🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Matematik
💡 10. Sınıf Matematik: 1 Tema Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Matematik: 1 Tema Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir sınıfta 5 farklı renkte kalem ve 3 farklı renkte defter bulunmaktadır. ✍️
Bu sınıftan bir öğrenci, bir kalem ve bir defteri kaç farklı şekilde seçebilir?
Bu sınıftan bir öğrenci, bir kalem ve bir defteri kaç farklı şekilde seçebilir?
Çözüm:
Bu bir çarpma yoluyla sayma problemidir. Her seçim birbirinden bağımsız olduğu için olası durumları çarparız.
- 👉 Öğrenci, 5 farklı kalem arasından bir kalem seçebilir. Yani 5 seçeneği vardır.
- 👉 Aynı öğrenci, 3 farklı defter arasından bir defter seçebilir. Yani 3 seçeneği vardır.
- ✅ Kalem ve defter seçimleri birlikte gerçekleştiği için, toplam seçim sayısı bu seçeneklerin çarpımı olacaktır.
- Hesaplama: \( 5 \times 3 = 15 \)
Sonuç olarak, öğrenci bir kalem ve bir defteri 15 farklı şekilde seçebilir. 💡
Örnek 2:
"MATEMATİK" kelimesinin harfleri yer değiştirilerek anlamlı veya anlamsız kaç farklı 9 harfli kelime yazılabilir? 📚
Çözüm:
Bu bir tekrarlı permütasyon problemidir. Kelimedeki harflerin toplam sayısını ve tekrar eden harflerin sayısını dikkate almalıyız.
- 📌 "MATEMATİK" kelimesi toplam 9 harften oluşmaktadır.
- Harflerin tekrar sayıları:
- 'M' harfi 2 kez tekrar ediyor.
- 'A' harfi 2 kez tekrar ediyor.
- 'T' harfi 2 kez tekrar ediyor.
- 'E', 'İ', 'K' harfleri 1'er kez tekrar ediyor.
- 👉 Formülümüz \( \frac{n!}{n_1! n_2! ... n_k!} \) şeklindedir. Burada \( n \) toplam harf sayısı, \( n_i \) ise tekrar eden harflerin sayısıdır.
- Hesaplama: \[ \frac{9!}{2! \times 2! \times 2!} \]
- Faktöriyelleri açalım: \( 9! = 362880 \), \( 2! = 2 \)
- \[ \frac{362880}{2 \times 2 \times 2} = \frac{362880}{8} = 45360 \]
Bu harflerle 45360 farklı kelime yazılabilir. ✅
Örnek 3:
Bir okulda düzenlenecek münazara kulübüne 10 öğrenci başvurmuştur. 🗣️
Münazara takımı 4 kişiden oluşacağına göre, bu 4 kişilik takım kaç farklı şekilde seçilebilir?
Münazara takımı 4 kişiden oluşacağına göre, bu 4 kişilik takım kaç farklı şekilde seçilebilir?
Çözüm:
Bu bir kombinasyon (seçme) problemidir çünkü seçilen kişilerin sırası önemli değildir, sadece kimlerin seçildiği önemlidir.
- 📌 Toplam öğrenci sayısı \( n = 10 \).
- Seçilecek öğrenci sayısı \( r = 4 \).
- 👉 Kombinasyon formülü: \( C(n, r) = \binom{n}{r} = \frac{n!}{r!(n-r)!} \)
- Hesaplama: \[ \binom{10}{4} = \frac{10!}{4!(10-4)!} = \frac{10!}{4!6!} \]
- Faktöriyelleri açalım: \[ \frac{10 \times 9 \times 8 \times 7 \times 6!}{4 \times 3 \times 2 \times 1 \times 6!} \]
- Sadeleştirmeleri yapalım: \[ \frac{10 \times 9 \times 8 \times 7}{4 \times 3 \times 2 \times 1} = \frac{5040}{24} = 210 \]
Bu 4 kişilik takım 210 farklı şekilde seçilebilir. 💡
Örnek 4:
Bir torbada 3 kırmızı, 4 mavi ve 5 yeşil top bulunmaktadır. 🔴🔵🟢
Bu torbadan rastgele çekilen bir topun kırmızı veya mavi olma olasılığı kaçtır?
