✅ 10. Sınıf Kimya: Maddelerin birbiri içinde çözünürlüğü Test Çöz

"Benzer benzeri çözer" ilkesine göre polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler ise apolar çözücülerde iyi çözünür.

Buna göre, aşağıdaki madde çiftlerinden hangisinin birbiri içinde çözünerek homojen bir karışım oluşturması beklenir?

Yemek tuzunun ($NaCl$) suda ($H_2O$) çözünmesi sırasında çözücü ve çözünen tanecikleri arasında kurulan en etkin etkileşim türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir çözünen taneciklerinin, su dışındaki başka bir çözücü molekülleri tarafından sarılması olayına ne ad verilir?

Aşağıda formülleri verilen moleküllerden hangisi apolar yapıda olduğu için polar bir çözücü olan suda ($H_2O$) iyi çözünmez?

Laboratuvarda yapılan bir deneyde üç ayrı kaba şu işlemler uygulanıyor:

I. İyot katısının ($I_2$) saf suya ($H_2O$) eklenmesi
II. İyot katısının ($I_2$) karbon tetraklorür sıvısına ($CCl_4$) eklenmesi
III. Yemek tuzunun ($NaCl$) saf suya ($H_2O$) eklenmesi

Buna göre, oda sıcaklığında gerçekleştirilen bu işlemlerden hangilerinde homojen bir karışım (çözelti) elde edilmesi beklenir?

Çözücü ve çözünen maddeler birbiri içinde çözünürken tanecikler arasında zayıf etkileşimler kurulur.

Buna göre, aşağıdaki çözücü-çözünen çiftlerinden hangisinin karşısında belirtilen etkin etkileşim türü yanlıştır?

Su ($H_2O$) molekülleri kendi aralarında hidrojen bağları oluşturabilen polar bir çözücüdür.

Buna göre;
I. Etil alkol ($C_2H_5OH$)
II. Karbon tetraklorür ($CCl_4$)
III. Hidrojen florür ($HF$)

maddelerinden hangilerinin suda iyi çözünmesi ve çözünürken su molekülleriyle hidrojen bağı kurması beklenir?

Çözünme olayı genel olarak üç aşamada gerçekleşir:
1. Çözücü taneciklerinin birbirinden uzaklaşması
2. Çözünen taneciklerinin birbirinden uzaklaşması
3. Çözücü ve çözünen taneciklerinin birbiriyle etkileşmesi (karışması)

Buna göre, çözünme aşamalarıyla ilgili;
I. 1. aşamada tanecikler arası çekim kuvvetlerinin yenilmesi gerektiğinden bu olay endotermiktir.
II. 2. aşamada çözünen taneciklerinin ayrılması dışarıya ısı veren (ekzotermik) bir süreçtir.
III. 3. aşamada yeni etkileşimler kurulduğundan bu olay genellikle ekzotermiktir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Vitaminler kimyasal yapılarına göre suda çözünenler ve yağda çözünenler olmak üzere iki gruba ayrılır. Yağlar genel olarak apolar yapıda karışımlarken, su polar bir bileşiktir. "Benzer benzeri çözer" kuralına göre apolar vitaminler yağda, polar vitaminler ise suda iyi çözünür.

Buna göre, aşağıdaki vitaminlerden hangisinin polar bir çözücü olan su yerine, apolar bir çözücü olan benzen ($C_6H_6$) sıvısında daha iyi çözünmesi beklenir?

Sodyum klorür ($NaCl$) tuzunun suda çözünmesi sürecinde gerçekleşen olaylar ile ilgili;

I. Polar su moleküllerinin kısmi negatif ucu olan oksijen ($O$) atomları, tuz kristalinden ayrılan pozitif yüklü sodyum ($Na^+$) iyonlarının etrafını sarar.
II. Çözünen iyonların su molekülleri tarafından sarılması olayı bir hidratasyon örneğidir.
III. Çözünme sürecinde su molekülleri ile sodyum ve klorür iyonları arasında iyon-dipol etkileşimleri kurulur.

yargılarından hangileri doğrudur?

