✅ 9. Sınıf Tarih: Devletleşme sürecinde deyişimler Test Çöz
✅ 9. Sınıf Tarih: Devletleşme sürecinde deyişimler Testi
Asya Hun Devleti hükümdarı Mete Han tarafından kurulan, Türk devletlerinin yanı sıra dünya ordularına da örnek teşkil eden ve devletleşme sürecinde merkezi otoritenin güçlenmesini sağlayan askeri teşkilatlanma sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
A) İkta SistemiB) Onlu Teşkilat
C) Pençik Sistemi
D) Tımar Sistemi
E) Devşirme Sistemi
Uygurların Maniheizm dinini kabul ederek yerleşik hayata geçmesi, devletleşme sürecinde aşağıdakilerden hangisine neden olmamıştır?
A) Saray ve tapınak mimarisinin gelişmesineB) Yazılı hukuk kurallarının oluşturulmasına
C) Göçebe savaşçı özelliklerin tamamen korunmasına
D) Tarım ve ticaret faaliyetlerinin artmasına
E) Kalıcı mimari eserlerin bırakılmasına
İlk Çağ ve Orta Çağ'da devletlerin meşruiyet kaynağını genellikle dine (ilahi güce) dayandırması, devletleşme sürecinde öncelikle aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yöneliktir?
A) Demokratik bir yönetim kurmayıB) Hükümdarın otoritesini güçlendirmeyi
C) Sınıfsal farklılıkları ortadan kaldırmayı
D) Ticari faaliyetleri canlandırmayı
E) Farklı milletleri bir arada tutmayı
İlk Türk devletlerinde devletin işleyişini, toplumsal düzeni ve hukuki ilişkileri düzenleyen, yazısız hukuk kurallarının bütününe ne ad verilir?
A) YarguB) Kurultay
C) Töre
D) Toy
E) Kut
İlk Türk devletlerinde devlet, boyların bir araya gelmesiyle oluşan bir federasyon (Boylar Birliği) görünümündeydi.
Bu durumun devletleşme sürecine ve devletin siyasi ömrüne etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
B) Devletlerin iç çekişmelerle kısa sürede yıkılmasına zemin hazırlamıştır.
C) Taht kavgalarını tamamen sona erdirmiştir.
D) Sadece tek bir hanedanın yönetimde kalmasını zorunlu kılmıştır.
E) Dış saldırılara karşı savunmayı tamamen imkansız hale getirmiştir.
İlk Türk devletlerinde hükümdara yönetme yetkisinin Gök Tanrı tarafından verildiğine inanılan "Kut" inancı, devletleşme sürecinde hem olumlu hem de olumsuz sonuçlar doğurmuştur.
Buna göre, Kut inancının devlet yönetimine etkisiyle ilgili;
I. Hükümdarın otoritesini kutsallaştırarak meşruiyetini artırması,
II. Hanedanın tüm erkek üyelerinin tahtta hak iddia etmesiyle taht kavgalarına yol açması,
III. Demokratik seçim sisteminin uygulanmasını kolaylaştırması
durumlarından hangileri söylenebilir?
B) Yalnız II
C) I ve I|
D) II ve III
E) I, II ve III
Doğu Roma (Bizans) İmparatoru Justinianus döneminde hazırlanan kanunlar, Roma hukukunun sistemleştirilmiş halidir. Bu kanunlarla aile, kişi ve miras hukuku düzenlenmiş, suç ve ceza kavramları dinî kurallardan arındırılmaya çalışılmıştır.
Justinianus Kanunları'nın devletleşme sürecine katkısı hakkında aşağıdakilerden hangisi savunulabilir?
B) Hukuk birliğini sağlayarak devlet otoritesini güçlendirdiği
C) Feodal yönetim biçimini tamamen ortadan kaldırdığı
D) Din adamlarının yönetimdeki etkisini artırdığı
E) Ticari faaliyetleri tamamen devlet tekeline aldığı
İlk Türk devletlerinde devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı Kurultay (Toy) ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi, bu meclisin devletleşme sürecinde danışma meclisi özelliğine sahip olduğunu doğrudan kanıtlar?
A) Meclise boy beylerinin ve hatunun da katılmasıB) Yılda en az iki kez düzenli olarak toplanması
C) Son sözün her zaman hükümdara ait olması
D) Devletin askeri ve ekonomik işlerinin burada görüşülmesi
E) Hükümdar seçiminde etkili rol oynaması
İlk Çağ'da Mezopotamya ve Yunanistan'da "site" veya "polis" adı verilen şehir devletleri görülürken, zamanla bu yapılar yerini geniş topraklara hükmeden merkezi imparatorluklara bırakmıştır.
Bu değişim sürecinde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulamaz?
