🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Kimya
💡 10. Sınıf Kimya: Molarite Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Kimya: Molarite Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
200 gram NaOH (sodyum hidroksit) katısı, saf suda çözülerek toplam hacmi 2 Litre olan bir çözelti hazırlanıyor.
Buna göre, hazırlanan bu NaOH çözeltisinin molar derişimi (molaritesi) kaç M'dir? 🤔
(Na: 23 g/mol, O: 16 g/mol, H: 1 g/mol)
Buna göre, hazırlanan bu NaOH çözeltisinin molar derişimi (molaritesi) kaç M'dir? 🤔
(Na: 23 g/mol, O: 16 g/mol, H: 1 g/mol)
Çözüm:
Bu soruda molar derişimi bulmak için öncelikle NaOH'ın mol sayısını hesaplamamız gerekiyor. 💡
- 👉 Adım 1: NaOH'ın mol kütlesini (MA) hesaplayalım.
MA(NaOH) = Na + O + H = \( 23 + 16 + 1 = 40 \) g/mol - 👉 Adım 2: NaOH'ın mol sayısını (n) bulalım.
Mol sayısı (n) = Kütle (m) / Mol Kütlesi (MA)
\( n = \frac{200 \text{ g}}{40 \text{ g/mol}} = 5 \) mol - 👉 Adım 3: Çözeltinin hacmini (V) Litre cinsinden kontrol edelim.
Soruda hacim zaten 2 Litre olarak verilmiş. ✅ - 👉 Adım 4: Molar derişimi (M) hesaplayalım.
Molar derişim (M) = Mol sayısı (n) / Hacim (V)
\[ M = \frac{n}{V} = \frac{5 \text{ mol}}{2 \text{ L}} = 2.5 \text{ M} \]
Örnek 2:
0.4 M derişimli 3 Litre H₂SO₄ (sülfürik asit) çözeltisi hazırlamak için kaç gram H₂SO₄ katısı gereklidir? 🤔
(H: 1 g/mol, S: 32 g/mol, O: 16 g/mol)
(H: 1 g/mol, S: 32 g/mol, O: 16 g/mol)
Çözüm:
Bu soruda belirli bir molaritede çözelti hazırlamak için gerekli olan madde miktarını bulacağız. 📌
- 👉 Adım 1: H₂SO₄'ün mol kütlesini (MA) hesaplayalım.
MA(H₂SO₄) = \( (2 \times 1) + 32 + (4 \times 16) = 2 + 32 + 64 = 98 \) g/mol - 👉 Adım 2: Çözeltideki H₂SO₄'ün mol sayısını (n) bulalım.
Molar derişim (M) = Mol sayısı (n) / Hacim (V)
Bu durumda, Mol sayısı (n) = Molar derişim (M) \( \times \) Hacim (V)
\( n = 0.4 \text{ mol/L} \times 3 \text{ L} = 1.2 \) mol - 👉 Adım 3: Gerekli H₂SO₄ kütlesini (m) hesaplayalım.
Kütle (m) = Mol sayısı (n) \( \times \) Mol Kütlesi (MA)
\( m = 1.2 \text{ mol} \times 98 \text{ g/mol} = 117.6 \) g
Örnek 3:
2 Litre 0.6 M \( AlCl_3 \) (alüminyum klorür) çözeltisinde bulunan \( Al^{3+} \) ve \( Cl^- \) iyonlarının molar derişimlerini bulunuz. 🧪
Çözüm:
İyonik bileşikler suda çözündüğünde iyonlarına ayrışır. Bu ayrışmayı dikkate alarak iyon derişimlerini hesaplayacağız.
- 👉 Adım 1: \( AlCl_3 \) bileşiğinin suda nasıl iyonlaştığını yazalım.