Bu torbadan rastgele çekilen bir topun kırmızı veya mavi olma olasılığı kaçtır?
Çözüm:
Bu bir basit olasılık problemidir. İstenen durumların sayısını tüm durumların sayısına oranlayarak olasılığı buluruz.
- 📌 Toplam top sayısı: \( 3 \text{ (kırmızı)} + 4 \text{ (mavi)} + 5 \text{ (yeşil)} = 12 \) top.
- İstenen durumlar: Kırmızı veya mavi top çekilmesi.
- Kırmızı top sayısı: 3
- Mavi top sayısı: 4
- 👉 Kırmızı veya mavi top sayısı: \( 3 + 4 = 7 \).
- Olasılık formülü: \( P(\text{olay}) = \frac{\text{İstenen Durum Sayısı}}{\text{Tüm Durum Sayısı}} \)
- Hesaplama: \[ P(\text{kırmızı veya mavi}) = \frac{7}{12} \]
Çekilen topun kırmızı veya mavi olma olasılığı \( \frac{7}{12} \)'dir. ✅
Örnek 5:
Bir markette 5 farklı çeşit çikolata ve 3 farklı çeşit gofret bulunmaktadır. 🍫🧇
Ali, bu marketten 2 çikolata ve 1 gofret alacaktır. Ancak, çikolatalardan bir tanesi özel üretim olduğu için Ali onu mutlaka almak istemektedir.
Buna göre Ali, bu alışverişi kaç farklı şekilde yapabilir?
Ali, bu marketten 2 çikolata ve 1 gofret alacaktır. Ancak, çikolatalardan bir tanesi özel üretim olduğu için Ali onu mutlaka almak istemektedir.
Buna göre Ali, bu alışverişi kaç farklı şekilde yapabilir?
Çözüm:
Bu problemde bir kombinasyon durumu var ancak özel bir koşul içeriyor.
- 📌 Toplam 5 çeşit çikolata var. Özel üretim çikolatayı Ali mutlaka alacak.
- Ali'nin alması gereken 2 çikolatadan biri zaten belli (özel üretim).
- 👉 Geriye kalan 4 çikolata çeşidi arasından Ali'nin 1 çikolata daha seçmesi gerekiyor (çünkü toplam 2 çikolata alacak).
- Bu, \( \binom{4}{1} \) farklı şekilde yapılabilir: \( \frac{4!}{1!(4-1)!} = \frac{4!}{1!3!} = 4 \) farklı yol.
- 📌 Gofret seçimi için: 3 farklı çeşit gofret arasından 1 gofret seçecek.
- Bu, \( \binom{3}{1} \) farklı şekilde yapılabilir: \( \frac{3!}{1!(3-1)!} = \frac{3!}{1!2!} = 3 \) farklı yol.
- ✅ Çikolata ve gofret seçimleri birbirini etkilemediği için bu durumları çarparız.
- Hesaplama: \( 4 \times 3 = 12 \)
Ali bu alışverişi 12 farklı şekilde yapabilir. 💡
Örnek 6:
Ayşe'nin dolabında 4 farklı pantolon, 5 farklı tişört ve 2 farklı ayakkabı bulunmaktadır. 👖👕👟
Ayşe, okula giderken bir pantolon, bir tişört ve bir ayakkabıyı kaç farklı kombinasyonla giyebilir?
Ayşe, okula giderken bir pantolon, bir tişört ve bir ayakkabıyı kaç farklı kombinasyonla giyebilir?
Çözüm:
Bu, günlük hayatta sıkça karşılaşılan bir kombinasyon (seçim) problemidir ve çarpma yoluyla sayma ilkesiyle çözülür.
