🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Moleküllerin Lewis Nokta Yapısı Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Moleküllerin Lewis Nokta Yapısı Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
💡 Hidrojen (H₂) molekülünün Lewis nokta yapısını çiziniz. (Hidrojenin atom numarası \(Z=1\)'dir.)
Çözüm:
Hidrojen atomunun Lewis nokta yapısını oluşturmak için adımları takip edelim:
- 1️⃣ Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma:
Hidrojen (H) atomunun atom numarası 1 olduğu için, 1 adet değerlik elektronu vardır. H₂ molekülünde iki tane H atomu olduğu için toplam değerlik elektron sayısı: \(1 + 1 = 2\)'dir. - 2️⃣ Merkez Atomu Belirleme:
H₂ molekülünde sadece iki atom olduğu için merkez atom yoktur. Atomlar birbirine bağlanır. - 3️⃣ Atomları Tek Bağ ile Birleştirme:
İki H atomunu tek bir bağ ile birleştiririz. Tek bağ, 2 elektron içerir. - 4️⃣ Kalan Elektronları Yerleştirme ve Oktet/Dublet Kuralına Uygunluk:
Toplam 2 değerlik elektronumuz vardı ve tek bağ için 2 elektron kullandık. Kalan elektron sayısı \(2 - 2 = 0\)'dır.
Her bir H atomu tek bağ ile dubletini (2 elektron) tamamlamıştır. Bu nedenle, H₂ molekülünün Lewis nokta yapısı aşağıdaki gibi gösterilebilir:
H—H
✅ Her H atomu dubletini tamamlamıştır.
Örnek 2:
💡 Klor (Cl₂) molekülünün Lewis nokta yapısını çiziniz. (Klorun atom numarası \(Z=17\)'dir.)
Çözüm:
Klor atomunun Lewis nokta yapısını oluşturmak için adımları takip edelim:
- 1️⃣ Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma:
Klor (Cl) atomunun elektron dizilimi \(2, 8, 7\)'dir. Bu nedenle 7 değerlik elektronu vardır. Cl₂ molekülünde iki tane Cl atomu olduğu için toplam değerlik elektron sayısı: \(7 + 7 = 14\)'tür. - 2️⃣ Merkez Atomu Belirleme:
Cl₂ molekülünde sadece iki atom olduğu için merkez atom yoktur. Atomlar birbirine bağlanır. - 3️⃣ Atomları Tek Bağ ile Birleştirme:
İki Cl atomunu tek bir bağ ile birleştiririz. Tek bağ, 2 elektron içerir.
Kalan elektron sayısı: \(14 - 2 = 12\)'dir. - 4️⃣ Kalan Elektronları Yerleştirme ve Oktet Kuralına Uygunluk:
Kalan 12 elektronu, her bir Cl atomunun oktetini tamamlayacak şekilde ortaklanmamış elektron çiftleri olarak yerleştiririz. Her Cl atomuna 3 çift (6 elektron) yerleştiririz.
Toplam ortaklanmamış elektron: \(6 + 6 = 12\)'dir.
Lewis yapısı şöyle olur:
Her Cl atomunun çevresinde bir bağdan gelen 2 ve üç çift ortaklanmamış elektrondan gelen 6 olmak üzere toplam 8 elektron bulunur.
✅ Her Cl atomu oktetini tamamlamıştır.
Örnek 3:
💧 Su (H₂O) molekülünün Lewis nokta yapısını çiziniz. (H için \(Z=1\), O için \(Z=8\)'dir.)
Çözüm:
Su molekülünün Lewis nokta yapısını oluşturalım:
- 1️⃣ Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma:
Hidrojen (H) atomunun 1 değerlik elektronu vardır. Oksijen (O) atomunun elektron dizilimi \(2, 6\)'dır, bu nedenle 6 değerlik elektronu vardır.
H₂O molekülü için toplam değerlik elektron sayısı: \((2 \times 1) + 6 = 2 + 6 = 8\)'dir. - 2️⃣ Merkez Atomu Belirleme:
Genellikle, tek olan veya daha az elektronegatif olan atom merkez atom olur. Burada Oksijen (O) merkez atomdur. Hidrojenler yan atomlardır. - 3️⃣ Atomları Tek Bağ ile Birleştirme:
Oksijen atomunu iki hidrojen atomuna tek bağlarla bağlarız. Her bağ 2 elektron kullanır.
