📄 10. Sınıf Biyoloji: Soy ağaçları Çalışma Kağıdı
📌 1. Doğru / Yanlış
1. Soy ağaçlarında kare sembolü erkek bireyi, daire sembolü ise dişi bireyi temsil eder.
2. Taralı bireyler, genellikle soy ağacında incelenen özelliği fenotipinde gösteren bireylerdir.
3. Otozomal çekinik bir hastalığın görüldüğü bir soy ağacında, hasta bir bireyin ebeveynleri her zaman hastadır.
4. X'e bağlı çekinik kalıtımda, erkeklerde hastalık görülme olasılığı kadınlardan daha azdır.
5. Soy ağaçları, bir özelliğin nesiller boyu nasıl aktarıldığını gösteren şematik çizimlerdir.
✏️ 2. Boşluk Doldurma
🔗 3. Kavram Eşleştirme
✍️ 4. Kısa Cevaplı Sorular
1. Soy ağaçlarında kullanılan temel sembollerden iki tanesini ve anlamlarını yazınız.
2. Otozomal çekinik bir hastalığın soy ağacında nasıl bir kalıtım modeli sergilediğini kısaca açıklayınız.
3. X'e bağlı çekinik kalıtım gösteren bir hastalığın soy ağacındaki en belirgin özelliği nedir?
🎯 5. Çoktan Seçmeli Sorular
1. Aşağıdaki soy ağacı sembollerinden hangisi "özelliği gösteren dişi birey"i temsil eder?
2. Bir soy ağacında, sağlıklı anne ve babadan hasta bir kız çocuğunun doğduğu gözlemlenmiştir. Bu durum, hastalığın kalıtım şekli hakkında hangi bilgiyi verir?
3. X'e bağlı çekinik bir hastalığın kalıtımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
4. Aşağıdaki soy ağacında taralı bireyler otozomal baskın bir özelliği fenotipinde gösteren bireylerdir. Bu soy ağacına göre, aşağıdakilerden hangisi söylenemez? (Soy ağacı tanımı: Anne ve baba taralı, 3 çocukları var. Birinci çocuk taralı erkek, ikinci çocuk taralı kız, üçüncü çocuk tarasız erkek.)
5. Otozomal çekinik bir hastalığı taşıyan (heterozigot) anne ve babanın, hasta bir kız çocuğuna sahip olma olasılığı nedir?
📝 6. Açık Uçlu Klasik Sorular
1. Aşağıda verilen soy ağacında taralı bireyler otozomal çekinik bir hastalığı fenotipinde göstermektedir. Buna göre, numaralandırılmış bireylerin (I, II, III) genotiplerini olası tüm ihtimalleriyle birlikte açıklayınız. (Soy ağacı tanımı: 1. Nesil: Sağlıklı (tarasız) anne (1) ve sağlıklı (tarasız) baba (2) evli. 2. Nesil: Bu evlilikten 3 çocukları var. Birinci çocuk sağlıklı (tarasız) erkek (I), ikinci çocuk hasta (taralı) kız, üçüncü çocuk sağlıklı (tarasız) erkek (II). 3. Nesil: II numaralı erkek sağlıklı (tarasız) bir kadınla (III) evli ve bir hasta (taralı) kız çocukları var.)
2. Bir soy ağacında, bir özelliğin her nesilde görüldüğü, hasta bir bireyin en az bir ebeveyninin de hasta olduğu ve kız ile erkek çocuklarda görülme oranının yaklaşık eşit olduğu gözlemlenmiştir. Bu özellik için olası kalıtım şeklini açıklayarak, bu kalıtım şeklinin soy ağacındaki diğer temel özelliklerini belirtiniz.
3. X'e bağlı çekinik kalıtım gösteren bir hastalığın soy ağacında, hasta bir babadan hasta bir erkek çocuğun doğması neden beklenmez? Bu durumu genotipler üzerinden açıklayınız.
|
Ad Soyad: .................................. Sınıf / No: ....... / ......... Tarih: .... / .... / 202...
