✅ 9. Sınıf Tarih: Orta asya Test Çöz

Orta Asya'nın coğrafi yapısı ve sert karasal iklimi, burada yaşayan ilk Türk topluluklarının temel geçim kaynaklarını ve yaşam tarzlarını doğrudan etkilemiştir.

Buna göre, ilk Türk topluluklarının temel geçim kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Türk devletlerinde devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı, boy beylerinin ve hakanın katıldığı meclise ne ad verilirdi?

İlk Türk devletlerinde hükümdara yönetme yetkisinin Gök Tengri tarafından verildiğine inanılmasına ne ad verilir?

Asya Hun Devleti'nin en parlak dönemini yaşatan hükümdar Mete Han'ın hayatını ve mücadelelerini konu edinen, Türk tarihinin en önemli destanlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Türk devletlerinde ülke topraklarının "doğu" ve "batı" olmak üzere ikiye ayrılarak yönetilmesi sistemine "ikili teşkilat" denirdi. Doğu kanadını asıl hükümdar (kağan) yönetirken, batı kanadını hükümdarın kardeşi "yabgu" unvanıyla yönetirdi.

Bu yönetim tarzının uygulanmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Türk devletlerinde yazılı olmayan hukuk kurallarına "töre" denirdi. Töre; örf, adet, gelenekler ve kurultay kararlarından oluşurdu. Hükümdar dahi töreye uymak zorundaydı.

Buna göre, töre ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Orta Asya Türk topluluklarının konar-göçer bir yaşam sürmesi, onların sosyal, hukuki ve askeri yapılarında derin izler bırakmıştır.

Aşağıdakilerden hangisi Türklerin konar-göçer yaşam tarzının bir sonucu değildir?

Kök Türk Devleti, İpek Yolu ticaretini kontrol altında tutabilmek amacıyla Akhunlara karşı Sasanilerle ittifak kurmuş ve Akhun Devleti'ni yıkmıştır. Daha sonra ise Sasanilere karşı Bizans İmparatorluğu ile ittifak yapmıştır.

Bu durum Kök Türk Devleti'nin dış politikası hakkında aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Uygurlar, Bögü Kağan Dönemi'nde Maniheizm dinini kabul etmişlerdir. Bu dinin etkisiyle hayvansal gıdaların tüketilmesi yasaklanmış, tarım ve yerleşik hayat ön plana çıkmıştır.

Bu durumun Uygur toplumunda aşağıdakilerden hangisine neden olduğu savunulamaz?

Kök Türkler dönemine ait olan Orhun Kitabeleri'nde; "Fakir milletin doyurulması, çıplak milletin giydirilmesi, halkın refah içinde yaşatılması" gibi ifadeler yer almaktadır.

Bu ifadeler ilk Türk devletlerindeki hangi devlet anlayışını doğrudan yansıtmaktadır?

Orta Asya'dan dünyanın farklı bölgelerine yapılan Türk göçlerinin birçok siyasi, ekonomik ve coğrafi nedeni bulunmaktadır.

Aşağıdakilerden hangisi bu göçlerin ekonomik ve coğrafi nedenleri arasında gösterilebilir?

İlk Türk devletleri, "boylar birliği" (federasyonu) şeklinde örgütlenmiştir. Her boyun başında kendi askeri ve sivil gücü olan bir boy beyi bulunurdu. Boylar, kağana bağlılık yemini ederek devleti oluştururdu. Ancak merkezi otoritenin zayıfladığı dönemlerde boylar kolayca bağımsızlıklarını ilan edebilir veya başka bir boyun çatısı altına girebilirdi.

Bu teşkilatlanma yapısının ilk Türk devletleri üzerindeki etkileriyle ilgili;

I. Devletlerin kısa sürede yıkılmasında etkili olmuştur.
II. Ulusçu (milliyetçi) devlet yapısının kurulmasını engellemiştir.
III. İç çatışmalara ve taht kavgalarına zemin hazırlamıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Hazarlar, Museviliği benimseyen ilk ve tek Türk devletidir. Hazar ülkesinde cami, kilise ve sinagoglar yan yana bulunmuş, davalara her dinden temsilcilerin katıldığı bir hakimler kurulu (Yargucı) bakmıştır. Bu dönem tarihçiler tarafından "Hazar Barış Çağı" (Pax Khazarica) olarak adlandırılmıştır.

Bu bilgilere dayanarak Hazarlar ile ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi yapılamaz?

Mete Han tarafından MÖ 209 yılında kurulan "onlu sistem", dünya askeri tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir. Bu sistemde ordu; on, yüz, bin ve on bin kişilik birimlere ayrılmış ve her birimin başına rütbeli komutanlar atanmıştır. Bu sistem Roma, Bizans, Moğol ve Rus orduları başta olmak üzere birçok devlet tarafından taklit edilmiştir.

Buna göre, onlu sistemin dünya askeri tarihine katkısı ve Türk ordu yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?