🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Sınav hazırlık Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Sınav hazırlık Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir kimya laboratuvarında, öğretmeniniz size 250 mL'lik bir çözelti hazırlamanızı istedi. Bu çözeltiyi hazırlamak için 0.5 mol/L derişimde bir stok çözeltiden ne kadar almanız gerektiğini hesaplayınız. Elinizdeki stok çözeltinin derişimi ise 2 mol/L'dir.
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için seyreltme formülünü kullanacağız:
- Formül: \( M_1 V_1 = M_2 V_2 \)
- Burada:
- \( M_1 \) = Stok çözeltinin derişimi (başlangıç derişimi)
- \( V_1 \) = Stok çözeltiden alınacak hacim (bulmamız gereken değer)
- \( M_2 \) = Hazırlanacak yeni çözeltinin derişimi
- \( V_2 \) = Hazırlanacak yeni çözeltinin hacmi
- \( M_1 = 2 \text{ mol/L} \)
- \( V_1 = ? \)
- \( M_2 = 0.5 \text{ mol/L} \)
- \( V_2 = 250 \text{ mL} \)
- \( (2 \text{ mol/L}) \times V_1 = (0.5 \text{ mol/L}) \times (250 \text{ mL}) \)
- \( 2 V_1 = 125 \text{ mL} \)
- \( V_1 = \frac{125 \text{ mL}}{2} \)
- \( V_1 = 62.5 \text{ mL} \)
Örnek 2:
Bir kimya deneyinde, 10 gram sodyum klorür (NaCl) tuzu 200 gram suda çözülüyor. Oluşan bu çözeltinin kütlece yüzde derişimini hesaplayınız.
Çözüm:
Kütlece yüzde derişimini hesaplamak için aşağıdaki formülü kullanırız:
- Formül: Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{\text{Çözünen Madde Kütlesi}}{\text{Çözelti Kütlesi}} \times 100 \)
- Burada:
- Çözünen Madde Kütlesi = 10 gram (NaCl)
- Çözelti Kütlesi = Çözünen Madde Kütlesi + Çözücü Kütlesi
- Çözücü Kütlesi = 200 gram (Su)
- Çözelti Kütlesi = 10 g + 200 g = 210 g
- Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{10 \text{ g}}{210 \text{ g}} \times 100 \)
- Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{1000}{210} \)
- Kütlece Yüzde Derişim \( \approx 4.76 % \)
Örnek 3:
Bir öğrenci, 500 mL'lik bir kapta hazırladığı 0.2 mol/L'lik sodyum hidroksit (NaOH) çözeltisine, üzerine 100 mL saf su ekleyerek seyreltiyor. Yeni oluşan çözeltinin derişimi kaç mol/L olur?
Çözüm:
Bu soruda da seyreltme formülünü kullanacağız: \( M_1 V_1 = M_2 V_2 \)
- Başlangıçta:
- \( M_1 = 0.2 \text{ mol/L} \)
- \( V_1 = 500 \text{ mL} \)
- Son durumda:
- \( M_2 = ? \)
- \( V_2 \) = Başlangıç hacmi + Eklenen su hacmi = 500 mL + 100 mL = 600 mL
- \( (0.2 \text{ mol/L}) \times (500 \text{ mL}) = M_2 \times (600 \text{ mL}) \)
- \( 100 \text{ mol} \cdot \text{mL} = M_2 \times 600 \text{ mL} \)
- \( M_2 = \frac{100 \text{ mol} \cdot \text{mL}}{600 \text{ mL}} \)
- \( M_2 = \frac{1}{6} \text{ mol/L} \)
- \( M_2 \approx 0.167 \text{ mol/L} \)
Örnek 4:
Bir markette satılan meyve suyunu düşünelim. Eğer meyve suyunun üzerinde %100 meyve suyu yazıyorsa bu ne anlama gelir? Ve eğer bir şişe meyve suyu 1 litre (1000 mL) ise, bunun kaç mL'si saf meyve suyudur?