Soy ağaçları Çalışma Kağıdı
|
PUAN
|
A. Doğru (D) / Yanlış (Y) Bölümü
| ( .... ) | Soy ağaçlarında kare sembolü erkek bireyi, daire sembolü ise dişi bireyi temsil eder. |
| ( .... ) | Taralı bireyler, genellikle soy ağacında incelenen özelliği fenotipinde gösteren bireylerdir. |
| ( .... ) | Otozomal çekinik bir hastalığın görüldüğü bir soy ağacında, hasta bir bireyin ebeveynleri her zaman hastadır. |
| ( .... ) | X'e bağlı çekinik kalıtımda, erkeklerde hastalık görülme olasılığı kadınlardan daha azdır. |
| ( .... ) | Soy ağaçları, bir özelliğin nesiller boyu nasıl aktarıldığını gösteren şematik çizimlerdir. |
B. Boşluk Doldurma Bölümü
| 1) | Soy ağaçlarında aynı nesildeki kardeşler, yatay bir çizgi ile birbirine ..................... |
| 2) | Bir soy ağacında, incelenen özelliği gösteren bireyler genellikle .................... olarak gösterilir. |
| 3) | Otozomal çekinik bir özelliğin ortaya çıkabilmesi için bireyin her iki aleli de .................... olmalıdır. |
| 4) | X'e bağlı çekinik kalıtımda, hasta bir babanın tüm kız çocukları en azından .................... olur. |
| 5) | Soy ağaçları, genetik danışmanlıkta kalıtsal hastalıkların .................... riskini belirlemek için kullanılır. |
🔗 3. Kavram Eşleştirme
D. Kısa Cevaplı Sorular
| 1) | Soy ağaçlarında kullanılan temel sembollerden iki tanesini ve anlamlarını yazınız. |
| 2) | Otozomal çekinik bir hastalığın soy ağacında nasıl bir kalıtım modeli sergilediğini kısaca açıklayınız. |
| 3) | X'e bağlı çekinik kalıtım gösteren bir hastalığın soy ağacındaki en belirgin özelliği nedir? |
E. Çoktan Seçmeli Sorular
| 1) |
Aşağıdaki soy ağacı sembollerinden hangisi "özelliği gösteren dişi birey"i temsil eder?
A) Kare
B) Taralı kare
C) Daire
D) Taralı daire
E) Çapraz çizgili daire
|
| 2) |
Bir soy ağacında, sağlıklı anne ve babadan hasta bir kız çocuğunun doğduğu gözlemlenmiştir. Bu durum, hastalığın kalıtım şekli hakkında hangi bilgiyi verir?
A) X'e bağlı baskın kalıtım
B) Y'ye bağlı kalıtım
C) Otozomal baskın kalıtım
D) Otozomal çekinik kalıtım
E) X'e bağlı çekinik kalıtım
|
| 3) |
X'e bağlı çekinik bir hastalığın kalıtımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Erkeklerde görülme olasılığı kadınlara göre daha yüksektir.
B) Hasta bir babanın tüm kız çocukları taşıyıcı olabilir.
C) Hasta bir annenin tüm erkek çocukları hasta olur.
D) Hastalık, hasta babadan hasta erkek çocuğa doğrudan geçmez.
E) Hastalığı taşıyan bir dişi birey, her zaman semptom göstermeyebilir.
|
| 4) |
Aşağıdaki soy ağacında taralı bireyler otozomal baskın bir özelliği fenotipinde gösteren bireylerdir. Bu soy ağacına göre, aşağıdakilerden hangisi söylenemez? (Soy ağacı tanımı: Anne ve baba taralı, 3 çocukları var. Birinci çocuk taralı erkek, ikinci çocuk taralı kız, üçüncü çocuk tarasız erkek.)
A) Taralı bireylerin en az bir ebeveyni taralıdır.
B) Tarasız bireylerin genotipi homozigot çekiniktir.
C) Özelliği gösteren bireylerin çocukları arasında tarasız bireyler bulunabilir.
D) Bu özellik, her nesilde görülme eğilimindedir.
E) Özelliği gösteren bireylerin hepsi homozigot baskın genotipe sahiptir.
|
| 5) |
Otozomal çekinik bir hastalığı taşıyan (heterozigot) anne ve babanın, hasta bir kız çocuğuna sahip olma olasılığı nedir?
A) \(1/2\)
B) \(1/4\)
C) \(1/8\)
D) \(3/4\)
E) \(1\)
|
F. Açık Uçlu Klasik Sorular
| 1) | Aşağıda verilen soy ağacında taralı bireyler otozomal çekinik bir hastalığı fenotipinde göstermektedir. Buna göre, numaralandırılmış bireylerin (I, II, III) genotiplerini olası tüm ihtimalleriyle birlikte açıklayınız. (Soy ağacı tanımı: 1. Nesil: Sağlıklı (tarasız) anne (1) ve sağlıklı (tarasız) baba (2) evli. 2. Nesil: Bu evlilikten 3 çocukları var. Birinci çocuk sağlıklı (tarasız) erkek (I), ikinci çocuk hasta (taralı) kız, üçüncü çocuk sağlıklı (tarasız) erkek (II). 3. Nesil: II numaralı erkek sağlıklı (tarasız) bir kadınla (III) evli ve bir hasta (taralı) kız çocukları var.) |
| 2) | Bir soy ağacında, bir özelliğin her nesilde görüldüğü, hasta bir bireyin en az bir ebeveyninin de hasta olduğu ve kız ile erkek çocuklarda görülme oranının yaklaşık eşit olduğu gözlemlenmiştir. Bu özellik için olası kalıtım şeklini açıklayarak, bu kalıtım şeklinin soy ağacındaki diğer temel özelliklerini belirtiniz. |
| 3) | X'e bağlı çekinik kalıtım gösteren bir hastalığın soy ağacında, hasta bir babadan hasta bir erkek çocuğun doğması neden beklenmez? Bu durumu genotipler üzerinden açıklayınız. |
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-biyoloji-soy-agaclari/etkinlikler