✅ 10. Sınıf Coğrafya: Coğrafi bilgi sistemleri Test Çöz

Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), coğrafi verilerin toplanması, depolanması, analiz edilmesi ve sunulması amacıyla kullanılan bütüncül bir sistemdir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi CBS'yi oluşturan beş temel bileşenden biri değildir?

Coğrafi Bilgi Sistemleri'nde (CBS) mekansal veriler vektör ve raster olmak üzere iki farklı modelle temsil edilir. Vektör veri modeli, gerçek dünyadaki coğrafi unsurları belirli geometrik şekillerle gösterir.

Aşağıdakilerden hangisi vektör veri modelinde kullanılan bu geometrik gösterim biçimlerinden biri değildir?

Yeryüzündeki nesnelerle fiziksel temas kurmadan, havadan çekilen fotoğraflar veya uydulardan alınan elektromanyetik dalgalar yardımıyla veri toplama ve bu verileri analiz etme tekniğine ne ad verilir?

Raster (hücresel) veri modelinde görüntüyü oluşturan, satır ve sütunlar halinde dizilmiş ve her biri yeryüzündeki belirli bir alanı temsil eden en küçük kare hücrelere ne ad verilir?

CBS'de kullanılan vektörel veri modelinde coğrafi unsurlar nokta, çizgi ve alan olarak temsil edilmektedir.

Buna göre;
I. Akarsular ve karayolları
II. Elektrik direkleri ve yangın muslukları
III. Göller ve milli parklar

unsurlarının vektörel gösterim biçimleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

CBS'nin en önemli özelliklerinden biri, farklı coğrafi bilgilerin üst üste çakıştırılarak analiz edilmesidir. Bu duruma "katman (tabaka) analizi" denir.

Bir bölgede yeni bir katı atık depolama tesisi (çöp depolama alanı) kurulması planlanmaktadır. Bu tesisin yer seçimi için;
I. Jeoloji (Fay hatları ve zemin yapısı)
II. Hidroloji (Yeraltı ve yerüstü su kaynakları)
III. Ulaşım (Yol ağı ve erişilebilirlik)

haritalarından hangilerinin CBS ortamında üst üste çakıştırılarak analiz edilmesi gerekir?

CBS'de kullanılan veriler mekansal (konumsal) veri ve öznitelik (tanımlayıcı) verisi olarak ikiye ayrılır. Mekansal veri coğrafi unsurların konumunu belirtirken, öznitelik verisi bu unsurların özelliklerini açıklar.

Buna göre, bir şehrin CBS veri tabanında yer alan aşağıdaki bilgilerden hangisi "öznitelik verisi" kapsamında değerlendirilemez?

Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), doğal afet yönetiminin her aşamasında etkin bir şekilde kullanılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi CBS'nin afet yönetimindeki "afet öncesi hazırlık ve risk azaltma" çalışmalarına örnek gösterilebilir?

CBS'de kullanılan vektör ve raster veri modellerinin kendilerine göre avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır.

Buna göre, vektör veri modelinin raster veri modeline göre en önemli avantajı aşağıdakilerden hangisidir?

Küresel Konumlama Sistemi (GPS), uydulardan alınan sinyaller yardımıyla yeryüzündeki herhangi bir noktanın koordinatlarını hassas bir şekilde belirlemeyi sağlar.

Buna göre, GPS teknolojisinin CBS'deki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

CBS'de "tampon bölge (buffer)" analizi, belirlenen bir coğrafi unsurun (nokta, çizgi veya alan) çevresinde belirli bir mesafede etki alanı oluşturulması işlemidir.

Buna göre, aşağıdaki çalışmalardan hangisinde tampon bölge analizinin kullanılması en uygundur?

Bir yatırımcı, rüzgar enerjisi santrali (RES) kurmak amacıyla CBS tabanlı bir yer seçimi analizi yapacaktır. Yatırımcının belirlediği kriterler şunlardır:
- Rüzgar hızı $ \ge 7 $ m/s olmalıdır.
- Eğim oranı % 15'ten az olmalıdır.
- Yerleşim yerlerine en az $ 1000 $ m mesafede olmalıdır.
- Korunan doğal alanların (milli park vb.) dışında kalmalıdır.

Bu analizi gerçekleştirmek için yatırımcının CBS ortamında sırasıyla hangi analiz ve veri işlemlerini yapması gerekir?

CBS projelerinde raster (hücresel) veri modeli kullanılırken hücre boyutu (çözünürlük) analizin doğruluğunu doğrudan etkiler. Hücre boyutu küçüldükçe detaylar daha net görülür ancak dosya boyutu ve işlem süresi artar. Hücre boyutu büyüdükçe ise veri kaybı yaşanır ve sınırlar genelleşir.

Buna göre, dar bir vadide yer alan akarsu yatağı ve çevresindeki taşkın alanlarını CBS ortamında raster modelle analiz etmek isteyen bir coğrafyacının, veri kaybını en aza indirmek ve en doğru analizi yapmak için aşağıdakilerden hangisine dikkat etmesi gerekir?

Bir büyükşehir belediyesi, itfaiye istasyonlarının olay yerine en kısa sürede ulaşmasını sağlamak amacıyla CBS altyapısını kullanmaktadır. Bu amaçla, yol ağının uzunluğu, şerit sayısı, trafik yoğunluğu ve tek yön/çift yön durumları sisteme işlenmiştir.

İtfaiye araçlarının yangın ihbarı aldıktan sonra en hızlı rotayı belirlemesinde kullanılan CBS analizi ve bu analizde kullanılan temel veri türü aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?