✅ 10. Sınıf Coğrafya: Coğrafi bilgi sistemleri Test Çöz
🚀 Teste Hazır mısın?
Öğrendiklerini pekiştirmek ve kendini denemek için harika bir fırsat! Soruları dikkatlice oku ve çözümlere göz atmayı unutma.
✅ 10. Sınıf Coğrafya: Coğrafi bilgi sistemleri Testi
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), coğrafi verilerin toplanması, depolanması, analiz edilmesi ve sunulması amacıyla kullanılan bütüncül bir sistemdir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi CBS'yi oluşturan beş temel bileşenden biri değildir?
B) Yazılım
C) Veri
D) İnsan
E) Atmosfer
Coğrafi Bilgi Sistemleri'nde (CBS) mekansal veriler vektör ve raster olmak üzere iki farklı modelle temsil edilir. Vektör veri modeli, gerçek dünyadaki coğrafi unsurları belirli geometrik şekillerle gösterir.
Aşağıdakilerden hangisi vektör veri modelinde kullanılan bu geometrik gösterim biçimlerinden biri değildir?
B) Çizgi
C) Alan (Poligon)
D) Piksel
E) Hiçbiri
Yeryüzündeki nesnelerle fiziksel temas kurmadan, havadan çekilen fotoğraflar veya uydulardan alınan elektromanyetik dalgalar yardımıyla veri toplama ve bu verileri analiz etme tekniğine ne ad verilir?
A) Coğrafi Bilgi SistemleriB) Küresel Konumlama Sistemi
C) Uzaktan Algılama
D) Kartografya
E) Jeodezi
Raster (hücresel) veri modelinde görüntüyü oluşturan, satır ve sütunlar halinde dizilmiş ve her biri yeryüzündeki belirli bir alanı temsil eden en küçük kare hücrelere ne ad verilir?
A) NoktaB) Piksel
C) Poligon
D) Öznitelik
E) Katman
CBS'de kullanılan vektörel veri modelinde coğrafi unsurlar nokta, çizgi ve alan olarak temsil edilmektedir.
Buna göre;
I. Akarsular ve karayolları
II. Elektrik direkleri ve yangın muslukları
III. Göller ve milli parklar
unsurlarının vektörel gösterim biçimleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
B) Çizgi - Nokta - Alan
C) Alan - Çizgi - Nokta
D) Çizgi - Alan - Nokta
E) Nokta - Alan - Çizgi
CBS'nin en önemli özelliklerinden biri, farklı coğrafi bilgilerin üst üste çakıştırılarak analiz edilmesidir. Bu duruma "katman (tabaka) analizi" denir.
Bir bölgede yeni bir katı atık depolama tesisi (çöp depolama alanı) kurulması planlanmaktadır. Bu tesisin yer seçimi için;
I. Jeoloji (Fay hatları ve zemin yapısı)
II. Hidroloji (Yeraltı ve yerüstü su kaynakları)
III. Ulaşım (Yol ağı ve erişilebilirlik)
haritalarından hangilerinin CBS ortamında üst üste çakıştırılarak analiz edilmesi gerekir?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
CBS'de kullanılan veriler mekansal (konumsal) veri ve öznitelik (tanımlayıcı) verisi olarak ikiye ayrılır. Mekansal veri coğrafi unsurların konumunu belirtirken, öznitelik verisi bu unsurların özelliklerini açıklar.
Buna göre, bir şehrin CBS veri tabanında yer alan aşağıdaki bilgilerden hangisi "öznitelik verisi" kapsamında değerlendirilemez?
B) Bir mahallenin toplam nüfus miktarı
C) Bir akarsuyun yıllık ortalama su debisi
D) Bir binanın yapım yılı ve kat sayısı
E) Bir tarım arazisinde yetiştirilen ürün türü
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), doğal afet yönetiminin her aşamasında etkin bir şekilde kullanılmaktadır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi CBS'nin afet yönetimindeki "afet öncesi hazırlık ve risk azaltma" çalışmalarına örnek gösterilebilir?
B) Sel felaketinden etkilenen nüfusa yapılacak acil yardımların koordine edilmesi
C) Heyelan riski yüksek olan alanların tespit edilerek duyarlılık haritalarının hazırlanması
D) Yangın sonrası zarar gören orman alanlarının miktarının hesaplanması
E) Arama kurtarma ekiplerinin enkaz bölgelerine en hızlı şekilde yönlendirilmesi
CBS'de kullanılan vektör ve raster veri modellerinin kendilerine göre avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır.
