Orta çağda çin emeviler abbasiler Ders Notu

Orta Çağ'da Çin, Emeviler ve Abbasiler

9. Sınıf Tarih dersinin bu bölümünde, Orta Çağ'da dünya medeniyetinin gelişimine büyük katkılar sağlamış üç önemli medeniyeti inceleyeceğiz: Çin, Emeviler ve Abbasiler. Bu dönem, hem Doğu'da hem de Batı'da siyasi, kültürel ve bilimsel açıdan önemli değişimlerin yaşandığı bir zamandır.

Çin Medeniyeti (Orta Çağ Dönemi)

Orta Çağ'da Çin, Tang ve Song Hanedanlıkları gibi güçlü imparatorluklar döneminde büyük bir refah ve kültürel gelişim yaşamıştır. Bu dönemde Çin, icatları ve bilimsel çalışmalarıyla öne çıkmıştır.

• İcatlar: Barut, pusula, matbaa (tahta baskı) gibi günümüz dünyasını şekillendiren pek çok icat bu dönemde Çin'de ortaya çıkmıştır.
• Bilim ve Teknoloji: Astronomi, tıp, matematik ve mühendislik alanlarında önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Gökbilimciler hassas gözlemler yapmış, mühendisler büyük su kanalları ve köprüler inşa etmiştir.
• Sanat ve Edebiyat: Porselen üretimi zirveye ulaşmış, şiir ve resim sanatında önemli eserler verilmiştir.
• Yönetim: Merkezi otoritesi güçlü imparatorluklar kurulmuş, sınavla memur yetiştirme sistemi (Keju) geliştirilmiştir.

Emevi Devleti (661-750)

Emevi Devleti, Dört Halife döneminden sonra kurulan ve İslam dünyasında büyük bir coğrafyaya yayılan ilk Arap halifeliğidir. Başkenti Şam olmuştur.

• Siyasi Genişleme: Kuzey Afrika, İspanya (Endülüs) ve Orta Asya'ya kadar fetihler yapılmıştır.
• Arabîliğin Öncelenmesi: Arapçanın resmi dil ilan edilmesi ve Arap kültürünün yayılması öncelenmiştir.
• Yapılanlar:
  • İslamiyet'in yayılmasında önemli rol oynamışlardır.
  • Şam'da Emeviye Camii gibi önemli mimari eserler inşa edilmiştir.
  • İlk İslami posta teşkilatı kurulmuştur.
• Yıkılışı: İç karışıklıklar ve Arap olmayan Müslümanların (mevali) dışlanması gibi nedenlerle Abbasi İnkılabı ile yıkılmıştır.

Abbasi Devleti (750-1258)

Emevilerin yıkılmasının ardından kurulan Abbasi Devleti, İslam dünyasında altın çağını yaşatmıştır. Başkenti Bağdat olmuştur.

• Bağdat: Abbasi döneminde Bağdat, dünyanın en büyük bilim, kültür ve ticaret merkezlerinden biri haline gelmiştir.
• Bilim ve Kültürde Altın Çağ:
  • Beytülhikme (Bilgelik Evi): Çeviri faaliyetlerinin yapıldığı, bilim insanlarının toplandığı önemli bir merkezdi.
  • Çeviri Hareketleri: Yunan, Hint, Fars ve Süryani eserleri Arapçaya çevrilerek İslam dünyasına kazandırılmıştır.
  • Bilim İnsanları: El-Harizmi (matematik, cebir), İbn Sina (tıp, felsefe), Razi (tıp) gibi dünya çapında bilim insanları bu dönemde yetişmiştir.
  • Matematik: Cebir, trigonometri gibi alanlarda önemli gelişmeler yaşanmıştır. El-Harizmi'nin çalışmaları bu alanda çığır açmıştır. Örneğin, denklem çözme yöntemleri geliştirilmiştir. Birinci dereceden bir denklem olan \( ax + b = 0 \) gibi denklemlerin çözümü için \( x = -b/a \) formülü kullanılmıştır.
  • Astronomi: Gözlemevleri kurulmuş, yıldız katalogları hazırlanmıştır.
  • Tıp: Hastaneler kurulmuş, tıp bilgisi ilerlemiştir.
• Sanat ve Mimari: Mozaik, minyatür ve mimaride özgün eserler verilmiştir.
• Yönetim: Emevilerin aksine Arap ve Arap olmayan tüm Müslümanları kucaklayan bir politika izlenmiştir.
• Yıkılışı: Moğol İstilası sonucunda yıkılmıştır.

Bu üç medeniyet, kendi dönemlerinde ve sonrasında dünya medeniyetinin şekillenmesinde kritik roller oynamıştır. Çin'in icatları, Emevilerin İslam dünyasını birleştirmesi ve Abbasilerin bilim ve kültüre verdiği önem, günümüz dünyasının temelini oluşturan pek çok gelişmenin habercisi olmuştur.