✅ 10. Sınıf Coğrafya: Akarsular ve oluşturduğu aşındırma ve birikim şekilleri Test Çöz
✅ 10. Sınıf Coğrafya: Akarsular ve oluşturduğu aşındırma ve birikim şekilleri Testi
Bir akarsuyun kollarıyla birlikte sularını topladığı ve drenajını sağladığı alanın tamamına ne ad verilir?
A) Akış (Debi)B) Havza
C) Su bölümü çizgisi
D) Rejim
E) Talveg hattı
Aşağıdakilerden hangisi akarsuların doğrudan "aşındırma" faaliyetleri sonucunda oluşan bir yer şeklidir?
A) DeltaB) Irmak adası
C) Birikinti yelpazesi
D) Kırgıbayır (Badlands)
E) Dağ eteği ovası
Akarsuların taşıdıkları alüvyonları denize döküldükleri kıyılarda biriktirmesiyle oluşan geniş ovalara ne ad verilir?
A) PeneplenB) Dev kazanı
C) Delta ovası
D) Kanyon vadi
E) Plato
Bir akarsuyun birim zamanda, belirli bir kesitinden geçen su miktarına "debi" denir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir akarsuyun debisini ve akış hızını doğrudan etkileyen faktörlerden biri değildir?
A) Yatak eğimiB) Yağış miktarı
C) Havzanın genişliği
D) Bitki örtüsü
E) Akarsuyun döküldüğü denizin tuzluluk oranı
Akarsuların yataklarını derine doğru aşındırmasının şiddetli olduğu bir bölge için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
A) Akarsu denge profiline ulaşmıştır.B) Bölgenin ortalama yükseltisi ve eğimi fazladır.
C) Akarsu menderesler çizerek akmaktadır.
D) Akarsuyun rejimi düzenlidir.
E) Kıyıda geniş bir kıta sahanlığı bulunmaktadır.
Bir akarsuyun döküldüğü kıyıda delta ovası oluşturabilmesi için bazı şartların sağlanması gerekir. Aşağıdakilerden hangisi bu şartlardan biri değildir?
A) Akarsuyun bol miktarda alüvyon taşımasıB) Kıyıda güçlü gelgit (med-cezir) olaylarının görülmemesi
C) Kıyıda derinliğin az (kıta sahanlığının geniş) olması
D) Kıyıda güçlü akıntıların bulunmaması
E) Akarsuyun havzasında sadece kalkerli (kireç taşı) kayaçların bulunması
Yatak eğiminin azaldığı yerlerde akarsuların büklümler yaparak akmasına "menderes" denir. Menderesler çizen bir akarsu hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Akarsuyun boyu uzamıştır.B) Akış hızı ve aşındırma gücü azalmıştır.
C) Hem aşındırma hem de biriktirme yapmaktadır.
D) Akarsuyun yatak eğimi artmıştır.
E) Akarsu sık sık yatak değiştirebilir.
Akarsu aşındırmasının son evresinde ortaya çıkan, deniz seviyesine yakın, hafif dalgalı düzlüklere "peneplen" (yontukdüz) denir. Bir bölgenin peneplen haline gelmesi aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?
A) Bölgenin yeni oluşmuş genç bir arazi olduğununB) Akarsuyun aşındırma faaliyetinin son aşamasına geldiğinin
C) Bölgede volkanik faaliyetlerin çok şiddetli olduğunun
D) Akarsuyun debisinin yıl boyunca çok yüksek olduğunun
E) Bölgenin yüksek dağlarla çevrili kapalı bir havza olduğunun
Akarsuların şelale (çağlayan) yaparak döküldüğü yerlerde, suyun düştüğü alanı aşındırmasıyla oluşan çukurluklara "dev kazanı" denir. Buna göre, dev kazanı oluşumunun yaygın olduğu bir akarsu yatağı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Yatak eğimi ve engebe fazladır.B) Akarsu denge profiline ulaşmıştır.
C) Akarsu deniz seviyesine yakın akmaktadır.
D) Biriktirme faaliyetleri aşındırmadan fazladır.
E) Akarsu sadece kimyasal aşındırma yapmaktadır.
Akarsu vadilerinin yamaçlarında görülen basamak şeklindeki düzlüklere "seki" veya "taraça" denir. Seki oluşumunda aşağıdakilerden hangisinin etkisi diğerlerinden daha fazladır?
A) Sadece akarsuyun debisinin artmasıB) Akarsu yatağındaki kayaçların dirençsiz olması
C) İklim değişikliği veya epirojenik yükselme sonucu akarsuyun yatağını yeniden derine aşındırması
D) Akarsuyun sadece yana aşındırma yapması
E) Havzadaki bitki örtüsünün tahrip edilmesi
Bir akarsuyun yatağında biriktirdiği malzemelerin kesiti incelendiğinde; alt katmanlarda iri unsurlu (çakıl), üst katmanlarda ise ince unsurlu (kum/mil) malzemelerin olduğu görülmektedir. Bu durum akarsu ile ilgili aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?
A) Akarsuyun debisinin zamanla arttığınıB) Akarsuyun boyunun uzadığını
C) Akarsuyun taşıma gücünün zamanla azaldığını
D) Bölgede kurak bir iklimin başladığını
E) Akarsuyun açık havza özelliği taşıdığını
Bir akarsuyun yatağını deniz seviyesine kadar aşındırarak alabileceği en son şekle "denge profili" denir. Denge profiline ulaşmış bir akarsu için aşağıdakilerden hangisi "kesinlikle" söylenemez?
A) Akış hızı ve hidroelektrik enerji potansiyeli düşüktür.B) Ulaşım ve taşımacılık yapmaya elverişli hale gelmiştir.
C) Yatak eğimi oldukça azalmıştır.
D) Derine aşındırma faaliyetleri, yana aşındırmadan daha şiddetlidir.
E) Akarsu yatağı deniz seviyesine oldukça yaklaşmıştır.
Farklı dirençteki kayaçların üst üste sıralandığı veya karstik bölgelerde akarsuların yataklarını derine doğru aşındırmasıyla oluşan, yamaçları basamaklı vadi tipine "kanyon vadi" denir. Türkiye'de özellikle Akdeniz Bölgesi'nde yaygın olan bu vadi tipi hakkında yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
A) Sadece yumuşak yapılı alüvyonların bulunduğu sahalarda oluşur.B) Oluşumunda hem kayaç yapısı (litoloji) hem de akarsu aşındırması etkilidir.
C) Akarsuyun ağız kısmında, biriktirme faaliyetleri sonucu meydana gelir.
D) Sadece buzul aşındırmasının olduğu yüksek dağlık alanlarda görülür.
E) Akarsuyun denge profiline ulaştığının en büyük kanıtıdır.
Peri bacaları; volkanik tüflerin bulunduğu alanlarda sel sularının ve akarsuların araziyi aşındırmasıyla oluşan, tepesinde dirençli bir kaya (bazalt) bulunan ilginç yer şekilleridir. Peri bacalarının oluşum süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Oluşumunda iç kuvvetlerden volkanizma doğrudan etkilidir.B) Birincil aşındırıcı güç sel suları ve akarsulardır.
C) Rüzgarlar, peri bacalarının oluşumunda dolaylı bir etkiye sahiptir.
D) Bitki örtüsünün gür olduğu nemli bölgelerde daha hızlı oluşurlar.
E) Farklı dirençteki kayaçların (tüf ve bazalt) bir arada bulunması temel şarttır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-cografya-akarsular-ve-olusturdugu-asindirma-ve-birikim-sekilleri/testler