Çözüm:
Bu, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bir durumdur ve kütlece yüzde derişimi veya hacimce yüzde derişimi kavramıyla ilgilidir.
- "%100 Meyve Suyu" Ne Anlama Gelir?
- Bu ifade genellikle, içeceğin tamamının meyve özlerinden ve sudan oluştuğunu, ilave şeker, renklendirici veya koruyucu madde gibi katkı maddeleri içermediğini belirtir.
- Teknik olarak, eğer hacimce yüzde olarak düşünürsek, içeceğin 100 birimlik hacminin 100 biriminin meyve özlerinden geldiğini ifade eder.
- 1 Litre Meyve Suyunda Saf Meyve Suyu Miktarı:
- Eğer şişe 1 litre (yani 1000 mL) ise ve üzerinde "%100 meyve suyu" yazıyorsa, bu demektir ki şişenin tamamı saf meyve suyudur.
- Yani, 1000 mL'nin tamamı (veya 1000 gramı, eğer kütlece düşünülürse) saf meyve suyundan oluşur.
Örnek 5:
50 gram tuz ile hazırlanan 250 gramlık bir çözeltinin molal derişimi nedir? (Tuzun mol kütlesi yaklaşık 58.5 g/mol'dür.)
Çözüm:
Molal derişim (m), çözünen maddenin mol sayısının, çözücünün kilogram cinsinden kütlesine oranıdır.
- Formül: Molalite (m) = \( \frac{\text{Çözünen Madde Mol Sayısı}}{\text{Çözücü Kütlesi (kg)}} \)
- Çözünen madde mol sayısını bulma:
- Mol Sayısı = \( \frac{\text{Kütle}}{\text{Mol Kütlesi}} \)
- Mol Sayısı = \( \frac{50 \text{ g}}{58.5 \text{ g/mol}} \)
- Mol Sayısı \( \approx 0.855 \text{ mol} \)
- Çözücü kütlesini bulma:
- Çözelti Kütlesi = Çözünen Madde Kütlesi + Çözücü Kütlesi
- 250 g = 50 g + Çözücü Kütlesi
- Çözücü Kütlesi = 250 g - 50 g = 200 g
- Çözücü kütlesini kilograma çevirme:
- 200 g = 0.2 kg
- Molal derişimi hesaplama:
- Molalite (m) = \( \frac{0.855 \text{ mol}}{0.2 \text{ kg}} \)
- Molalite (m) \( \approx 4.275 \text{ mol/kg} \)
Örnek 6:
3 mol/L derişiminde 200 mL'lik bir HCl çözeltisi hazırlamak için, 6 mol/L'lik stok HCl çözeltisinden kaç mL alınmalıdır? Eğer bu çözeltiye 100 mL daha su eklenirse, son derişim ne olur?
Çözüm:
Bu soruda iki aşama var: Önce seyreltme ile gerekli stok miktarını bulacağız, sonra da eklenen su ile yeni derişimi hesaplayacağız.
- Gerekli Stok Çözelti Miktarını Hesaplama (Seyreltme Formülü: \( M_1 V_1 = M_2 V_2 \)):
- \( M_1 \) (Stok derişimi) = 6 mol/L
- \( V_1 \) (Alınacak hacim) = ?
- \( M_2 \) (Hedef derişim) = 3 mol/L
- \( V_2 \) (Hedef hacim) = 200 mL
- \( (6 \text{ mol/L}) \times V_1 = (3 \text{ mol/L}) \times (200 \text{ mL}) \)
- \( 6 V_1 = 600 \text{ mL} \)
- \( V_1 = \frac{600 \text{ mL}}{6} = 100 \text{ mL} \)
- Yani, 6 mol/L'lik stok çözeltiden 100 mL alınmalıdır.
- Eklenen Su Sonrası Yeni Derişimi Hesaplama:
- Şimdi elimizde 100 mL'lik 3 mol/L'lik bir çözelti var ve buna 100 mL su ekleniyor.
