Orta çağda kurulmuş devletler: Çin, Emeviler ve Abbasiler Ders Notu

Orta Çağ'da Kurulmuş Devletler: Çin, Emeviler ve Abbasiler

Tarih boyunca birçok medeniyet ve devlet kurulmuş, dünya üzerinde derin izler bırakmıştır. Orta Çağ dönemi de bu açıdan oldukça zengindir. Bu dönemde hem Doğu'da hem de Batı'da güçlü devletler ortaya çıkmış, siyasi, kültürel ve ekonomik açıdan önemli gelişmeler yaşanmıştır. Bu dersimizde, Orta Çağ'da kurulmuş ve dünya tarihinde önemli bir yere sahip olan Çin uygarlığı ile İslam dünyasının iki büyük devleti Emeviler ve Abbasiler hakkında bilgi edineceğiz.

1. Orta Çağ Çin Uygarlığı

Çin, binlerce yıllık köklü geçmişiyle dünyanın en eski medeniyetlerinden biridir. Orta Çağ boyunca da Çin, siyasi istikrarı, teknolojik gelişmeleri ve sanatsal birikimiyle dikkat çekmiştir. Bu dönemde çeşitli hanedanlıklar yönetimi ele geçirmiş, ancak Çin kültürü ve devlet yapısı büyük ölçüde devamlılığını korumuştur.

Önemli Gelişmeler ve Katkılar:

Kağıt ve Matbaa: Çinliler, kağıdı icat ederek bilgi aktarımını kolaylaştırmışlardır. Ardından matbaayı geliştirerek kitapların daha hızlı ve yaygın basılmasını sağlamışlardır. Bu, bilginin daha geniş kitlelere ulaşmasında devrim niteliğindedir.
Pusula: Pusulanın icadı, denizcilik ve keşifler açısından büyük önem taşımaktadır. Bu icat, coğrafi keşiflerin önünü açmıştır.
Barut: Barutun askeri alanda kullanılması, savaşların seyrini değiştirmiştir.
İpek Yolu: Orta Çağ boyunca İpek Yolu, Çin ile Batı arasındaki ticareti ve kültürel etkileşimi canlı tutmuştur.
Büyük Çin Seddi: Hun ve diğer göçebe akınlarına karşı korunmak amacıyla inşa edilen bu devasa yapı, mühendislik harikasıdır.

2. Emeviler Devleti (661-750)

Dört Halife Dönemi'nin ardından Müslüman Araplar tarafından kurulan ilk büyük devlet Emevilerdir. Başkentleri Şam olmuş ve kısa sürede geniş bir coğrafyaya yayılmışlardır. Arap milliyetçiliği anlayışının egemen olduğu bu dönemde, Arapça resmi dil ilan edilmiş ve Arap askerleri ayrıcalıklı bir konuma getirilmiştir.

Önemli Özellikleri ve Başarıları:

Genişleme: Kuzey Afrika, İspanya (Endülüs) ve Orta Asya'ya kadar fetihler yapmışlardır.
İdari Yapı: Posta teşkilatı, donanma ve valilik sistemleri kurulmuştur.
Arapça'nın Yayılması: Fethedilen bölgelerde Arapça'nın yayılmasına önem verilmiştir.
Mimari: Kubbetü's-Sahra gibi önemli dini yapılar inşa edilmiştir.
Zayıflama Nedenleri: Arap olmayan Müslümanların ikinci sınıf vatandaş muamelesi görmesi, iç isyanlar ve Arap kabileleri arasındaki çekişmeler devletin zayıflamasına yol açmıştır.

3. Abbasiler Devleti (750-1258)

Emeviler'e son vererek iktidara gelen Abbasiler, İslam dünyasında yeni bir dönemi başlatmıştır. Başkentlerini Bağdat'a taşımışlar ve Arap milliyetçiliği yerine ümmet anlayışını benimseyerek farklı milletlerden Müslümanları devlete entegre etmeye çalışmışlardır. Bu dönem, İslam medeniyetinin altın çağı olarak kabul edilir.

Önemli Özellikleri ve Başarıları:

Bilim ve Kültür: Bağdat, dünyanın en önemli ilim ve kültür merkezlerinden biri haline gelmiştir. Beytülhikme (Hikmet Evi) adı verilen kurumda tercüme faaliyetleri yapılmış, bilimsel çalışmalar teşvik edilmiştir.
Fars Kültürünün Etkisi: Fars kültürünün etkisiyle devlet yönetiminde ve saray hayatında değişimler gözlenmiştir.
İdari ve Mali Yapı: Divan teşkilatı geliştirilmiş, adalet ve maliye alanında düzenlemeler yapılmıştır.
Sanat ve Mimari: Bağdat'ın imarı, cami ve saray yapımı gibi alanlarda önemli gelişmeler yaşanmıştır.
Zayıflama Nedenleri: İç karışıklıklar, Türk komutanların ordu üzerindeki etkisi, eyalet valilerinin bağımsızlık ilan etmesi ve Moğol İstilası devletin yıkılmasına neden olmuştur.

Karşılaştırma Tablosu:

Özellik	Emeviler	Abbasiler
Başkent	Şam	Bağdat
Temel Anlayış	Arap milliyetçiliği	Ümmet anlayışı
Resmi Dil	Arapça	Arapça (Farsça etkisi)
Bilim ve Kültür	Sınırlı	Altın çağ, Beytülhikme
Fetihler	Geniş fetihler (İspanya, Kuzey Afrika)	Daha çok içe dönük
Yıkılış	İç isyanlar, zayıflama	Moğol İstilası