- 📌 Ayşe'nin pantolon seçeneği sayısı: 4
- Ayşe'nin tişört seçeneği sayısı: 5
- Ayşe'nin ayakkabı seçeneği sayısı: 2
- 👉 Her bir seçim birbirinden bağımsız olduğu için, toplam giyim kombinasyonu sayısını bulmak için bu sayıları çarparız.
- Hesaplama: \( 4 \times 5 \times 2 = 40 \)
Ayşe, kıyafetlerini 40 farklı kombinasyonla giyebilir. ✅ Bu, Ayşe'nin her gün farklı bir tarz oluşturabileceği anlamına gelir! ✨
Örnek 7:
\( (2x - 3y)^5 \) ifadesinin açılımındaki terim sayısı kaçtır? Ayrıca, bu açılımdaki sabit terim var mıdır? 🤔
Çözüm:
Bu bir binom açılımı problemidir.
- 📌 Bir \( (a+b)^n \) ifadesinin açılımında terim sayısı \( n+1 \)'dir.
- Burada \( n=5 \) olduğuna göre, terim sayısı \( 5+1 = 6 \) olacaktır.
- 👉 Sabit terim, değişken içermeyen terimdir. Yani \( x^0 \) ve \( y^0 \) içeren terimdir.
- Genel terim formülü \( \binom{n}{r} a^{n-r} b^r \) şeklindedir. Burada \( a=2x \) ve \( b=-3y \).
- Bir terimin sabit terim olabilmesi için \( x \) ve \( y \) değişkenlerinin üslerinin 0 olması gerekir.
- Fakat \( (2x-3y)^5 \) açılımındaki her terimde \( x \) veya \( y \) (ya da ikisi birden) bir üsse sahip olacaktır. Örneğin, \( (2x)^5 \), \( (2x)^4(-3y)^1 \), ..., \( (-3y)^5 \).
- Her terimde \( x \) ve \( y \) değişkenlerinin üslerinin toplamı 5 olacaktır. Bu yüzden \( x^0y^0 \) terimi oluşamaz.
Bu açılımda 6 terim vardır ve sabit terim yoktur. 🚫
Örnek 8:
Bir restoranda ana yemek olarak 3 farklı et yemeği ve 2 farklı vejetaryen yemek seçeneği bulunmaktadır. 🥩🥕
Müşterilerden bir grup, 3 kişilik bir masa için, her biri farklı bir ana yemek seçecek şekilde kaç farklı sipariş verebilir?
(Herkes ana yemeklerden birini seçecek ve her yemekten yeterli sayıda olduğu varsayılacaktır.)
Müşterilerden bir grup, 3 kişilik bir masa için, her biri farklı bir ana yemek seçecek şekilde kaç farklı sipariş verebilir?
(Herkes ana yemeklerden birini seçecek ve her yemekten yeterli sayıda olduğu varsayılacaktır.)
Çözüm:
Bu, günlük hayattaki permütasyon (sıralama) ve çarpma yoluyla sayma prensiplerini içeren bir problemdir.
- 📌 Toplam ana yemek seçeneği sayısı: \( 3 \text{ (et)} + 2 \text{ (vejetaryen)} = 5 \) farklı yemek.
- Masa 3 kişilik ve her biri farklı bir yemek seçecek.
- 👉 1. kişi için 5 farklı yemek seçeneği vardır.
- 👉 2. kişi için, 1. kişinin seçtiği yemek dışında kalan 4 farklı yemek seçeneği vardır.
- 👉 3. kişi için, ilk iki kişinin seçtiği yemekler dışında kalan 3 farklı yemek seçeneği vardır.
- ✅ Bu durumların çarpımı bize toplam sipariş verme şeklini verir.
- Hesaplama: \( 5 \times 4 \times 3 = 60 \)
Bu grup, 60 farklı şekilde sipariş verebilir. 🍽️
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-matematik-1-tema/sorular