- Yeni başlangıç derişimi \( M_1 = 3 \text{ mol/L} \)
- Yeni başlangıç hacmi \( V_1 = 100 \text{ mL} \)
- Eklenen su ile yeni son hacim \( V_2 = 100 \text{ mL} + 100 \text{ mL} = 200 \text{ mL} \)
- Yeni son derişim \( M_2 = ? \)
- Seyreltme formülünü tekrar kullanalım: \( M_1 V_1 = M_2 V_2 \)
- \( (3 \text{ mol/L}) \times (100 \text{ mL}) = M_2 \times (200 \text{ mL}) \)
- \( 300 \text{ mol} \cdot \text{mL} = M_2 \times 200 \text{ mL} \)
- \( M_2 = \frac{300 \text{ mol} \cdot \text{mL}}{200 \text{ mL}} = 1.5 \text{ mol/L} \)
Örnek 7:
Bir kimya öğretmeni, öğrencilerine sodyum klorür (NaCl) ve sükroz (şeker) içeren bir karışım vermiştir. Karışımdaki sodyum klorürün kütlece yüzde derişimini bulmak isteyen öğrenci, aşağıdaki adımları izleyecektir:
- Karışımdan 20 gram alıyor.
- Aldığı bu 20 gramlık örneği 100 gram saf suda çözerek bir çözelti hazırlıyor.
- Hazırladığı bu çözeltinin kütlece yüzde derişiminin %10 olduğunu hesaplıyor.
Çözüm:
Bu soruda, verilen kütlece yüzde derişim bilgisini kullanarak karışımın içeriğini bulacağız.
- Öğrencinin hazırladığı çözeltinin kütlece yüzde derişimi %10'dur.
- Formül: Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{\text{Çözünen Madde Kütlesi}}{\text{Çözelti Kütlesi}} \times 100 \)
- Çözelti Kütlesini Bulma:
- Çözünen Madde Kütlesi = Başlangıçta alınan 20 gramlık karışımdaki NaCl miktarı (Bunu bulacağız)
- Çözücü Kütlesi = 100 gram (Su)
- Çözelti Kütlesi = Çözünen Madde Kütlesi + Çözücü Kütlesi
- Yüzde Derişim Bilgisini Kullanma:
- %10 = \( \frac{\text{Çözünen Madde Kütlesi}}{(\text{Çözünen Madde Kütlesi} + 100 \text{ g})} \times 100 \)
- Her iki tarafı 100'e bölelim:
- 0.10 = \( \frac{\text{Çözünen Madde Kütlesi}}{\text{Çözünen Madde Kütlesi} + 100 \text{ g}} \)
- Şimdi içler dışlar çarpımı yapalım:
- \( 0.10 \times (\text{Çözünen Madde Kütlesi} + 100 \text{ g}) = \text{Çözünen Madde Kütlesi} \)
- \( 0.10 \times \text{Çözünen Madde Kütlesi} + 10 \text{ g} = \text{Çözünen Madde Kütlesi} \)
- \( 10 \text{ g} = \text{Çözünen Madde Kütlesi} - 0.10 \times \text{Çözünen Madde Kütlesi} \)
- \( 10 \text{ g} = 0.90 \times \text{Çözünen Madde Kütlesi} \)
- Çözünen Madde Kütlesi (NaCl) = \( \frac{10 \text{ g}}{0.90} \)
- Çözünen Madde Kütlesi (NaCl) \( \approx 11.11 \text{ g} \)
Örnek 8:
Bir ev hanımı, çamaşırlarını yıkamak için çamaşır deterjanı kullanıyor. Deterjanın üzerinde "Aktif Madde: %15" yazıyor. Bu, deterjanın 1 kilogramlık bir paketinde ne kadar aktif madde olduğunu gösterir? Aktif madde, deterjanın temizleme özelliğini sağlayan ana bileşendir.
