🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Matematik
💡 9. Sınıf Matematik: Üçgende açı ve kenar özellikleri Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Matematik: Üçgende açı ve kenar özellikleri Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir ABC üçgeninde \( m(\hat{A}) = 50^\circ \) ve \( m(\hat{B}) = 70^\circ \) olarak verilmiştir. Buna göre \( m(\hat{C}) \) kaç derecedir?
Çözüm:
Üçgenin iç açılarının toplamı her zaman \( 180^\circ \)dir.
- Verilen açıları toplayalım: \( 50^\circ + 70^\circ = 120^\circ \).
- Üçgenin iç açılarının toplamından bu değeri çıkararak \( \hat{C} \) açısını bulalım: \( 180^\circ - 120^\circ = 60^\circ \).
Örnek 2:
Bir ikizkenar üçgenin tepe açısı \( 80^\circ \) ise, taban açılarından birinin ölçüsü kaç derecedir?
Çözüm:
İkizkenar üçgende taban açıları birbirine eşittir.
- Üçgenin iç açılarının toplamı \( 180^\circ \)dir.
- Tepe açısı \( 80^\circ \) olduğuna göre, taban açılarının toplamı \( 180^\circ - 80^\circ = 100^\circ \) olur.
- Bu toplamı iki eşit taban açısına paylaştırırsak: \( 100^\circ / 2 = 50^\circ \).
Örnek 3:
Bir ABC üçgeninde kenar uzunlukları \( |AB| = 7 \) cm, \( |BC| = 9 \) cm ve \( |AC| = 5 \) cm'dir. Bu üçgenin kenar uzunluklarına göre sıralaması nasıldır?
Çözüm:
Üçgende kenar uzunlukları ile bu kenarların karşısındaki açıların ölçüleri arasında doğru orantı vardır.
- En uzun kenar \( |BC| = 9 \) cm'dir. Bu kenarın karşısındaki açı \( \hat{A} \)dır.
- Ortanca kenar \( |AB| = 7 \) cm'dir. Bu kenarın karşısındaki açı \( \hat{C} \)dır.
- En kısa kenar \( |AC| = 5 \) cm'dir. Bu kenarın karşısındaki açı \( \hat{B} \)dır.
Örnek 4:
Bir üçgende açılardan biri \( 90^\circ \) ise, bu üçgenin kenar uzunlukları arasında nasıl bir ilişki vardır? (Pisagor Teoremi'nin temel mantığı)
Çözüm:
\( 90^\circ \)lık açıya sahip üçgenlere dik üçgen denir.
- Dik üçgende, \( 90^\circ \)lık açının karşısında bulunan kenara hipotenüs denir.
- Diğer iki kenara ise dik kenarlar denir.
- Dik üçgenlerde, dik kenarların uzunluklarının karelerinin toplamı, hipotenüsün uzunluğunun karesine eşittir.
Örnek 5:
Elif, bir parkta elindeki ipi kullanarak bir üçgen şekli oluşturuyor. İpin bir kenarı 12 metre, diğer kenarı 18 metredir. Bu iki kenar arasındaki açının \( 60^\circ \) olduğunu biliyor. Elif'in oluşturduğu üçgenin üçüncü kenarının uzunluğu hangi iki tam sayı arasında olabilir?
Çözüm:
Bu soruda Kosinüs Teoremi'nin temel mantığı kullanılır, ancak 9. Sınıf seviyesinde bu teoremin doğrudan kullanımı beklenmez. Bunun yerine, kenar uzunlukları arasındaki genel ilişki ve açılarla kenarlar arasındaki bağlantı üzerinden bir çıkarım yapılabilir.
- İki kenar arasındaki açı \( 60^\circ \) olduğunda, üçüncü kenarın uzunluğu bu iki kenarın uzunlukları arasında bir değer alır.
- Eğer açı \( 0^\circ \) olsaydı, üçüncü kenar \( |18 - 12| = 6 \) metre olurdu (doğrusal).
- Eğer açı \( 180^\circ \) olsaydı, üçüncü kenar \( 18 + 12 = 30 \) metre olurdu (doğrusal).
- \( 60^\circ \) gibi bir açı için üçüncü kenarın uzunluğu, \( 6 \) metreden büyük ve \( 30 \) metreden küçük olacaktır.
- Daha kesin bir tahmin yapmak gerekirse, \( 60^\circ \) açısı, bu iki kenarın uzunluklarının toplamına yakın bir değer vermeyecektir.
- Genel bir kural olarak, \( 60^\circ \)lık bir açı için üçüncü kenar, kısa kenardan daha uzun ve uzun kenardan daha kısadır.