Kullanılan elektron sayısı: \(2 \times 2 = 4\).
Kalan elektron sayısı: \(8 - 4 = 4\)'tür. - 4️⃣ Kalan Elektronları Merkez Atoma Yerleştirme ve Oktet/Dublet Kuralına Uygunluk:
Kalan 4 elektronu merkez atom olan Oksijenin (O) oktetini tamamlamak için ortaklanmamış elektron çiftleri olarak yerleştiririz. Oksijen atomuna 2 çift (4 elektron) yerleştiririz.
Şimdi kontrol edelim:
👉 Her H atomu tek bağ ile dubletini (2 elektron) tamamlamıştır.
👉 Oksijen atomu, iki tek bağdan gelen 4 elektron ve iki çift ortaklanmamış elektrondan gelen 4 elektron olmak üzere toplam 8 elektron ile oktetini tamamlamıştır.
✅ Su molekülünün Lewis nokta yapısı bu şekildedir.
Örnek 4:
💨 Amonyak (NH₃) molekülünün Lewis nokta yapısını çiziniz. (N için \(Z=7\), H için \(Z=1\)'dir.)
Çözüm:
Amonyak molekülünün Lewis nokta yapısını oluşturalım:
- 1️⃣ Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma:
Azot (N) atomunun elektron dizilimi \(2, 5\)'tir, bu nedenle 5 değerlik elektronu vardır. Hidrojen (H) atomunun 1 değerlik elektronu vardır.
NH₃ molekülü için toplam değerlik elektron sayısı: \(5 + (3 \times 1) = 5 + 3 = 8\)'dir. - 2️⃣ Merkez Atomu Belirleme:
Azot (N) merkez atomdur. Üç Hidrojen (H) atomu yan atomlardır. - 3️⃣ Atomları Tek Bağ ile Birleştirme:
Azot atomunu üç hidrojen atomuna tek bağlarla bağlarız. Her bağ 2 elektron kullanır.
Kullanılan elektron sayısı: \(3 \times 2 = 6\).
Kalan elektron sayısı: \(8 - 6 = 2\)'dir. - 4️⃣ Kalan Elektronları Merkez Atoma Yerleştirme ve Oktet/Dublet Kuralına Uygunluk:
Kalan 2 elektronu merkez atom olan Azotun (N) oktetini tamamlamak için ortaklanmamış elektron çifti olarak yerleştiririz. Azot atomuna 1 çift (2 elektron) yerleştiririz.
Şimdi kontrol edelim:
👉 Her H atomu tek bağ ile dubletini (2 elektron) tamamlamıştır.
👉 Azot atomu, üç tek bağdan gelen 6 elektron ve bir çift ortaklanmamış elektrondan gelen 2 elektron olmak üzere toplam 8 elektron ile oktetini tamamlamıştır.
✅ Amonyak molekülünün Lewis nokta yapısı bu şekildedir.
Örnek 5:
🔥 Metan (CH₄) molekülünün Lewis nokta yapısını çiziniz. (C için \(Z=6\), H için \(Z=1\)'dir.)
Çözüm:
Metan molekülünün Lewis nokta yapısını oluşturalım:
- 1️⃣ Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma:
Karbon (C) atomunun elektron dizilimi \(2, 4\)'tür, bu nedenle 4 değerlik elektronu vardır. Hidrojen (H) atomunun 1 değerlik elektronu vardır.
CH₄ molekülü için toplam değerlik elektron sayısı: \(4 + (4 \times 1) = 4 + 4 = 8\)'dir. - 2️⃣ Merkez Atomu Belirleme:
Karbon (C) merkez atomdur. Dört Hidrojen (H) atomu yan atomlardır. - 3️⃣ Atomları Tek Bağ ile Birleştirme:
Karbon atomunu dört hidrojen atomuna tek bağlarla bağlarız. Her bağ 2 elektron kullanır.
Kullanılan elektron sayısı: \(4 \times 2 = 8\).