Suda yaşayan canlılar, su içinde çözünmüş oksijen gazını ($O_2$) soluyarak yaşamlarını sürdürürler. Oksijen gazının suda az da olsa çözünmesiyle ilgili;

I. $O_2$ apolar, $H_2O$ polar bir moleküldür.
II. Çözünme sırasında su molekülleri ile oksijen molekülleri arasında dipol - indüklenmiş dipol etkileşimi kurulur.
III. $O_2$ gazının sudaki çözünürlüğünün çok az olmasının nedeni, aralarında kurulan etkileşimin zayıf olmasıdır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bir araştırmacı, laboratuvarda üç ayrı kaba eşit hacimlerde sırasıyla saf su ($H_2O$), karbon tetraklorür ($CCl_4$) ve etil alkol ($C_2H_5OH$) sıvılarını koyuyor. Daha sonra her bir kaba eşit miktarda iyot ($I_2$) katısı ekleyerek oda sıcaklığında karıştırıyor.

Gözlem sonuçları şu şekildedir:
- 1. kapta ($H_2O$) iyot katısının neredeyse hiç çözünmediği,
- 2. kapta ($CCl_4$) iyot katısının tamamen çözünerek mor renkli homojen bir çözelti oluşturduğu,
- 3. kapta ($C_2H_5OH$) iyot katısının kısmen çözünerek kahverengi bir çözelti oluşturduğu belirleniyor.

Buna göre, bu deney ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

Maddelerin birbiri içinde çözünmesiyle ilgili laboratuvarda araştırma yapan bir grup öğrenci, X, Y ve Z maddelerinin moleküler yapılarını inceleyerek şu bilgileri not ediyor:

- X maddesi: Simetrik yük dağılımına sahip, kalıcı dipolü olmayan apolar bir moleküldür.
- Y maddesi: Üzerinde kısmi pozitif ve negatif yükler barındıran polar bir moleküldür ve yapısında oksijen atomuna bağlı hidrojen atomu bulundurur.
- Z maddesi: Katı kristal örgü yapısında, anyon ve katyonlardan oluşan iyonik bir bileşiktir.

Bu maddelerin saf su ($H_2O$) ile oluşturduğu karışımlarla ilgili;

I. Y maddesinin suda çözünmesi sırasında çözücü ve çözünen molekülleri arasında kurulan en etkin etkileşim türü hidrojen bağıdır.
II. Z maddesi suda çözündüğünde su moleküllerinin kısmi pozitif ucu olan hidrojen ($H$) atomları, Z bileşiğinin anyonunu elektrostatik olarak çeker.
III. X maddesinin suda çözünmesi beklenmez; çünkü polar su molekülleri ile apolar X molekülleri arasında oluşan geçici dipol - indüklenmiş dipol etkileşimi, suyun kendi molekülleri arasındaki hidrojen bağlarını kıracak güçte değildir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bir kimya öğretmeni tahtaya şu bilgileri yazıyor:
- Su ($H_2O$) polar bir çözücüdür ve molekülleri arasında hidrojen bağı kurabilir.
- Karbon tetraklorür ($CCl_4$) apolar bir çözücüdür ve molekülleri arasında sadece London kuvvetleri etkindir.

Öğretmen, öğrencilerden aşağıdaki maddelerin oda sıcaklığında bu iki çözücüdeki çözünme durumlarını (çözünür / çözünmez) tahmin etmelerini istiyor:
1. Amonyak ($NH_3$)
2. Metan ($CH_4$)
3. Sodyum klorür ($NaCl$)

Buna göre, öğrencilerin yaptığı aşağıdaki tahminlerden hangisi "benzer benzeri çözer" ilkesine ve tanecikler arası etkileşim türlerine göre tamamen doğrudur?