- Kenar uzunlukları \( 12 \) ve \( 18 \) olduğunda, üçüncü kenar \( \sqrt{12^2 + 18^2 - 2 \cdot 12 \cdot 18 \cdot \cos(60^\circ)} \) formülünden bulunur. \( \cos(60^\circ) = 1/2 \) olduğundan, \( \sqrt{144 + 324 - 2 \cdot 12 \cdot 18 \cdot (1/2)} = \sqrt{468 - 216} = \sqrt{252} \) olur.
- \( \sqrt{252} \) yaklaşık \( 15.87 \)dir.
Örnek 6:
Bir haritacı, iki tepe noktası arasındaki mesafeyi ölçmek istiyor. Birinci tepe noktasına gidip, elindeki aletlerle ikinci tepe noktasına ve yanındaki bir gözlem noktasına olan açıları ölçüyor. Gözlem noktası ile birinci tepe noktası arasındaki mesafe 200 metre, gözlem noktasındaki açı \( 45^\circ \), birinci tepe noktasındaki açı \( 75^\circ \) olarak ölçülüyor. İkinci tepe noktasına olan mesafe ne kadardır?
Çözüm:
Bu, üçgenin iç açıları toplamı ve kenar-açı ilişkisi kullanılarak çözülebilen bir problemdir.
- Üçgenin iç açılarının toplamı \( 180^\circ \)dir.
- Verilen iki açı \( 45^\circ \) ve \( 75^\circ \) olduğuna göre, üçüncü tepe noktasındaki açı \( 180^\circ - (45^\circ + 75^\circ) = 180^\circ - 120^\circ = 60^\circ \) olur.
- Şimdi elimizde bir üçgen var: Gözlem noktası (G), birinci tepe (T1) ve ikinci tepe (T2).
- \( m(\hat{G}) = 45^\circ \), \( m(\hat{T1}) = 75^\circ \), \( m(\hat{T2}) = 60^\circ \).
- \( |GT1| = 200 \) metre.
- Bizden istenen \( |GT2| \) uzunluğudur.
- Üçgende büyük açı karşısında büyük kenar bulunur.
- \( m(\hat{T1}) = 75^\circ \) açısının karşısındaki kenar \( |GT2| \)dir.
- \( m(\hat{G}) = 45^\circ \) açısının karşısındaki kenar \( |T1T2| \)dir.
- \( m(\hat{T2}) = 60^\circ \) açısının karşısındaki kenar \( |GT1| = 200 \) metredir.
Örnek 7:
Bir ABC üçgeninde, \( |AB| = |AC| \) ve \( m(\hat{A}) = 100^\circ \) ise, \( m(\hat{B}) \) ve \( m(\hat{C}) \) kaç derecedir?
Çözüm:
Bu bir ikizkenar üçgendir çünkü \( |AB| = |AC| \)dır.
- İkizkenar üçgenlerde eşit kenarların karşısındaki açılar da eşittir. Yani \( m(\hat{B}) = m(\hat{C}) \) olur.
- Üçgenin iç açılarının toplamı \( 180^\circ \)dir.
- Tepe açısı \( m(\hat{A}) = 100^\circ \) olarak verilmiştir.
- O halde, taban açıları olan \( m(\hat{B}) \) ve \( m(\hat{C}) \)nin toplamı \( 180^\circ - 100^\circ = 80^\circ \) olmalıdır.
- Bu toplamı iki eşit açıya bölersek: \( 80^\circ / 2 = 40^\circ \).
Örnek 8:
Bir marangoz, bir masanın ayaklarını yapmak için üçgen şeklinde parçalar kesiyor. Kestiği ilk parçanın iki kenarı 30 cm ve 40 cm'dir. Bu iki kenar arasındaki açı \( 90^\circ \)dır. Marangoz, bu parçayı keserken bir hata yapıyor ve ikinci bir parça kesiyor. İkinci parçanın kenarları da 30 cm ve 40 cm'dir, ancak aralarındaki açı \( 120^\circ \)dır. Hangi parçanın üçüncü kenarı daha uzundur ve neden?
Çözüm:
Bu soruda, iki farklı açıyla kesilmiş aynı uzunluktaki iki kenara sahip üçgenlerin üçüncü kenarlarını karşılaştırıyoruz.
- Birinci Parça (Dik Üçgen): Kenarlar \( 30 \) cm ve \( 40 \) cm, aralarındaki açı \( 90^\circ \). Bu bir dik üçgendir.