Kalan elektron sayısı: \(8 - 8 = 0\)'dır. - 4️⃣ Kalan Elektronları Yerleştirme ve Oktet/Dublet Kuralına Uygunluk:
Kalan elektron kalmadığı için ortaklanmamış elektron çifti yerleştiremeyiz.
Şimdi kontrol edelim:
👉 Her H atomu tek bağ ile dubletini (2 elektron) tamamlamıştır.
👉 Karbon atomu, dört tek bağdan gelen 8 elektron ile oktetini tamamlamıştır.
✅ Metan molekülünün Lewis nokta yapısı bu şekildedir.
Örnek 6:
🌬️ Oksijen (O₂) molekülünün Lewis nokta yapısını çiziniz. (O için \(Z=8\)'dir.)
Çözüm:
Oksijen molekülünün Lewis nokta yapısını oluşturalım:
- 1️⃣ Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma:
Oksijen (O) atomunun 6 değerlik elektronu vardır. O₂ molekülünde iki tane O atomu olduğu için toplam değerlik elektron sayısı: \(6 + 6 = 12\)'dir. - 2️⃣ Merkez Atomu Belirleme:
İki atomlu bir molekül olduğu için merkez atom yoktur. - 3️⃣ Atomları Tek Bağ ile Birleştirme:
İki O atomunu tek bir bağ ile birleştiririz. Tek bağ, 2 elektron içerir.
Kullanılan elektron sayısı: 2.
Kalan elektron sayısı: \(12 - 2 = 10\)'dur. - 4️⃣ Kalan Elektronları Yerleştirme ve Oktet Kuralına Uygunluk:
Kalan 10 elektronu, her bir O atomunun oktetini tamamlayacak şekilde ortaklanmamış elektron çiftleri olarak yerleştiririz. Her O atomuna 3 çift (6 elektron) yerleştirirsek toplamda 12 elektron kullanmış oluruz, bu da toplam değerlik elektron sayısını (12) aşar.
Bu durumda, atomlar arasında birden fazla bağ olması gerektiğini anlarız.
Önce her O atomuna 3 çift yerine, 2 çift (4 elektron) koyalım. Toplam \(2 \times 4 = 8\) elektron kullanmış oluruz. Kalan elektron \(10 - 8 = 2\)'dir. Bu 2 elektronu da ortaklanmış bağ olarak iki O arasına ekleriz.
Böylece O atomları arasında iki bağ (çift bağ) oluşur.
Şimdi kontrol edelim:
👉 Her O atomu, iki bağdan gelen 4 elektron ve iki çift ortaklanmamış elektrondan gelen 4 elektron olmak üzere toplam 8 elektron ile oktetini tamamlamıştır.
✅ Oksijen molekülünün Lewis nokta yapısında oksijen atomları arasında çift bağ bulunur.
Örnek 7:
🌬️ Azot (N₂) molekülünün Lewis nokta yapısını çiziniz. (N için \(Z=7\)'dir.)
Çözüm:
Azot molekülünün Lewis nokta yapısını oluşturalım:
- 1️⃣ Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma:
Azot (N) atomunun 5 değerlik elektronu vardır. N₂ molekülünde iki tane N atomu olduğu için toplam değerlik elektron sayısı: \(5 + 5 = 10\)'dur. - 2️⃣ Merkez Atomu Belirleme:
İki atomlu bir molekül olduğu için merkez atom yoktur. - 3️⃣ Atomları Tek Bağ ile Birleştirme:
İki N atomunu tek bir bağ ile birleştiririz. Tek bağ, 2 elektron içerir.
Kullanılan elektron sayısı: 2.
Kalan elektron sayısı: \(10 - 2 = 8\)'dir. - 4️⃣ Kalan Elektronları Yerleştirme ve Oktet Kuralına Uygunluk:
Kalan 8 elektronu, her bir N atomunun oktetini tamamlayacak şekilde ortaklanmamış elektron çiftleri olarak yerleştirmeliyiz.
Eğer her N atomuna 3 çift (6 elektron) yerleştirirsek, toplam 12 elektron kullanmış oluruz ki bu toplam değerlik elektron sayısını (10) aşar.
Bu durumda, atomlar arasında birden fazla bağ olması gerektiğini anlarız.
