💡 10. Sınıf Edebiyat: Bölme ve bölünebilme kuralı Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Bölme İşlemi Temelleri
Bir doğal sayının başka bir doğal sayıya kalansız bölünüp bölünmediğini anlamak için bölünebilme kurallarını kullanırız. Bölme işlemi, bir bütünün eşit parçalara ayrılmasıdır.
Örneğin, 48 sayısını 6'ya böldüğümüzde sonuç 8 olur ve kalan 0'dır. Bu, 48'in 6'ya kalansız bölündüğü anlamına gelir.
💡 Bölme İşleminin Elemanları:
Bölünen: Bölünen sayı (örneğin 48)
Bölen: Bölünen sayının bölündüğü sayı (örneğin 6)
Bölüm: Bölme sonucunda elde edilen sayı (örneğin 8)
Kalan: Bölme sonucunda artan sayı (örneğin 0)
Bu ilişkiyi şu şekilde ifade edebiliriz: Bölünen = (Bölen × Bölüm) + Kalan.
Kalanı kontrol ediyoruz: 48'den \( 6 \times 8 = 48 \) çıkarıldığında kalan 0'dır.
Sonuç: 48 sayısı 6'ya kalansız bölünebilir.
✅ Bu, 48'in 6'nın bir katı olduğu anlamına gelir.
2
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
2 ile Bölünebilme Kuralı
Bir sayının 2 ile kalansız bölünebilmesi için sayının son basamağının çift olması gerekir. Çift rakamlar 0, 2, 4, 6 ve 8'dir.
👉 Örnek: 374 sayısı 2 ile kalansız bölünür mü?
Çözüm ve Açıklama
Çözüm:
374 sayısının son basamağı 4'tür.
4 rakamı çift bir rakamdır (0, 2, 4, 6, 8'den biridir).
3 ile Bölünebilme Kuralı
Bir sayının 3 ile kalansız bölünebilmesi için sayının rakamları toplamının 3'ün katı olması gerekir.
👉 Örnek: 519 sayısı 3 ile kalansız bölünür mü?
Elde ettiğimiz toplam olan 15, 3'ün bir katıdır ( \( 15 = 3 \times 5 \) ).
Bu nedenle, 519 sayısı 3 ile kalansız bölünür.
Kontrol edelim: \( 519 \div 3 = 173 \). Kalan 0'dır. ✅
4
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
4 ile Bölünebilme Kuralı
Bir sayının 4 ile kalansız bölünebilmesi için sayının son iki basamağının oluşturduğu sayının 4'ün katı olması gerekir.
👉 Örnek: 1236 sayısı 4 ile kalansız bölünür mü?
Çözüm ve Açıklama
Çözüm:
1236 sayısının son iki basamağını oluşturan sayı 36'dır.
36 sayısı 4'ün bir katıdır ( \( 36 = 4 \times 9 \) ).
Bu nedenle, 1236 sayısı 4 ile kalansız bölünür.
Kontrol edelim: \( 1236 \div 4 = 309 \). Kalan 0'dır. ✅
5
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
5 ile Bölünebilme Kuralı
Bir sayının 5 ile kalansız bölünebilmesi için sayının son basamağının 0 veya 5 olması gerekir.
👉 Örnek: 875 sayısı 5 ile kalansız bölünür mü?
Çözüm ve Açıklama
Çözüm:
875 sayısının son basamağı 5'tir.
Bu kurala göre, son basamağı 0 veya 5 olan sayılar 5 ile kalansız bölünür.
Bu nedenle, 875 sayısı 5 ile kalansız bölünür.
Kontrol edelim: \( 875 \div 5 = 175 \). Kalan 0'dır. ✅
6
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
6 ile Bölünebilme Kuralı
Bir sayının 6 ile kalansız bölünebilmesi için sayının hem 2 ile hem de 3 ile kalansız bölünmesi gerekir.
👉 Örnek: 738 sayısı 6 ile kalansız bölünür mü?
Çözüm ve Açıklama
Çözüm:
Adım 1: 2 ile Bölünebilme Kontrolü
738 sayısının son basamağı 8'dir. 8 çift bir rakam olduğu için 738 sayısı 2 ile kalansız bölünür. ✅
Adım 2: 3 ile Bölünebilme Kontrolü
738 sayısının rakamları toplamı: \( 7 + 3 + 8 = 18 \).