- Pisagor Teoremi'ne göre üçüncü kenarın uzunluğu \( c \) ise: \( c^2 = 30^2 + 40^2 \)
- \( c^2 = 900 + 1600 \)
- \( c^2 = 2500 \)
- \( c = \sqrt{2500} = 50 \) cm.
- İkinci Parça (Geniş Açılı Üçgen): Kenarlar \( 30 \) cm ve \( 40 \) cm, aralarındaki açı \( 120^\circ \).
- Aralarındaki açı \( 90^\circ \)den büyük olduğu için bu üçgenin üçüncü kenarı daha uzun olacaktır.
- Kosinüs Teoremi'nin temel mantığına göre, açının büyümesi, karşısındaki kenarın uzunluğunu artırır.
- Bu parçanın üçüncü kenarı \( x \) ise, \( x^2 = 30^2 + 40^2 - 2 \cdot 30 \cdot 40 \cdot \cos(120^\circ) \)
- \( \cos(120^\circ) = -1/2 \) olduğundan, \( x^2 = 900 + 1600 - 2 \cdot 30 \cdot 40 \cdot (-1/2) \)
- \( x^2 = 2500 - (-1200) \)
- \( x^2 = 2500 + 1200 \)
- \( x^2 = 3700 \)
- \( x = \sqrt{3700} \approx 60.8 \) cm.
Örnek 9:
Bir ABC üçgeninde \( |AB| = 6 \) cm, \( |BC| = 8 \) cm ve \( |AC| = 10 \) cm'dir. Bu üçgenin açıları arasındaki sıralama nasıldır?
Çözüm:
Üçgenin kenar uzunlukları ile bu kenarların karşısındaki açıların ölçüleri arasında doğru orantı vardır.
- En uzun kenar \( |AC| = 10 \) cm'dir. Bu kenarın karşısındaki açı \( \hat{B} \)dır.
- Ortanca kenar \( |BC| = 8 \) cm'dir. Bu kenarın karşısındaki açı \( \hat{A} \)dır.
- En kısa kenar \( |AB| = 6 \) cm'dir. Bu kenarın karşısındaki açı \( \hat{C} \)dır.
Örnek 10:
Bir mimar, bir binanın çatısını tasarlarken üçgen şeklindeki destek elemanları kullanıyor. Bir destek elemanının iki kenarı 5 metre ve 7 metredir. Bu iki kenar arasındaki açı \( 110^\circ \)dır. Bu destek elemanının üçüncü kenarının uzunluğu yaklaşık kaç metredir?
Çözüm:
Bu problem, iki kenarı ve aralarındaki açısı bilinen bir üçgenin üçüncü kenarının uzunluğunu bulmayı gerektirir. Bu, Kosinüs Teoremi'nin bir uygulamasıdır. 9. Sınıf seviyesinde, bu teoremin doğrudan formülü yerine, açının büyüklüğü ile karşısındaki kenarın uzunluğu arasındaki ilişki üzerinde durulabilir.
- İki kenar \( 5 \) m ve \( 7 \) m'dir. Aralarındaki açı \( 110^\circ \)dır.
- Aralarındaki açı \( 110^\circ \) olduğundan, bu geniş açılı bir üçgendir.
- Geniş açılı üçgenlerde, geniş açının karşısındaki kenar, diğer iki kenarın toplamından daha kısa olabilir ancak diğer iki kenarın farkından daha uzun olacaktır.
- Eğer açı \( 180^\circ \) olsaydı, üçüncü kenar \( 5 + 7 = 12 \) m olurdu.
- Eğer açı \( 0^\circ \) olsaydı, üçüncü kenar \( |7 - 5| = 2 \) m olurdu.
- \( 110^\circ \) gibi bir açı, üçüncü kenarın uzunluğunu \( 2 \) metreden belirgin şekilde daha uzun, ancak \( 12 \) metreden daha kısa yapacaktır.
- Kosinüs Teoremi'nin mantığıyla, üçüncü kenarın uzunluğu \( x \) olsun: \( x^2 = 5^2 + 7^2 - 2 \cdot 5 \cdot 7 \cdot \cos(110^\circ) \)
- \( \cos(110^\circ) \) negatif bir değerdir (yaklaşık \( -0.342 \)).
- \( x^2 = 25 + 49 - 70 \cdot (-0.342) \)
- \( x^2 = 74 + 23.94 \)
- \( x^2 = 97.94 \)
- \( x = \sqrt{97.94} \approx 9.89 \) metre.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-matematik-ucgende-aci-ve-kenar-ozellikleri/sorular