💡 10. Sınıf Edebiyat: Yazım Kuralları Ve Noktalama İşaretleri Çözümlü Örnekler

• 1. ✅ Ankara'ya geçen hafta gitmiştik. (Özel isimlere gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır.)
• 2. ✅ Türk Dil Kurumu'nun yeni kararları açıklandı. (Kurum, kuruluş isimlerine gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Ancak burada "Türk Dil Kurumu" özel isim olduğu için kesme işareti kullanılmış. 10. sınıf müfredatında bu ayrım önemlidir. Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Bu bir tuzak soru olabilir, dikkat! Doğrusu: Türk Dil Kurumunun olmalıydı.)
  💡 Düzeltme: Türk Dil Kurumunun yeni kararları açıklandı. (Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu kural 10. sınıf için önemli bir ayrıntıdır.)
• 3. ✅ Doğu Anadolu'da kışlar çok sert geçer. (Yer adlarının ilk harfleri büyük yazılır, yön bildiren kelimeler özel isimden önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük yazılır. Burada "Doğu Anadolu" bir bölge adı olduğu için her iki kelimenin de baş harfi büyük olmalıdır.)
• 4. ✅ Ayşe de bu konuyu biliyor mu? ("-de" bağlacı ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. "Ayşe de biliyor mu?" anlamlıdır.)

• 1. ✅ Bugün okula gelmedi, çünkü hastaydı. (İki yargıyı birbirine bağlayan "çünkü" bağlacından önce virgül kullanılır, noktalı virgül değil. Noktalı virgül; ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için veya tür ve takımları ayırmak için kullanılır.)
• 2. ✅ Kitap, defter, kalem ve silgisini masaya koydu. (Eş görevli kelimeleri ayırmak için virgül kullanılır. "ve" bağlacı zaten bir bağlantı kurduğu için "kalem" ile "ve" arasına virgül konulmaz.)
• 3. ✅ Ahmet Bey yarınki toplantıya katılacak mı? (Hitaplardan sonra virgül konulur ancak burada "Bey" unvanı özel ismin bir parçası gibi kullanılmış ve doğrudan bir hitap yok. Bu durumda virgül kullanılmaz. Ayrıca, "Ahmet Bey" bir unvan olduğu için "Bey"in B'si büyük yazılır. Soru anlamı taşıdığı için cümlenin sonuna soru işareti konulması doğrudur.)
• 4. ✅ Ne kadar da güzel bir hava! (Şaşma, sevinç, korku gibi duyguları ifade eden cümlelerin sonuna ünlem işareti konulur. Bu kullanım doğrudur.)

• A) Hafta sonu: Doğru yazılmıştır. (Anlam kaybı olmadığı için ayrı yazılır.)
• B) Gelincik: Doğru yazılmıştır. (Bitki adı olduğu için bitişik yazılır.)
• C) Onunla birdenbire karşılaştık. ❌ "Birdenbire" kelimesi bitişik yazılır. Bu cümlede yanlışlık yapılmıştır.
• D) El ele: Doğru yazılmıştır. (İkilemeler ayrı yazılır ve anlam kaybı olmadığı için ayrı yazılır.)

✅ Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.

• 📌 Merhaba Can, (Hitaptan sonra virgül konulur.)
• 📌 Yarınki ders programı değişmiş, biliyor musun? ("-mi" soru eki ayrı yazılır ve soru anlamı taşıdığı için cümlenin sonuna soru işareti konulur.)
• 📌 Fizik dersi öğleden sonra 3'te başlayacakmış. (Sayıya gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır ve ünsüz benzeşmesine uyar. "başlayacakmış" değil, "başlayacakmış" olmalıydı.)
• 📌 Sana da haber vereyim dedim. ("-da" bağlacı ayrı yazılır.)
• 📌 Görüşmek üzere. (Cümle bittiği için nokta konulur.)
• 📌 Ayşe

✅ Düzeltilmiş Metin:

Merhaba Can,

Yarınki ders programı değişmiş, biliyor musun?

Fizik dersi öğleden sonra 3'te başlayacakmış.

Sana da haber vereyim dedim.

Görüşmek üzere.