18 sayısı 3'ün katı olduğu için ( \( 18 = 3 \times 6 \) ), 738 sayısı 3 ile kalansız bölünür. ✅
Sonuç:
Hem 2 hem de 3 ile kalansız bölünebildiği için, 738 sayısı 6 ile de kalansız bölünür.
Kontrol edelim: \( 738 \div 6 = 123 \). Kalan 0'dır. ✅
7
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bölünebilme Kuralları ile Şifre Kırma
Bir banka, yeni müşterilerine özel bir şifreleme yöntemi kullanmaktadır. Şifre, 5 basamaklı bir sayıdır ve aşağıdaki kurallara uymaktadır:
Şifrenin ilk basamağı 2'dir.
Şifrenin son basamağı 0'dır.
Şifrenin tamamı 3 ile kalansız bölünmektedir.
Şifrenin son iki basamağı 4 ile kalansız bölünmektedir.
Bu bilgilere göre oluşturulabilecek olası şifrelerden birini bulunuz.
Çözüm ve Açıklama
Çözüm:
Şifremiz 5 basamaklı ve \( 2 \_ \_ \_ 0 \) şeklinde başlıyor ve bitiyor.
Kural 4: Son iki basamak 4 ile bölünmeli.
Şifrenin son iki basamağı 0 ile bittiği için, \( \_0 \) şeklinde olmalıdır. 4 ile bölünebilen çift sayılar 00, 20, 40, 60, 80'dir. Bu durumda son iki basamağımız 20, 40, 60 veya 80 olabilir. Ancak, şifrenin son basamağının 0 olması gerektiği için bu seçenekler geçerlidir.
Kural 2: Son basamak 0. Bu zaten sağlanıyor.
Kural 1: İlk basamak 2. Bu da sağlanıyor.
Kural 3: Şifrenin tamamı 3 ile bölünmeli.
Şimdi olası şifreleri ve rakamları toplamını inceleyelim:
Eğer son iki basamak 20 ise: \( 2 \_ \_ 20 \). Rakamlar toplamı \( 2 + \_ + \_ + 2 + 0 = 4 + \_ + \_ \). Bu toplamın 3'ün katı olması gerekir. Örneğin, ortadaki iki rakam 1 ve 5 olursa \( 4 + 1 + 5 = 10 \), 3'e bölünmez. Eğer ortadaki rakamlar 1 ve 2 olursa \( 4 + 1 + 2 = 7 \), bölünmez. Eğer ortadaki rakamlar 1 ve 3 olursa \( 4 + 1 + 3 = 8 \), bölünmez. Eğer ortadaki rakamlar 1 ve 4 olursa \( 4 + 1 + 4 = 9 \), 3'e bölünür. Bu durumda şifre 21420 olabilir.
Kontrol edelim: 21420 sayısı 2 ile bittiği için çift (2 ile bölünür). Rakamları toplamı 9 (3 ile bölünür). Son iki basamağı 20 (4 ile bölünür). İlk basamağı 2, son basamağı 0. Bu şifre tüm kurallara uyar. ✅
💡 Olası şifrelerden biri: 21420
8
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Alışveriş ve Para Üstü Hesaplama
Marketten 120 TL'lik alışveriş yaptınız ve kasiyere 200 TL verdiniz. Kalan para üstünüzü hesaplamak için bölme ve çıkarma işlemlerini kullanabilirsiniz. Eğer para üstünüz tam olarak 5 TL'lik banknotlar halinde verilecekse, para üstünüzün 5'e bölünüp bölünmediğini kontrol etmeniz gerekir.
👉 Para üstünüz kaç TL olur ve 5 TL'lik banknotlarla tam olarak alabilir misiniz?
Çözüm ve Açıklama
Çözüm:
Adım 1: Para Üstünü Hesaplama
Verilen para miktarı: 200 TL
Alışveriş tutarı: 120 TL
Para üstü = Verilen Para - Alışveriş Tutarı
Para üstü = \( 200 - 120 = 80 \) TL. ✅
Adım 2: 5 ile Bölünebilme Kontrolü
Para üstü 80 TL'dir. 5 ile bölünebilme kuralına göre, sayının son basamağı 0 veya 5 olmalıdır.