\( AlCl_3 (k) \xrightarrow{su} Al^{3+}(suda) + 3Cl^-(suda) \) Bu denklemden anlıyoruz ki, 1 mol \( AlCl_3 \) çözündüğünde 1 mol \( Al^{3+} \) ve 3 mol \( Cl^- \) iyonu oluşur. - 👉 Adım 2: \( AlCl_3 \) çözeltisinin molar derişimini kullanalım.
\( AlCl_3 \) çözeltisinin derişimi 0.6 M'dir. - 👉 Adım 3: \( Al^{3+} \) iyonunun molar derişimini hesaplayalım.
Denklemden görüldüğü gibi, 1 mol \( AlCl_3 \) için 1 mol \( Al^{3+} \) oluşur. Bu nedenle \( Al^{3+} \) iyonunun derişimi \( AlCl_3 \) derişimiyle aynıdır.
\( [Al^{3+}] = 0.6 \text{ M} \) - 👉 Adım 4: \( Cl^- \) iyonunun molar derişimini hesaplayalım.
Denklemden görüldüğü gibi, 1 mol \( AlCl_3 \) için 3 mol \( Cl^- \) oluşur. Bu nedenle \( Cl^- \) iyonunun derişimi, \( AlCl_3 \) derişiminin 3 katı olacaktır.
\( [Cl^-] = 3 \times 0.6 \text{ M} = 1.8 \text{ M} \)
Örnek 4:
500 mL 0.8 M \( KNO_3 \) (potasyum nitrat) çözeltisi, saf su eklenerek 2 Litreye seyreltiliyor. 💧
Buna göre, seyreltme işlemi sonunda elde edilen yeni \( KNO_3 \) çözeltisinin molar derişimi kaç M olur?
Buna göre, seyreltme işlemi sonunda elde edilen yeni \( KNO_3 \) çözeltisinin molar derişimi kaç M olur?
Çözüm:
Seyreltme işlemlerinde, çözeltideki çözünen maddenin mol sayısı değişmez, sadece hacim artar ve derişim azalır. Bu tür durumlarda M1V1 = M2V2 formülünü kullanabiliriz.
- 👉 Adım 1: Başlangıç ve son durumdaki değerleri belirleyelim.
Başlangıç derişimi (\( M_1 \)) = 0.8 M
Başlangıç hacmi (\( V_1 \)) = 500 mL = 0.5 L (Hacmi Litreye çevirmeyi unutmayalım!)
Son hacim (\( V_2 \)) = 2 L
Son derişim (\( M_2 \)) = ? - 👉 Adım 2: Seyreltme formülünü kullanalım.
\( M_1 \times V_1 = M_2 \times V_2 \)
\( 0.8 \text{ M} \times 0.5 \text{ L} = M_2 \times 2 \text{ L} \) - 👉 Adım 3: \( M_2 \) değerini hesaplayalım.
\( 0.4 = M_2 \times 2 \)
\[ M_2 = \frac{0.4}{2} = 0.2 \text{ M} \]
Örnek 5:
Aşağıdaki iki çözelti karıştırılıyor:
I. 200 mL 0.5 M NaCl çözeltisi
II. 300 mL 0.2 M NaCl çözeltisi
Karışım sonunda elde edilen yeni NaCl çözeltisinin molar derişimi kaç M olur? 🤔 (Hacim değişimi ihmal edilecektir.)
I. 200 mL 0.5 M NaCl çözeltisi
II. 300 mL 0.2 M NaCl çözeltisi
Karışım sonunda elde edilen yeni NaCl çözeltisinin molar derişimi kaç M olur? 🤔 (Hacim değişimi ihmal edilecektir.)
Çözüm:
Aynı tür çözünenleri içeren çözeltiler karıştırıldığında, toplam mol sayısı ve toplam hacim üzerinden yeni derişim hesaplanır.
- 👉 Adım 1: Birinci çözeltideki NaCl'in mol sayısını (\( n_1 \)) hesaplayalım.