Buna göre, vektör veri modelinin raster veri modeline göre en önemli avantajı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Veri yapısının daha basit olması ve bilgisayarda daha az depolama alanı kaplaması
C) Sınırların, çizgilerin ve konumların daha yüksek geometrik doğrulukla gösterilebilmesi
D) Uydu görüntülerinin doğrudan işlenmesine ve analiz edilmesine olanak tanıması
E) Analiz ve sorgulama işlemlerinin matematiksel olarak daha hızlı gerçekleştirilmesi
Küresel Konumlama Sistemi (GPS), uydulardan alınan sinyaller yardımıyla yeryüzündeki herhangi bir noktanın koordinatlarını hassas bir şekilde belirlemeyi sağlar.
Buna göre, GPS teknolojisinin CBS'deki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
B) CBS için güncel, hassas ve doğrudan mekansal veri toplamak
C) Raster verileri otomatik olarak vektör verilere dönüştürmek
D) CBS veri tabanındaki sözel öznitelik verilerini sınıflandırmak
E) Haritaların projeksiyon yöntemlerini otomatik olarak belirlemek
CBS'de "tampon bölge (buffer)" analizi, belirlenen bir coğrafi unsurun (nokta, çizgi veya alan) çevresinde belirli bir mesafede etki alanı oluşturulması işlemidir.
Buna göre, aşağıdaki çalışmalardan hangisinde tampon bölge analizinin kullanılması en uygundur?
B) Bir akarsuyun taşma riski taşıyan çevre sınırlarının belirlenmesi
C) Bir bölgedeki dağların yükselti basamaklarının sınıflandırılması
D) Bir şehrin yıllık ortalama sıcaklık eğrilerinin (izoterm) çizilmesi
E) Bir ülkedeki tarım ürünlerinin ihracat oranlarının hesaplanması
Bir yatırımcı, rüzgar enerjisi santrali (RES) kurmak amacıyla CBS tabanlı bir yer seçimi analizi yapacaktır. Yatırımcının belirlediği kriterler şunlardır:
- Rüzgar hızı $ \ge 7 $ m/s olmalıdır.
- Eğim oranı % 15'ten az olmalıdır.
- Yerleşim yerlerine en az $ 1000 $ m mesafede olmalıdır.
- Korunan doğal alanların (milli park vb.) dışında kalmalıdır.
Bu analizi gerçekleştirmek için yatırımcının CBS ortamında sırasıyla hangi analiz ve veri işlemlerini yapması gerekir?
B) Rüzgar, eğim, yerleşim ve koruma alanı katmanlarını oluşturmak; yerleşim yerlerine tampon bölge uygulamak; tüm katmanları çakıştırarak uygun alanları sorgulamak.
C) Sadece raster veri modelini kullanarak bölgenin üç boyutlu topografya modelini çıkarmak ve en yüksek tepeleri seçmek.
D) Yerleşim yerlerinin öznitelik tablosunu inceleyerek nüfusu en az olan yerleri belirlemek ve rüzgar ölçüm istasyonu kurmak.
E) Bölgenin uydu görüntüsünü raster modelde analiz ederek sadece bitki örtüsünün seyrek olduğu alanları tespit etmek.
CBS projelerinde raster (hücresel) veri modeli kullanılırken hücre boyutu (çözünürlük) analizin doğruluğunu doğrudan etkiler. Hücre boyutu küçüldükçe detaylar daha net görülür ancak dosya boyutu ve işlem süresi artar. Hücre boyutu büyüdükçe ise veri kaybı yaşanır ve sınırlar genelleşir.
Buna göre, dar bir vadide yer alan akarsu yatağı ve çevresindeki taşkın alanlarını CBS ortamında raster modelle analiz etmek isteyen bir coğrafyacının, veri kaybını en aza indirmek ve en doğru analizi yapmak için aşağıdakilerden hangisine dikkat etmesi gerekir?
B) Akarsu yatağını sadece nokta verisi olarak vektör modelde göstermeye
C) Çalışma alanının sınırlarını genişleterek daha az hücre kullanmaya
D) Vadi tabanının dar yapısına uygun küçük hücre boyutuna (yüksek çözünürlüğe) sahip raster veri kullanmaya
E) Sadece öznitelik verilerini kullanarak mekansal analizleri devre dışı bırakmaya
Bir büyükşehir belediyesi, itfaiye istasyonlarının olay yerine en kısa sürede ulaşmasını sağlamak amacıyla CBS altyapısını kullanmaktadır. Bu amaçla, yol ağının uzunluğu, şerit sayısı, trafik yoğunluğu ve tek yön/çift yön durumları sisteme işlenmiştir.
İtfaiye araçlarının yangın ihbarı aldıktan sonra en hızlı rotayı belirlemesinde kullanılan CBS analizi ve bu analizde kullanılan temel veri türü aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
B) Ağ (Network) Analizi - Vektör Veri (Çizgi)
C) Katman Çakıştırma Analizi - Raster Veri
D) Sorgulama Analizi - Vektör Veri (Nokta)
E) Yüzey Analizi - Vektör Veri (Alan)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-cografya-cografi-bilgi-sistemleri/testler