80 TL'nin son basamağı 0'dır. Bu nedenle 80 sayısı 5 ile kalansız bölünür.
Sonuç: Para üstünüz 80 TL olur ve bu miktar 5 TL'lik banknotlarla tam olarak alınabilir ( \( 80 \div 5 = 16 \) adet 5 TL'lik banknot). ✅
10. Sınıf Edebiyat: Bölme ve bölünebilme kuralı Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bölme İşlemi Temelleri
Bir doğal sayının başka bir doğal sayıya kalansız bölünüp bölünmediğini anlamak için bölünebilme kurallarını kullanırız. Bölme işlemi, bir bütünün eşit parçalara ayrılmasıdır.
Örneğin, 48 sayısını 6'ya böldüğümüzde sonuç 8 olur ve kalan 0'dır. Bu, 48'in 6'ya kalansız bölündüğü anlamına gelir.
💡 Bölme İşleminin Elemanları:
Bölünen: Bölünen sayı (örneğin 48)
Bölen: Bölünen sayının bölündüğü sayı (örneğin 6)
Bölüm: Bölme sonucunda elde edilen sayı (örneğin 8)
Kalan: Bölme sonucunda artan sayı (örneğin 0)
Bu ilişkiyi şu şekilde ifade edebiliriz: Bölünen = (Bölen × Bölüm) + Kalan.
Kalanı kontrol ediyoruz: 48'den \( 6 \times 8 = 48 \) çıkarıldığında kalan 0'dır.
Sonuç: 48 sayısı 6'ya kalansız bölünebilir.
✅ Bu, 48'in 6'nın bir katı olduğu anlamına gelir.
Örnek 2:
2 ile Bölünebilme Kuralı
Bir sayının 2 ile kalansız bölünebilmesi için sayının son basamağının çift olması gerekir. Çift rakamlar 0, 2, 4, 6 ve 8'dir.
👉 Örnek: 374 sayısı 2 ile kalansız bölünür mü?
Çözüm:
Çözüm:
374 sayısının son basamağı 4'tür.
4 rakamı çift bir rakamdır (0, 2, 4, 6, 8'den biridir).
3 ile Bölünebilme Kuralı
Bir sayının 3 ile kalansız bölünebilmesi için sayının rakamları toplamının 3'ün katı olması gerekir.
👉 Örnek: 519 sayısı 3 ile kalansız bölünür mü?
Elde ettiğimiz toplam olan 15, 3'ün bir katıdır ( \( 15 = 3 \times 5 \) ).
Bu nedenle, 519 sayısı 3 ile kalansız bölünür.
Kontrol edelim: \( 519 \div 3 = 173 \). Kalan 0'dır. ✅
Örnek 4:
4 ile Bölünebilme Kuralı
Bir sayının 4 ile kalansız bölünebilmesi için sayının son iki basamağının oluşturduğu sayının 4'ün katı olması gerekir.
👉 Örnek: 1236 sayısı 4 ile kalansız bölünür mü?
Çözüm:
Çözüm:
1236 sayısının son iki basamağını oluşturan sayı 36'dır.
36 sayısı 4'ün bir katıdır ( \( 36 = 4 \times 9 \) ).
Bu nedenle, 1236 sayısı 4 ile kalansız bölünür.
Kontrol edelim: \( 1236 \div 4 = 309 \). Kalan 0'dır. ✅
Örnek 5:
5 ile Bölünebilme Kuralı
Bir sayının 5 ile kalansız bölünebilmesi için sayının son basamağının 0 veya 5 olması gerekir.
👉 Örnek: 875 sayısı 5 ile kalansız bölünür mü?
Çözüm:
Çözüm:
875 sayısının son basamağı 5'tir.
Bu kurala göre, son basamağı 0 veya 5 olan sayılar 5 ile kalansız bölünür.
Bu nedenle, 875 sayısı 5 ile kalansız bölünür.
Kontrol edelim: \( 875 \div 5 = 175 \). Kalan 0'dır. ✅
Örnek 6:
6 ile Bölünebilme Kuralı
Bir sayının 6 ile kalansız bölünebilmesi için sayının hem 2 ile hem de 3 ile kalansız bölünmesi gerekir.
👉 Örnek: 738 sayısı 6 ile kalansız bölünür mü?
Çözüm:
Çözüm:
Adım 1: 2 ile Bölünebilme Kontrolü
738 sayısının son basamağı 8'dir. 8 çift bir rakam olduğu için 738 sayısı 2 ile kalansız bölünür. ✅
Adım 2: 3 ile Bölünebilme Kontrolü
738 sayısının rakamları toplamı: \( 7 + 3 + 8 = 18 \).