Hacmi Litreye çevirelim: 200 mL = 0.2 L
\( n_1 = M_1 \times V_1 = 0.5 \text{ mol/L} \times 0.2 \text{ L} = 0.1 \) mol - 👉 Adım 2: İkinci çözeltideki NaCl'in mol sayısını (\( n_2 \)) hesaplayalım.
Hacmi Litreye çevirelim: 300 mL = 0.3 L
\( n_2 = M_2 \times V_2 = 0.2 \text{ mol/L} \times 0.3 \text{ L} = 0.06 \) mol - 👉 Adım 3: Karışımın toplam mol sayısını (\( n_{toplam} \)) bulalım.
\( n_{toplam} = n_1 + n_2 = 0.1 \text{ mol} + 0.06 \text{ mol} = 0.16 \) mol - 👉 Adım 4: Karışımın toplam hacmini (\( V_{toplam} \)) bulalım.
\( V_{toplam} = V_1 + V_2 = 0.2 \text{ L} + 0.3 \text{ L} = 0.5 \) L - 👉 Adım 5: Karışımın son molar derişimini (\( M_{son} \)) hesaplayalım.
\( M_{son} = \frac{n_{toplam}}{V_{toplam}} = \frac{0.16 \text{ mol}}{0.5 \text{ L}} \) \[ M_{son} = 0.32 \text{ M} \]
Örnek 6:
Yoğunluğu 1.2 g/mL olan kütlece %49'luk bir H₂SO₄ (sülfürik asit) çözeltisinin molar derişimi kaç M'dir? 🤯
(H: 1 g/mol, S: 32 g/mol, O: 16 g/mol)
(H: 1 g/mol, S: 32 g/mol, O: 16 g/mol)
Çözüm:
Bu tür sorularda yoğunluk ve kütlece yüzde derişim bilgileri kullanılarak molar derişime geçiş yapılır. Genellikle 1 Litre çözelti üzerinden hesap yapmak işleri kolaylaştırır.
- 👉 Adım 1: H₂SO₄'ün mol kütlesini (MA) hesaplayalım.
MA(H₂SO₄) = \( (2 \times 1) + 32 + (4 \times 16) = 2 + 32 + 64 = 98 \) g/mol - 👉 Adım 2: 1 Litre (1000 mL) çözeltinin kütlesini bulalım.
Yoğunluk (d) = Kütle (m) / Hacim (V)
Kütle (m) = Yoğunluk (d) \( \times \) Hacim (V)
\( m_{çözelti} = 1.2 \text{ g/mL} \times 1000 \text{ mL} = 1200 \) g Yani, 1 Litre çözelti 1200 gramdır. - 👉 Adım 3: Bu 1200 gram çözeltideki H₂SO₄'ün kütlesini bulalım.
Çözelti kütlece %49 H₂SO₄ içeriyor.
\( m_{H_2SO_4} = 1200 \text{ g} \times \frac{49}{100} = 588 \) g - 👉 Adım 4: H₂SO₄'ün mol sayısını (n) hesaplayalım.
Mol sayısı (n) = Kütle (m) / Mol Kütlesi (MA)
\( n = \frac{588 \text{ g}}{98 \text{ g/mol}} = 6 \) mol - 👉 Adım 5: Molar derişimi (M) hesaplayalım.
Biz başlangıçta 1 Litre çözelti almıştık. Bu çözeltide 6 mol H₂SO₄ bulundu.
Molar derişim (M) = Mol sayısı (n) / Hacim (V)
\[ M = \frac{6 \text{ mol}}{1 \text{ L}} = 6 \text{ M} \]
Örnek 7:
Evimizde temizlik amacıyla kullandığımız çamaşır suyu, aslında sodyum hipoklorit (NaClO) çözeltisidir. 🧺 Bir şişe çamaşır suyu üzerinde "Aktif klor %5" yazmaktadır. Bu, yaklaşık olarak kütlece %5 NaClO içerdiği anlamına gelir.