Önce her N atomuna 2 çift (4 elektron) koyalım. Toplam \(2 \times 4 = 8\) elektron kullanmış oluruz. Kalan elektron \(8 - 8 = 0\)'dır.
Şu an her N atomunun çevresinde 1 bağdan 2 ve 2 çift ortaklanmamış elektrondan 4 olmak üzere 6 elektron var. Okteti tamamlamak için her bir N atomuna 2 elektron daha lazım. Bu 2 elektronu da iki N atomu arasına ekleyerek bir bağ daha oluştururuz.
Böylece N atomları arasında toplamda üç bağ (üçlü bağ) oluşur.
Şimdi kontrol edelim:
👉 Her N atomu, üç bağdan gelen 6 elektron ve bir çift ortaklanmamış elektrondan gelen 2 elektron olmak üzere toplam 8 elektron ile oktetini tamamlamıştır.
✅ Azot molekülünün Lewis nokta yapısında azot atomları arasında üçlü bağ bulunur.
Örnek 8:
🥤 Gazlı içeceklerde ve fotosentezde önemli bir rol oynayan Karbondioksit (CO₂) molekülünün Lewis nokta yapısını çiziniz. (C için \(Z=6\), O için \(Z=8\)'dir.)
Çözüm:
Karbondioksit molekülünün Lewis nokta yapısını oluşturalım:
- 1️⃣ Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma:
Karbon (C) atomunun 4 değerlik elektronu vardır. Oksijen (O) atomunun 6 değerlik elektronu vardır.
CO₂ molekülü için toplam değerlik elektron sayısı: \(4 + (2 \times 6) = 4 + 12 = 16\)'dır. - 2️⃣ Merkez Atomu Belirleme:
Karbon (C) merkez atomdur. İki Oksijen (O) atomu yan atomlardır. - 3️⃣ Atomları Tek Bağ ile Birleştirme:
Karbon atomunu iki oksijen atomuna tek bağlarla bağlarız. Her bağ 2 elektron kullanır.
Kullanılan elektron sayısı: \(2 \times 2 = 4\).
Kalan elektron sayısı: \(16 - 4 = 12\)'dir. - 4️⃣ Kalan Elektronları Yan Atomlara ve Merkez Atoma Yerleştirme ve Oktet Kuralına Uygunluk:
Önce kalan 12 elektronu yan atomlar olan Oksijenlerin oktetini tamamlamak için yerleştiririz. Her Oksijen atomuna 3 çift (6 elektron) yerleştiririz.
Toplam \(2 \times 6 = 12\) elektron kullanmış oluruz. Kalan elektron sayısı \(12 - 12 = 0\)'dır.
Şimdi kontrol edelim:
👉 Yan atomlar olan her Oksijen atomu, bir tek bağdan gelen 2 elektron ve 3 çift ortaklanmamış elektrondan gelen 6 elektron olmak üzere toplam 8 elektron ile oktetini tamamlamıştır.
👉 Merkez atom olan Karbon (C) ise sadece iki tek bağdan gelen 4 elektron ile oktetini tamamlayamamıştır (4 elektronu eksiktir).
Bu durumda, yan atomlardaki ortaklanmamış elektron çiftlerini merkez atoma doğru kaydırarak çoklu bağlar oluşturmalıyız.
Her bir Oksijen atomundan birer ortaklanmamış elektron çiftini C-O bağına kaydırarak iki adet çift bağ oluştururuz.
Yeni durum: Her Oksijen atomunun üzerinde artık 2 çift ortaklanmamış elektron kalır. Karbon ve Oksijen atomları arasında ise ikişer adet çift bağ oluşur.
Son kontrol:
👉 Her Oksijen atomu, iki çift bağdan gelen 4 elektron ve iki çift ortaklanmamış elektrondan gelen 4 elektron olmak üzere toplam 8 elektron ile oktetini tamamlamıştır.
👉 Karbon atomu, iki çift bağdan gelen 8 elektron ile oktetini tamamlamıştır.
✅ Karbondioksit molekülünün Lewis nokta yapısında karbon atomu ile her bir oksijen atomu arasında çift bağ bulunur ve karbon atomunun üzerinde ortaklanmamış elektron çifti yoktur.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-molekullerin-lewis-nokta-yapisi/sorular