✅ 9. Sınıf Tarih: Tarih bilimine giriş Test Çöz

Tarih; insan topluluklarının geçmişteki yaşayışlarını, birbirleriyle olan ilişkilerini, kültür ve medeniyetlerini yer ve zaman göstererek, sebep-sonuç ilişkisi içerisinde inceleyen bir bilim dalıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tarih biliminin doğrudan inceleme alanına giren bir konu değildir?

Lidya Devleti'nin ekonomik yapısını ve ticaret ağını araştıran bir tarihçi, kazılarda ortaya çıkarılan ve tarihte bilinen ilk madenî paraları incelemek istemektedir.

Bu tarihçinin araştırmasında en çok yararlanacağı tarihe yardımcı bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihî olaylar hakkında bilgi veren, her türlü bulgu ve belgeye kaynak denir. Kaynaklar yazılı, yazısız, sözlü, sesli ve görüntülü olmak üzere gruplara ayrılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tarih araştırmalarında kullanılan yazılı kaynaklar arasında yer alır?

Doğa bilimlerinde (fizik, kimya, biyoloji) bir bilginin doğruluğunu kanıtlamak için "deney ve gözlem" yöntemine başvurulur. Ancak tarih biliminde bu yöntemi kullanmak mümkün değildir.

Tarih biliminde deney ve gözlem yönteminin kullanılamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihî süreçte yaşanan gelişmeler "olay" ve "olgu" olarak ikiye ayrılır. Olay; kısa sürede gerçekleşen, başlangıcı ve bitişi belli olan somut gelişmelerdir. Olgu ise; olayların sonucunda uzun sürede meydana gelen, genel ve soyut değişimlerdir.

Buna göre:
I. Malazgirt Savaşı
II. Anadolu'nun İslamlaşması
III. İstanbul'un Fethi
IV. Türkiye'nin çağdaşlaşması

gelişmelerinin "olay" ve "olgu" olarak doğru sınıflandırılması aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Tarih araştırmalarında izlenen yöntemlerden biri olan "Tenkit (Eleştiri)" aşamasında, elde edilen kaynakların güvenilirliği, doğruluğu ve yazarın olaylara tarafsız yaklaşıp yaklaşmadığı incelenir.

Buna göre, bir tarihçinin elde ettiği belgenin yazıldığı döneme ait olup olmadığını anlamak için kâğıdın yapısını incelemesi ve belgedeki bilgileri diğer kaynaklarla karşılaştırması tarih araştırmasının hangi aşamasına girmektedir?

Türkler tarih boyunca farklı kültürlerle etkileşime girerek ve ihtiyaçlarına göre çeşitli takvimler kullanmışlardır.

Aşağıdaki takvimlerden hangisi Türklerin kullandığı diğer takvimlerden farklı olarak Ay yılı esasına göre düzenlenmiştir?

Orta Asya'da yapılan bir arkeolojik kazıda, milattan önceki dönemlere ait olduğu düşünülen bir hükümdar mezarı bulunmuştur. Mezardan çıkan taş kitabeler üzerinde Göktürk alfabesiyle yazılmış yazılar, altın süs eşyaları ve demir kılıçlar tespit edilmiştir.

Bu buluntuların doğru bir şekilde incelenip tarihe kazandırılması için aşağıdaki yardımcı bilim dallarından hangilerinin birlikte çalışması gereklidir?

"Tarihî bir olay incelenirken, olayın meydana geldiği dönemin şartları, değer yargıları ve insanlarının zihniyeti göz önünde bulundurulmalıdır. Geçmişteki bir olayı günümüzün ahlak, hukuk ve demokrasi anlayışıyla yargılamak bizi yanlış sonuçlara götürür."

Bu açıklamaya göre, bir tarihçinin araştırma yaparken düşebileceği en büyük hata aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihî kaynaklar, olayın geçtiği döneme yakınlığına göre "birinci elden kaynaklar" ve "ikinci elden kaynaklar" olarak ikiye ayrılır. Olayın geçtiği döneme ait her türlü bulgu birinci elden kaynak iken, bu kaynaklardan yararlanılarak sonradan oluşturulan eserler ikinci elden kaynaktır.

Buna göre:
I. Halil İnalcık'ın $ 20. $ yüzyılda yazdığı "Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ" kitabı
II. Hititler ile Mısırlılar arasında imzalanan Kadeş Antlaşması'nın orijinal kil tableti
III. Göktürk Devleti döneminde dikilen Orhun Kitabeleri
IV. MEB tarafından hazırlanan $ 9. $ Sınıf Tarih ders kitabı

yukarıdakilerden hangileri birinci elden kaynaklar arasında gösterilebilir?

Tarih araştırmalarında zamanı doğru dilimlemek için yüzyıl (asır) kavramı kullanılır. Miladi takvime göre bir yılın hangi yüzyıla, yarıma ve çeyreğe ait olduğunu bulmak için belirli matematiksel kurallar uygulanır.

Buna göre, Türklerin İslamiyet'i kabul etme sürecinde önemli bir dönüm noktası olan $ 751 $ yılı (Talas Savaşı), aşağıdaki zaman dilimlerinden hangisine aittir?

Bir tarihçi, Haçlı Seferleri üzerinde araştırma yaparken $ 1099 $ yılında Kudüs'ün kuşatılması sırasında yazıldığı iddia edilen bir şövalye günlüğüne ulaşmıştır. Tarihçi bu belge üzerinde şu çalışmaları yapmıştır:

- I. Aşama: Günlüğün yazıldığı kâğıdı ve mürekkebi laboratuvarda analiz ettirmiş, malzemelerin gerçekten de $ 11. $ yüzyıl sonuna ait olduğunu doğrulamıştır.
- II. Aşama: Günlüğün içeriğini okuduğunda, yazarın Kudüs kuşatmasında "barutlu topların ve tüfeklerin" kullanıldığından bahsettiğini görmüştür. Ancak tarihçi, barutlu silahların Avrupa'da kuşatmalarda ilk kez $ 14. $ yüzyılda kullanılmaya başlandığını bildiği için bu bilginin gerçeği yansıtmadığını fark etmiştir.

Bu senaryoya göre, tarihçinin yaptığı çalışmalarla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Göbeklitepe kazıları öncesinde arkeoloji ve tarih dünyasında genel kabul gören teori; insanların önce tarımı keşfettiği, ardından yerleşik hayata geçerek köyler kurduğu ve en nihayetinde dinî inançları için anıtsal tapınaklar inşa ettiği yönündeydi. Ancak Şanlıurfa yakınlarındaki Göbeklitepe'de yapılan kazılarda, henüz tarıma geçmemiş avcı-toplayıcı insanların devasa tapınaklar inşa ettiği ortaya çıktı. Bu keşif, insanlık tarihinin gelişim şemasını tamamen altüst etti.

Bu bilgilere göre, tarih bilimi hakkında yapılabilecek en kapsamlı ve doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde devlet işlerinde ve resmi yazışmalarda Ay yılı esasına dayanan Hicri takvim kullanılırken; tarımsal vergilerin toplanması, maaşların ödenmesi ve bütçe planlaması gibi mali işlerde Güneş yılı esasına dayanan Rumi takvim kullanılmıştır. Ay yılı ile Güneş yılı arasında yaklaşık $ 11 $ günlük bir fark vardır.

Osmanlı Devleti'nin aynı dönemde iki farklı takvimi birlikte kullanmak zorunda kalmasının ve özellikle mali işlerde Güneş yılı esaslı bir takvime ihtiyaç duymasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?