B) Ticaret yollarını kontrol etme arzusunun
C) Tarımsal üretimin artmasıyla ortaya çıkan artı ürünün
D) Kabileci ve yerel yönetim anlayışının güçlenmesinin
E) Fetih politikalarının ve askeri teknolojideki gelişmelerin
İlk Türk-İslam devletlerinde uygulanan İkta Sistemi; toprağın mülkiyetinin devlete, kullanım hakkının köylüye, vergisinin ise hizmet karşılığı asker ve memurlara verilmesine dayanır.
Bu sistemin devletleşme sürecine sağladığı faydalar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
B) Taşrada güvenlik ve asayişin sağlanması
C) Tarımsal üretimde sürekliliğin garanti altına alınması
D) Toprak üzerinde özel mülkiyetin ve feodal sınıfların gelişmesi
E) Merkezi otoritenin ülkenin en uç noktalarına kadar ulaştırılması
1215 yılında İngiltere'de ilan edilen Magna Carta (Büyük Şart) ile kralın yetkileri ilk kez sınırlandırılmış, kanunsuz kimsenin tutuklanamayacağı ve cezalandırılamayacağı kabul edilmiştir.
Bu gelişmenin devletleşme sürecindeki en önemli etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
B) Kanun üstünlüğü ilkesinin ve anayasal sürecin başlaması
C) Feodal beylerin tüm haklarının ellerinden alınması
D) Sınıfsal ayrımların tamamen ortadan kalkması
E) Kilisenin devlet üzerindeki siyasi gücünün sona ermesi
Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle birlikte devletleşme sürecinde önemli değişimler yaşanmıştır. Karahanlılar ve Gazneliler gibi ilk Türk-İslam devletlerinde, eski Türk devlet geleneği (Kut, ikili teşkilat, töre) ile İslam medeniyetinin kurumsal yapıları (divan teşkilatı, şer'i hukuk, gulam sistemi) bir arada uygulanmıştır.
Bu durumla ilgili olarak;
I. Devlet teşkilatlanmasında sentez bir yapının ortaya çıktığı,
II. Eski Türk egemenlik anlayışının tamamen terk edildiği,
III. Bürokratik ve kurumsal yapının daha karmaşık ve profesyonel hale geldiği
çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir?
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
İlk Çağ ve Orta Çağ'da coğrafi şartlar, toplumların ekonomik faaliyetlerini ve dolayısıyla devletleşme modellerini doğrudan etkilemiştir. Örneğin; geniş bozkırlara sahip Orta Asya'da konargöçer yaşam tarzına bağlı olarak askeri temelli, esnek ve hızlı organize olabilen "boylar birliği" modeli gelişirken; nehir havzalarında (Mısır, Mezopotamya) yerleşik tarım toplumlarına bağlı olarak merkeziyetçi, bürokratik ve sınırları belirli "tarım imparatorlukları" kurulmuştur.
Bu karşılaştırmadan yola çıkılarak devletleşme süreçleri hakkında aşağıdaki analizlerden hangisi yapılamaz?
B) Yerleşik tarım devletlerinde sulama kanalları ve ürün depolama gibi ihtiyaçların bürokrasiyi zorunlu kıldığı
C) Coğrafi koşulların, devletlerin yönetim biçimleri ve kurumsal yapıları üzerinde belirleyici olduğu
D) Konargöçer devletlerin, yerleşik devletlere göre merkezi otoriteyi koruma ve sürdürmede daha başarılı olduğu
E) Ekonomik üretim tarzının, devletin hukuki ve idari yapısının şekillenmesinde temel bir etken olduğu
İlk Türk devletlerinde töre; kurultay kararları, hakanın emirleri (yarlığ) ve toplumun gelenekleriyle şekillenen dinamik bir yapıya sahipti. Törenin "adalet (könilik), eşitlik (tüzlük), iyilik (uzluk) ve insanlık (kişilik)" gibi değişmez ilkeleri bulunmakla birlikte, değişen zaman ve coğrafi şartlara göre diğer hükümleri kurultay kararıyla değiştirilebilirdi.
Törenin bu yapısının devletleşme sürecine etkisiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Hükümlerin güncellenebilmesi, devletin yeni koşullara ve coğrafyalara uyum sağlamasını kolaylaştırmıştır.
C) Törenin hakanı da bağlaması, mutlak keyfi yönetimi engelleyerek hukukun üstünlüğünü kısmen tesis etmiştir.
D) Törenin dinamik yapısı, devletin teokratik (dine dayalı) karakterinin zamanla tamamen ortadan kalkmasını sağlamıştır.
E) Kurultayın töre üzerinde değişiklik yapabilmesi, meclisin yasama gücüne sahip olduğunu gösterir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-tarih-devletlesme-surecinde-deyisimler/testler