Çözüm:
Bu, kütlece yüzde derişimi kavramının günlük hayattaki bir uygulamasıdır.
- Anlamı: Deterjanın üzerindeki "%15 Aktif Madde" ifadesi, deterjanın toplam kütlesinin %15'inin temizleme özelliğini sağlayan aktif maddeden oluştuğu anlamına gelir.
- Toplam Deterjan Kütlesi: 1 kg = 1000 gram
- Aktif Madde Yüzdesi: %15
- Aktif Madde Miktarı: Toplam Kütle \( \times \) (Yüzde / 100)
- Aktif Madde Miktarı = \( 1000 \text{ g} \times \frac{15}{100} \)
- Aktif Madde Miktarı = \( 1000 \text{ g} \times 0.15 \)
- Aktif Madde Miktarı = 150 gram
Örnek 9:
100 gram suda 5 gram sodyum bikarbonat (NaHCO₃) çözülerek bir çözelti hazırlanıyor. Bu çözeltinin hacimce yüzde derişimini hesaplayınız. (Sodyum bikarbonatın yoğunluğu yaklaşık 2.16 g/cm³'tür ve suyun yoğunluğu yaklaşık 1 g/cm³'tür.)
Çözüm:
Hacimce yüzde derişimi hesaplamak için hem çözünenin hem de çözücünün hacmini bilmemiz gerekir.
- Formül: Hacimce Yüzde Derişim = \( \frac{\text{Çözünen Madde Hacmi}}{\text{Çözelti Hacmi}} \times 100 \)
- Çözünen Madde (NaHCO₃) Hacmini Hesaplama:
- Hacim = \( \frac{\text{Kütle}}{\text{Yoğunluk}} \)
- NaHCO₃ Hacmi = \( \frac{5 \text{ g}}{2.16 \text{ g/cm}^3} \)
- NaHCO₃ Hacmi \( \approx 2.31 \text{ cm}^3 \) (veya mL)
- Çözücü (Su) Hacmini Hesaplama:
- Suyun yoğunluğu yaklaşık 1 g/cm³ olduğundan, 100 gram suyun hacmi yaklaşık 100 mL'dir.
- Su Hacmi \( \approx 100 \text{ mL} \)
- Çözelti Hacmini Hesaplama:
- Çözelti Hacmi \( \approx \) NaHCO₃ Hacmi + Su Hacmi
- Çözelti Hacmi \( \approx 2.31 \text{ mL} + 100 \text{ mL} = 102.31 \text{ mL} \)
- Hacimce Yüzde Derişimi Hesaplama:
- Hacimce Yüzde Derişim = \( \frac{2.31 \text{ mL}}{102.31 \text{ mL}} \times 100 \)
- Hacimce Yüzde Derişim \( \approx 2.26 % \)
Örnek 10:
0.5 mol/L derişiminde 400 mL'lik bir sodyum sülfat (Na₂SO₄) çözeltisi hazırlamak için kaç gram sodyum sülfat gereklidir? (Na₂SO₄'ün mol kütlesi yaklaşık 142 g/mol'dür.)
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için önce gereken mol sayısını bulup, ardından bunu kütleye çevireceğiz.
- Formül: Derişim (M) = \( \frac{\text{Mol Sayısı (n)}}{\text{Hacim (L)}} \)
- Gerekli Mol Sayısını Hesaplama:
- Öncelikle hacmi litreye çevirelim: 400 mL = 0.4 L
- Mol Sayısı (n) = Derişim (M) \( \times \) Hacim (L)
- n = \( 0.5 \text{ mol/L} \times 0.4 \text{ L} \)
- n = 0.2 mol
- Gerekli Kütleyi Hesaplama:
- Kütle = Mol Sayısı (n) \( \times \) Mol Kütlesi
- Kütle = \( 0.2 \text{ mol} \times 142 \text{ g/mol} \)
- Kütle = 28.4 gram
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-sinav-hazirlik/sorular