✅ 9. Sınıf Tarih: Tarihi bilginin kanıtlanabilirliği Test Çöz
✅ 9. Sınıf Tarih: Tarihi bilginin kanıtlanabilirliği Testi
Tarih araştırmalarında olayın geçtiği döneme ait her türlü bulgu, belge ve malzemeye "birinci elden kaynak" denir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi birinci elden kaynaklara örnek gösterilemez?
B) Hitit kil tabletleri
C) Halil İnalcık'ın Osmanlı Tarihi kitabı
D) Fatih Sultan Mehmet'in tuğralı fermanı
E) Lidyalılara ait altın paralar
Tarih biliminde elde edilen bilgilerin kesin ve değişmez olmadığı, yeni belgelerin ortaya çıkmasıyla mevcut bilgilerin güncellenebileceği veya tamamen değişebileceği bilinmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi bu duruma doğrudan bir kanıt oluşturur?
B) Göbeklitepe kazılarıyla yerleşik hayata geçişe dair bilinen ilk tarihlerin değişmesi
C) Tarihçilerin olayları incelerken kendi kişisel görüşlerine yer vermesi
D) Tarihi olayların coğrafi çevre ile olan ilişkisinin incelenmesi
E) Tarih biliminin diğer sosyal bilimlerden yararlanması
Tarih araştırmalarında elde edilen kaynakların güvenilir olup olmadığını, bilgi yönünden doğruluğunu ve sahte olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılan inceleme aşamasına ne ad verilir?
A) TaramaB) Tasnif
C) Tahlil
D) Tenkit
E) Terkip
Tarihi bilgilerin kanıtlanmasında yazılı belgelerin önemi büyüktür. Taşlar, kitabeler ve anıtlar üzerindeki yazıları inceleyerek tarihi bilgilerin doğruluğunu kanıtlamaya yardımcı olan bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
A) EpigrafiB) Paleografya
C) Nümizmatik
D) Heraldik
E) Antropoloji
Tarihçi Ahmet Bey, üzerinde çalıştığı bir Osmanlı fermanının kağıt yapısını, mürekkebini ve yazım dilini inceleyerek belgenin sahte olup olmadığını belirlemeye çalışmıştır.
Ahmet Bey'in yaptığı bu çalışma tarihi yöntemin hangi aşamasına ve hangi alt başlığına girmektedir?
B) Tenkit - Dış Tenkit
C) Tasnif - Zamana Göre Sınıflandırma
D) Tenkit - İç Tenkit
E) Terkip - Sentezleme
Tarihi bilgilerin kanıtlanabilir ve güvenilir olması için tarihçinin araştırmalarında tarafsız (nesnel) olması gerekir.
Bir tarihçinin araştırmasında nesnelliği sağlamak için aşağıdakilerden hangisini yapması beklenemez?
B) Farklı ve birbiriyle çelişen kaynakları karşılaştırarak incelemesi
C) Kendi milli ve dini değerlerini araştırmanın merkezine koyarak yorum yapması
D) Olayın üzerinden belli bir zaman geçmesini beklemesi
E) Birinci elden kaynaklara öncelik vermesi
Bir tarihi olayın aydınlatılmasında kullanılan;
I. İstiklal Madalyası,
II. Dönemin gazete haberleri,
III. Yakın dönemde yazılmış bir tarih ders kitabı
kaynaklarının güvenilirlik ve kanıt değeri bakımından "en güvenilirden en az güvenilire" doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
B) II - I - III
C) III - II - I
D) I - III - II
E) II - III - I
Doğa bilimlerinde bir bilginin doğruluğu laboratuvar ortamında yapılan deney ve gözlemlerle kanıtlanabilirken, tarih biliminde bu durum mümkün değildir.
Tarih biliminde bilgilerin kanıtlanmasında deney ve gözlem metodunun kullanılamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
B) Tarihi olayların tekrarlanamaz ve geçmişte kalmış olması
C) Tarihçilerin nesnel davranmakta zorlanması
D) Tarihi kaynakların zamanla tahrip olması
E) Tarih biliminin diğer bilim dallarından yeterince yararlanamaması
Bir tarihçi, "Kadeş Antlaşması tarihte bilinen ilk yazılı antlaşmadır." bilgisini kanıtlamak istemektedir.
Bu tarihçinin iddiasını bilimsel olarak kanıtlayabilmesi için öncelikle aşağıdakilerden hangisini gerçekleştirmesi gerekir?