Eğer çamaşır suyunun yoğunluğu yaklaşık 1.1 g/mL ise, bu çamaşır suyunun molar derişimi (NaClO cinsinden) yaklaşık olarak kaç M'dir?
(Na: 23 g/mol, Cl: 35.5 g/mol, O: 16 g/mol)
Eğer çamaşır suyunun yoğunluğu yaklaşık 1.1 g/mL ise, bu çamaşır suyunun molar derişimi (NaClO cinsinden) yaklaşık olarak kaç M'dir?
(Na: 23 g/mol, Cl: 35.5 g/mol, O: 16 g/mol)
Çözüm:
Bu örnek, kimyasal derişim kavramlarının günlük hayattaki ürünlerde nasıl kullanıldığını gösteriyor. Yoğunluk ve kütlece yüzde derişimden molar derişime geçeceğiz.
- 👉 Adım 1: NaClO'nun mol kütlesini (MA) hesaplayalım.
MA(NaClO) = Na + Cl + O = \( 23 + 35.5 + 16 = 74.5 \) g/mol - 👉 Adım 2: 1 Litre (1000 mL) çamaşır suyunun kütlesini bulalım.
\( m_{çamaşır suyu} = 1.1 \text{ g/mL} \times 1000 \text{ mL} = 1100 \) g - 👉 Adım 3: Bu 1100 gram çamaşır suyundaki NaClO'nun kütlesini bulalım.
Çamaşır suyu kütlece %5 NaClO içeriyor.
\( m_{NaClO} = 1100 \text{ g} \times \frac{5}{100} = 55 \) g - 👉 Adım 4: NaClO'nun mol sayısını (n) hesaplayalım.
\( n = \frac{55 \text{ g}}{74.5 \text{ g/mol}} \approx 0.738 \) mol - 👉 Adım 5: Molar derişimi (M) hesaplayalım.
Biz başlangıçta 1 Litre çamaşır suyu almıştık.
\[ M = \frac{0.738 \text{ mol}}{1 \text{ L}} \approx 0.738 \text{ M} \]
Örnek 8:
Bir laboratuvarda, öğretmen öğrencilerden 250 mL 0.4 M \( CuSO_4 \) (bakır(II) sülfat) çözeltisi hazırlamalarını istiyor. Ancak öğrencilerin elinde sadece katı \( CuSO_4 \cdot 5H_2O \) (bakır(II) sülfat pentahidrat) tuzu bulunmaktadır. 🔬
Bu çözeltiyi hazırlamak için kaç gram \( CuSO_4 \cdot 5H_2O \) tuzu tartmaları gerekir?
(Cu: 63.5 g/mol, S: 32 g/mol, O: 16 g/mol, H: 1 g/mol)
Bu çözeltiyi hazırlamak için kaç gram \( CuSO_4 \cdot 5H_2O \) tuzu tartmaları gerekir?
(Cu: 63.5 g/mol, S: 32 g/mol, O: 16 g/mol, H: 1 g/mol)
Çözüm:
Bu soru, hidratlı tuzların molarite hesaplamalarına dahil edilmesini gerektiren, gerçek laboratuvar koşullarına yakın bir senaryo sunar. Çözeltide sadece \( CuSO_4 \) iyonları etkili olsa da, tartılan madde hidratlı formdadır.
- 👉 Adım 1: \( CuSO_4 \)'ün mol kütlesini hesaplayalım.
MA(\( CuSO_4 \)) = Cu + S + (4 \( \times \) O) = \( 63.5 + 32 + (4 \times 16) = 63.5 + 32 + 64 = 159.5 \) g/mol - 👉 Adım 2: \( CuSO_4 \cdot 5H_2O \)'nun mol kütlesini hesaplayalım.