18 sayısı 3'ün katı olduğu için ( \( 18 = 3 \times 6 \) ), 738 sayısı 3 ile kalansız bölünür. ✅
Sonuç:
Hem 2 hem de 3 ile kalansız bölünebildiği için, 738 sayısı 6 ile de kalansız bölünür.
Kontrol edelim: \( 738 \div 6 = 123 \). Kalan 0'dır. ✅
Örnek 7:
Bölünebilme Kuralları ile Şifre Kırma
Bir banka, yeni müşterilerine özel bir şifreleme yöntemi kullanmaktadır. Şifre, 5 basamaklı bir sayıdır ve aşağıdaki kurallara uymaktadır:
Şifrenin ilk basamağı 2'dir.
Şifrenin son basamağı 0'dır.
Şifrenin tamamı 3 ile kalansız bölünmektedir.
Şifrenin son iki basamağı 4 ile kalansız bölünmektedir.
Bu bilgilere göre oluşturulabilecek olası şifrelerden birini bulunuz.
Çözüm:
Çözüm:
Şifremiz 5 basamaklı ve \( 2 \_ \_ \_ 0 \) şeklinde başlıyor ve bitiyor.
Kural 4: Son iki basamak 4 ile bölünmeli.
Şifrenin son iki basamağı 0 ile bittiği için, \( \_0 \) şeklinde olmalıdır. 4 ile bölünebilen çift sayılar 00, 20, 40, 60, 80'dir. Bu durumda son iki basamağımız 20, 40, 60 veya 80 olabilir. Ancak, şifrenin son basamağının 0 olması gerektiği için bu seçenekler geçerlidir.
Kural 2: Son basamak 0. Bu zaten sağlanıyor.
Kural 1: İlk basamak 2. Bu da sağlanıyor.
Kural 3: Şifrenin tamamı 3 ile bölünmeli.
Şimdi olası şifreleri ve rakamları toplamını inceleyelim:
Eğer son iki basamak 20 ise: \( 2 \_ \_ 20 \). Rakamlar toplamı \( 2 + \_ + \_ + 2 + 0 = 4 + \_ + \_ \). Bu toplamın 3'ün katı olması gerekir. Örneğin, ortadaki iki rakam 1 ve 5 olursa \( 4 + 1 + 5 = 10 \), 3'e bölünmez. Eğer ortadaki rakamlar 1 ve 2 olursa \( 4 + 1 + 2 = 7 \), bölünmez. Eğer ortadaki rakamlar 1 ve 3 olursa \( 4 + 1 + 3 = 8 \), bölünmez. Eğer ortadaki rakamlar 1 ve 4 olursa \( 4 + 1 + 4 = 9 \), 3'e bölünür. Bu durumda şifre 21420 olabilir.
Kontrol edelim: 21420 sayısı 2 ile bittiği için çift (2 ile bölünür). Rakamları toplamı 9 (3 ile bölünür). Son iki basamağı 20 (4 ile bölünür). İlk basamağı 2, son basamağı 0. Bu şifre tüm kurallara uyar. ✅
💡 Olası şifrelerden biri: 21420
Örnek 8:
Alışveriş ve Para Üstü Hesaplama
Marketten 120 TL'lik alışveriş yaptınız ve kasiyere 200 TL verdiniz. Kalan para üstünüzü hesaplamak için bölme ve çıkarma işlemlerini kullanabilirsiniz. Eğer para üstünüz tam olarak 5 TL'lik banknotlar halinde verilecekse, para üstünüzün 5'e bölünüp bölünmediğini kontrol etmeniz gerekir.
👉 Para üstünüz kaç TL olur ve 5 TL'lik banknotlarla tam olarak alabilir misiniz?
Çözüm:
Çözüm:
Adım 1: Para Üstünü Hesaplama
Verilen para miktarı: 200 TL
Alışveriş tutarı: 120 TL
Para üstü = Verilen Para - Alışveriş Tutarı
Para üstü = \( 200 - 120 = 80 \) TL. ✅
Adım 2: 5 ile Bölünebilme Kontrolü
Para üstü 80 TL'dir. 5 ile bölünebilme kuralına göre, sayının son basamağı 0 veya 5 olmalıdır.
80 TL'nin son basamağı 0'dır. Bu nedenle 80 sayısı 5 ile kalansız bölünür.
Sonuç: Para üstünüz 80 TL olur ve bu miktar 5 TL'lik banknotlarla tam olarak alınabilir ( \( 80 \div 5 = 16 \) adet 5 TL'lik banknot). ✅