B) Antlaşmanın orijinal kil tablet metinlerini paleografik ve filolojik yöntemlerle incelemesi
C) Mısır ve Hitit mitolojilerini karşılaştırması
D) Günümüz uluslararası hukuk kuralları ile antlaşmayı kıyaslaması
E) Antlaşma hakkında yazılmış modern romanları kaynak olarak kullanması
Tarih öncesi dönemlere ait bir yerleşim yerinde yapılan kazılarda bulunan ahşap ev kalıntılarının ve kemik aletlerin hangi yüzyıla ait olduğunu kesin olarak saptamak ve kronolojik doğruluğunu kanıtlamak isteyen bir tarihçi, aşağıdaki bilim dallarının hangisinden doğrudan destek almalıdır?
A) Kimya (Karbon-14 metodu)B) Nümizmatik
C) Heraldik
D) Paleografya
E) Filoloji
Tarih araştırmalarında "iç tenkit" aşamasında; belgenin yazarı, yazıldığı yer ve zaman ile yazarın olaylara bakış açısı (taraflı olup olmadığı) incelenir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi iç tenkit aşamasında sorulması gereken sorulardan biri değildir?
B) Belgede verilen bilgiler diğer kaynaklarla uyuşmakta mıdır?
C) Belgenin yazıldığı kağıt ve mürekkep o döneme ait midir?
D) Yazarın olayları aktarırken tarafsız kalıp kalmadığı anlaşılıyor mu?
E) Yazarın bu belgeyi yazmaktaki amacı ve çıkarı nedir?
Bir bölgede yapılan arkeolojik kazılarda, aynı döneme ait olduğu tespit edilen iki farklı kralın yıllıklarında (anallarında) aynı savaşın sonuçları farklı aktarılmıştır. A Kralı savaşı kendisinin kazandığını ve büyük ganimetler elde ettiğini yazarken, B Kralı da savaşı kendisinin kazandığını ve düşmanı bozguna uğrattığını iddia etmektedir.
Bu durum karşısında tarihi bilginin doğruluğunu ve kanıtlanabilirliğini sağlamak isteyen bir tarihçinin izlemesi gereken en bilimsel yol aşağıdakilerden hangisidir?
B) Savaşla doğrudan ilgisi olmayan üçüncü bir devletin veya tarafsız gözlemcilerin belgelerini bularak karşılaştırma yapmak
C) Her iki kralın da iddialarını tamamen reddederek savaşı hiç yaşanmamış saymak
D) Daha güçlü bir orduya sahip olduğu bilinen kralın yıllığındaki bilgileri esas almak
E) Her iki kralın yazdıklarını sentezleyip savaşın berabere bittiği sonucuna varmak
Tarihçi E. H. Carr'a göre, "Tarih, tarihçi ile olgular arasında kesintisiz bir karşılıklı etkileşim süreci, bugün ile geçmiş arasında bitmez bir diyalogdur."
Bu ifadeden yola çıkılarak tarihi bilginin kanıtlanabilirliği ve doğası hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
B) Geçmişe ait kanıtlar (olgular) tarihçi tarafından ele alınmadığı sürece kendi başlarına konuşamazlar.
C) Tarihçinin kişisel ve toplumsal arka planı, tarihi bilgiyi yapılandırırken kanıtları yorumlama biçimini etkileyebilir.
D) Tarihi gerçeklik, doğa bilimlerindeki gibi kesin, değişmez ve her araştırmacı için tamamen aynı sonuçları veren mutlak bir yapıya sahiptir.
E) Tarihi bilginin inşasında geçmişten kalan izler ile günümüz insanının bakış açısı sürekli etkileşim halindedir.
Bir kazı alanında üzerinde bilinmeyen bir dilde yazılar ve hükümdar portresi bulunan gümüş paralar dolu bir küp bulunmuştur.
Bu buluntunun tarihi bir kanıt olarak değer kazanması ve ait olduğu dönem hakkında güvenilir bilgi sunması için;
I. Paraların üzerindeki yazıların okunması (Paleografya/Filoloji),
II. Paraların metal alaşımının analiz edilerek yapıldığı dönemin teknolojik seviyesinin belirlenmesi (Kimya),
III. Paraların üzerindeki hükümdar armasının ve sembollerin incelenmesi (Heraldik),
IV. Buluntunun diğer çağdaş uygarlıkların paralarıyla karşılaştırılarak kronolojik sıraya konması (Kronoloji)
çalışmalarından hangilerinin yapılması, tarihi bilginin kanıtlanabilirliğini artırmak için gereklidir?
B) I ve III
C) II ve IV
D) I, II ve III
E) I, II, III ve IV
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-tarih-tarihi-bilginin-kanitlanabilirligi/testler