MA(\( CuSO_4 \cdot 5H_2O \)) = MA(\( CuSO_4 \)) + 5 \( \times \) MA(\( H_2O \))
MA(\( H_2O \)) = \( (2 \times 1) + 16 = 18 \) g/mol
MA(\( CuSO_4 \cdot 5H_2O \)) = \( 159.5 + (5 \times 18) = 159.5 + 90 = 249.5 \) g/mol - 👉 Adım 3: Hazırlanacak çözeltideki \( CuSO_4 \)'ün mol sayısını (n) bulalım.
Hacmi Litreye çevirelim: 250 mL = 0.25 L
\( n_{CuSO_4} = M \times V = 0.4 \text{ mol/L} \times 0.25 \text{ L} = 0.1 \) mol - 👉 Adım 4: Gerekli \( CuSO_4 \cdot 5H_2O \) kütlesini (m) hesaplayalım.
Çözeltide 0.1 mol \( CuSO_4 \) olması gerekiyor. Bu 0.1 mol \( CuSO_4 \), hidratlı tuzun içinden gelecek. Yani 0.1 mol \( CuSO_4 \cdot 5H_2O \) tartmalıyız.
Kütle (m) = Mol sayısı (n) \( \times \) Mol Kütlesi (MA)
\( m_{CuSO_4 \cdot 5H_2O} = 0.1 \text{ mol} \times 249.5 \text{ g/mol} = 24.95 \) g
Örnek 9:
Bir öğrenci, elindeki bilinmeyen bir X katısının molar kütlesini (MA) belirlemek için bir deney yapıyor. 🧪
Deneyde, 15 gram X katısını saf suda çözerek 500 mL'lik bir çözelti hazırlıyor. Daha sonra bu çözeltiden 100 mL alıp üzerine saf su ekleyerek hacmini 200 mL'ye tamamlıyor. Bu son çözeltinin molar derişimini 0.15 M olarak ölçüyor.
Buna göre, X katısının mol kütlesi kaç g/mol'dür?
Deneyde, 15 gram X katısını saf suda çözerek 500 mL'lik bir çözelti hazırlıyor. Daha sonra bu çözeltiden 100 mL alıp üzerine saf su ekleyerek hacmini 200 mL'ye tamamlıyor. Bu son çözeltinin molar derişimini 0.15 M olarak ölçüyor.
Buna göre, X katısının mol kütlesi kaç g/mol'dür?
Çözüm:
Bu problemde, seyreltme işlemi tersine gidilerek başlangıç çözeltisinin derişimi bulunacak, ardından mol kütlesi hesaplanacaktır.
- 👉 Adım 1: Seyreltme sonrası elde edilen çözeltinin mol sayısını bulalım.
Son çözeltinin hacmi 200 mL = 0.2 L ve derişimi 0.15 M'dir.
\( n_{son} = M_{son} \times V_{son} = 0.15 \text{ mol/L} \times 0.2 \text{ L} = 0.03 \) mol - 👉 Adım 2: Bu 0.03 mol, başlangıçtaki 500 mL'lik çözeltiden alınan 100 mL'de bulunan mol sayısıdır.
Çünkü seyreltme sırasında çözünenin mol sayısı değişmez. - 👉 Adım 3: Başlangıçtaki 500 mL'lik çözeltinin tamamındaki X'in mol sayısını bulalım.
Oran orantı kuralım:
100 mL çözeltide 0.03 mol X varsa,
500 mL çözeltide \( n_{başlangıç} \) mol X vardır.
\( n_{başlangıç} = \frac{0.03 \text{ mol} \times 500 \text{ mL}}{100 \text{ mL}} = 0.15 \) mol - 👉 Adım 4: X katısının mol kütlesini (MA) hesaplayalım.
Başlangıçta 15 gram X katısı kullanılmış ve bunun 0.15 mol olduğu bulunmuştur.
Mol kütlesi (MA) = Kütle (m) / Mol sayısı (n)
\[ MA = \frac{15 \text{ g}}{0.15 \text{ mol}} = 100 \text{ g/mol} \]
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-molarite/sorular