💡 10. Sınıf Biyoloji: Soy ağaçları Çözümlü Örnekler

Bir ailede otozomal çekinik bir genin (örneğin, renk körlüğü) kalıtımını gösteren bir soy ağacı veriliyor. Bu soy ağacında taralı bireyler bu geni fenotipinde gösterenlerdir. Aşağıdaki soy ağacında taralı bireylerin genotipini belirleyiniz.
(Soy ağacı metinsel olarak tarif edilecek: I. kuşakta baba ve anne heterozigot (Aa), çocukları II. kuşakta bir kız (AA veya Aa) ve bir erkek (aa) var. Erkek çocuk taralı.)

Bir ailede otozomal baskın bir genin (örneğin, akondroplazi - cücelik) kalıtımı inceleniyor. Soy ağacında taralı bireyler bu geni fenotipinde gösterenlerdir. Aşağıdaki soy ağacında taralı bireylerin genotiplerini ve taralı olmayan bireylerin genotiplerini belirleyiniz.
(Soy ağacı metinsel olarak tarif edilecek: I. kuşakta bir baba (Aa) ve anne (aa), çocukları II. kuşakta bir kız (Aa) ve bir erkek (aa) var. Kız çocuk taralı.)

X'e bağlı çekinik bir genin (örneğin, hemofili) kalıtımını gösteren bir soy ağacı inceleniyor. Bu soy ağacındaki taralı erkek bireylerin genotipini ve taralı kadın bireylerin genotipini belirleyiniz.
(Soy ağacı metinsel olarak tarif edilecek: I. kuşakta taşıyıcı bir anne (X^HX^h) ve etkilenmeyen bir baba (X^HY), çocukları II. kuşakta etkilenmeyen bir kız (X^HX^H veya X^HX^h), etkilenmeyen bir erkek (X^HY) ve etkilenen bir erkek (X^hY) var. Etkilenen erkek taralı.)

Bir popülasyonda, nadir görülen otozomal resesif bir hastalığın (genotipi 'rr' olanlar hastadır) görülme sıklığı hesaplanacaktır. Bu popülasyonda hasta bireylerin oranı \( \frac{1}{10000} \) olarak bilinmektedir. Bu popülasyondaki heterozigot taşıyıcı bireylerin oranını (frekansını) hesaplayınız. (Hardy-Weinberg prensiplerini göz önünde bulundurun.)

👨‍👩‍👧‍👦 Bir ailenin soy ağacını inceleyerek, genetik geçişli hastalıkların riskini anlamak mümkündür. Örneğin, anne ve babada belirli bir genetik özellik yokken, çocuklarında ortaya çıkması, bu özelliğin çekinik bir genle taşındığını gösterebilir. Bir ailede anne ve babanın göz rengi kahverengi iken, çocuklarından birinin mavi gözlü olması ne anlama gelir?

Aşağıdaki soy ağacında taralı bireyler otozomal resesif bir özelliği fenotipinde göstermektedir. Bu soy ağacından yola çıkarak, taralı olmayan bireylerden hangilerinin kesinlikle heterozigot genotipli olduğunu belirleyiniz.
(Soy ağacı metinsel olarak tarif edilecek: I. kuşakta bir erkek (Aa) ve bir kadın (Aa), çocukları II. kuşakta bir erkek (aa - taralı), bir kız (Aa) ve bir erkek (AA veya Aa) var. II. kuşaktaki erkek taralı.)

Bir hayvan türünde, kürkünde benekli desenin (B) düz renge (b) baskın olduğu bir özellik inceleniyor. Aşağıdaki soy ağacına göre, benekli bireylerin ve düz renkli bireylerin genotiplerini belirleyiniz.
(Soy ağacı metinsel olarak tarif edilecek: I. kuşakta bir benekli baba (Bb) ve bir düz renkli anne (bb), çocukları II. kuşakta bir benekli kız (Bb) ve bir düz renkli erkek (bb) var. Benekli bireyler taralı.)

🧬 Kalıtsal hastalıkların anlaşılmasında soy ağaçları kritik bir rol oynar. Örneğin, ailede daha önce görülmemiş bir genetik hastalığın birdenbire ortaya çıkması, hastalığın otozomal çekinik veya X'e bağlı çekinik kalıtım yoluyla aktarıldığını düşündürebilir. Aşağıdaki soy ağacında, taralı bireylerde görülen bir hastalığın otozomal çekinik mi yoksa X'e bağlı çekinik mi olduğunu nasıl ayırt edebiliriz?
(Soy ağacı metinsel olarak tarif edilecek: I. kuşakta etkilenmeyen bir baba (X^HY veya AA/Aa) ve etkilenmeyen bir anne (X^HX^H/X^HX^h veya AA/Aa), çocukları II. kuşakta etkilenmeyen bir kız, etkilenmeyen bir erkek ve etkilenen bir erkek (X^hY veya aa) var. Etkilenen erkek taralı.)

Bir popülasyonda, otozomal dominant bir özellik olan "kıvırcık saç" (K) ile ilgili olarak yapılan bir çalışmada, popülasyonun %64'ünün kıvırcık saçlı olduğu gözlemlenmiştir. Bu özelliğin Hardy-Weinberg dengesinde olduğu varsayılmaktadır. Buna göre, homozigot baskın (KK) genotipli bireylerin popülasyondaki oranını (frekansını) hesaplayınız.