, toplamları \(210^\circ\) olur. Bu durumda 3 kenar daha eklenir. Toplam kenar sayısı \(3 + 3 = 6\) olur.
En az kenar sayısı için, kalan dış açıların mümkün olan en büyük değerlerde olması gerekir. En fazla 2 dış açı ile \(210^\circ\) elde edilebilir (örneğin \(105^\circ\) + \(105^\circ\)).
Bu durumda, çokgenin toplam kenar sayısı \(3\) (verilenler) + \(2\) (kalanlar) = \(5\) olabilir. ✅
Örnek 8:
Bir mozaik ustası, bir duvarı kaplamak için düzgün bir dokuzgen (9 kenarlı) şeklinde kesilmiş seramikleri kullanacaktır. Bu seramiklerin her bir kenarının birleştiği köşedeki açıyı bilmesi gerekmektedir. Bu açının ölçüsü kaç derecedir? 🖼️
Çözüm:
Mozaik ustasının kullanacağı seramiklerin açısını hesaplamak için düzgün çokgen formülünü kullanması gerekir.
- Seramikler düzgün bir dokuzgen olduğuna göre, \(n=9\)
- Düzgün bir \(n\)-genin bir iç açısının ölçüsü formülü: \(\frac{(n-2) \times 180^\circ}{n}\)
- İç açı = \(\frac{(9-2) \times 180^\circ}{9}\)
- İç açı = \(\frac{7 \times 180^\circ}{9}\)
- İç açı = \(7 \times 20^\circ\)
- İç açı = \(140^\circ\)
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-matematik-cokgenler/sorular