Anadolu medeniyetleri Ders Notu

Anadolu Medeniyetleri

Anadolu, coğrafi konumu itibarıyla binlerce yıldır pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Bu zengin kültürel miras, günümüz Türkiye'sinin temelini oluşturan uygarlıkların doğuşuna sahne olmuştur. Bu dersimizde, Anadolu topraklarında iz bırakmış başlıca medeniyetleri ve onların bıraktığı kültürel mirası inceleyeceğiz.

Hititler (M.Ö. 1600 - M.Ö. 1178)

Anadolu'da kurulan ilk büyük devletlerden biri olan Hititler, M.Ö. 2. binyılda Orta Anadolu'da güçlü bir imparatorluk kurdular. Başkentleri Hattuşaş (Çorum yakınları) idi. Hititler, anal adı verilen yıllık adı verilen yıllıklarını tutmalarıyla bilinirler. Bu yıllıklar, hem tarihi olayları anlamamız hem de Hititlerin sosyal ve idari yapısı hakkında bilgi edinmemiz açısından önemlidir.

Yönetim: Krallıkla yönetilmişlerdir. Kral, başkomutan, başyargıç ve başrahip yetkilerine sahipti.
Yazı: Çivi yazısını ve Hiyeroglif yazısını kullanmışlardır.
Hukuk: Hitit kanunları, dönemin diğer kanunlarına göre daha insancıl kabul edilir. Tazminata dayalı bir hukuk sistemleri vardı.
Sanat ve Mimari: Kabartmalar, tapınaklar ve saraylar inşa etmişlerdir.

Frigler (M.Ö. 800 - M.Ö. 600 civarı)

Batı Anadolu'da, özellikle Sakarya Nehri çevresinde kurulan Frigler, tarıma dayalı bir ekonomi geliştirmişlerdir. En bilinen kralları Midas'tır. Gordion (Ankara yakınları) başkentleriydi.

Ekonomi: Tarım ve hayvancılık ön plandaydı. Özellikle ahşap işçiliğinde ileri gitmişlerdir.
Sanat: Ahşap mimaride ustalaşmışlar, "Fibula" adı verilen çengelli iğneyi icat etmişlerdir. En önemli mimari eserleri "Tümülüs" adı verilen anıt mezarlarıdır (Örn: Midas Tümülüsü).
Yazı: Fenike alfabesinden etkilenerek geliştirilmiş bir alfabe kullanmışlardır.

Lidyalılar (M.Ö. 700 - M.Ö. 546)

Batı Anadolu'da, Gediz ve Menderes nehirleri arasında kurulan Lidyalılar, tarihte ilk kez parayı icat etmeleriyle tanınırlar. Bu icat, ticaretin gelişmesinde devrim niteliğindedir.

Ekonomi: Ticarette çok gelişmişlerdi. Parayı bulmaları, ekonomilerini güçlendirmiştir.
Ticaret Yolları: Kral Yolu'nu kullanarak doğu ile batı arasındaki ticareti canlandırmışlardır.
Yazı: Kendi alfabelerini kullanmışlardır.

Urartular (M.Ö. 900 - M.Ö. 600 civarı)

Doğu Anadolu'da, Van Gölü çevresinde kurulan Urartular, maden işlemeciliğinde ve su mühendisliğinde ileri gitmişlerdir. Başkentleri Tuşpa (Van) idi.

Maden İşlemeciliği: Bronz ve demir işlemeciliğinde ustaydılar. Silahlar, kaplar ve süs eşyaları yapmışlardır.
Su Mühendisliği: Sulama kanalları, bentler ve sarnıçlar inşa etmişlerdir.
Yazı: Çivi yazısını kullanmışlardır.
Mimari: Kale ve tapınak inşa etmişlerdir.

İyonlar (M.Ö. 1100 - M.Ö. 546)

Ege kıyılarında kurulan şehir devletleri şeklinde örgütlenmişlerdir. Bilim, felsefe ve sanatta önemli gelişmeler göstermişlerdir.

Bilim ve Felsefe: Tarihin bilinen ilk filozofları ve bilim insanları İyonya'da yetişmiştir (Örn: Thales, Pisagor).
Sanat ve Mimari: Mimaride ve heykel sanatında ilerlemişlerdir. Efes ve Milet gibi şehirler önemli merkezler olmuştur.
Yazı: Fenike alfabesinden türetilen Yunan alfabesini kullanmışlardır.