Ayşe

• A) Sınav 15.00'te başlayacak. ✅ (Saat ve dakika arasına nokta konulur, gelen ekler kesmeyle ayrılır ve ünsüz benzeşmesine uyar.)
• B) Bu yıl 2023'teyiz. ✅ (Yıllara gelen ekler kesmeyle ayrılır ve ünsüz benzeşmesine uyar.)
• C) Yarışmada 2.'nci oldu. ❌ Sıra sayıları yazıyla veya rakamla gösterilebilir. Rakamla gösterildiğinde ya nokta konulur (2.) ya da ek getirilir (2'nci). Ancak hem nokta hem de ek aynı anda kullanılmaz. Doğrusu "2." veya "ikinci" ya da "2'nci" olmalıydı. Burada "2'inci" yazımı yanlıştır, doğrusu "2'nci" veya "2." olmalıdır.
• D) Apartmanımızın 5. katında oturuyor. ✅ (Sıra sayıları nokta ile gösterilebilir.)

✅ Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.

• A) Duydum ki unutmuşsun beni. ✅ ("-ki" bağlacı ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.)
• B) Masadaki kitaplar çok eskiydi. ✅ ("-ki" ilgi eki bitişik yazılır ve bir ismin yerine geçer veya bir ismi niteler.)
• C) Seninki de fena değilmiş. ✅ ("-ki" ilgi eki bitişik yazılır ve bir ismin yerine geçer.)
• D) Oysaki çok çalışmıştı. ❌ "Oysaki" kelimesi kalıplaşmış birleşik bir kelime olduğu için bitişik yazılır. "Oysa ki" şeklinde ayrı yazılması yanlıştır.

💡 Hatırlatma: Bazı "-ki" bağlaçları kalıplaşarak bitişik yazılır: "sanki, oysaki, mademki, belki, hâlbuki, çünkü, meğerki" (SOMBaHÇeM olarak akılda tutulabilir). Bu kelimelerdeki "ki" daima bitişik yazılır.

✅ Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.

• 📌 Konu: Yarınki buluşma (Bu kısım doğru.)
• 📌 Merhaba Ayşe, (Hitaptan sonra virgül doğru kullanılmış.)
• 📌 Yarınki buluşma saati öğleden sonra 2'de miydi, yoksa 3'te miydi emin olamadım. (Bu cümledeki yazım ve noktalama doğru kullanılmıştır.)
• 📌 Bana hatırlatabilir misin? ("Hatırlatabilmek" birleşik fiili bitişik yazılır ve "-mi" soru eki ayrı yazılır. Cümle soru anlamı taşıdığı için sonuna soru işareti konulur.)
• 📌 Ayrıca yeni açılan kafede buluşsak daha iyi olmaz mı? Benim için fark etmez. ("-mi" soru eki ayrı yazılır ve cümle soru anlamı taşıdığı için soru işareti konulur. "Fark etmek" yardımcı fiille kurulan birleşik fiil olduğu için ayrı yazılır, burada anlam kaybı veya ses olayı olmadığı için bitişik yazılmaz.)
• 📌 Sevgilerle, (Bu kısım doğru.)
• 📌 Can

✅ Düzeltilmiş E-posta Metni:

Konu: Yarınki buluşma

Merhaba Ayşe,

Yarınki buluşma saati öğleden sonra 2'de miydi, yoksa 3'te miydi emin olamadım.

Bana hatırlatabilir misin?

Ayrıca yeni açılan kafede buluşsak daha iyi olmaz mı? Benim için fark etmez.

Sevgilerle,

Can

• 📌 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edilmişti. (Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. Tarihe gelen ek kesme işaretiyle ayrılır ve ünsüz benzeşmesine uyar.)
• 📌 Bu tarihi gün tüm Türkiye'de coşkuyla kutlanır. ("tarihi" kelimesi özel isim olmadığı için küçük harfle başlar. "Türkiye" özel isim olduğu için "-de" eki kesme işaretiyle ayrılır.)
• 📌 Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde kurulan Türkiye Cumhuriyeti çağdaş medeniyetler seviyesine ulaşmayı hedeflemişti. ("hedeflemişti" kelimesinde ünsüz benzeşmesi kuralına uyulmalıdır. "d" yerine "t" gelmeliydi.)

✅ Düzeltilmiş Metin:

29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edilmişti. Bu tarihi gün tüm Türkiye'de coşkuyla kutlanır. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde kurulan Türkiye Cumhuriyeti çağdaş medeniyetler seviyesine ulaşmayı hedeflemişti.