💡 9. Sınıf Kimya: Madde özellikleri Çözümlü Örnekler

Özkütle, bir maddenin kütlesinin hacmine oranıdır. Formülü şu şekildedir:
Özkütle = Kütle / Hacim
Verilenler:

• Kütle = 250 gram
• Hacim = 250 cm³

Hesaplama:

• Özkütle = 250 g / 250 cm³
• Özkütle = 1 g/cm³

Sonuç: Suyun özkütlesi 1 g/cm³'tür. ✅

Özkütle formülünü hatırlayalım:
Özkütle = Kütle / Hacim
Verilen değerler:

• Kütle = 500 g
• Hacim = 65 cm³

Hesaplama adımları:

• Özkütle = 500 g / 65 cm³
• Özkütle ≈ 7.69 g/cm³

Bu demir parçasının özkütlesi yaklaşık olarak 7.69 g/cm³'tür. 💡

Sıvıların birbirine karışmaması ve kapta dengede durmaları, özkütleleri hakkında bize bilgi verir. 📌
Genel Kural: Birbirine karışmayan sıvılar, özkütlesi büyük olan altta, özkütlesi küçük olan ise üstte kalır.
Soruda verilenlere göre:

• X sıvısı kabın altında yer almaktadır.
• Y sıvısı kabın üstünde yer almaktadır.

Bu durum, X sıvısının özkütlesinin Y sıvısının özkütlesinden daha büyük olduğunu gösterir.
Yani: \( d_X > d_Y \) ✅

Özkütle hesaplaması için gerekli formül:
Özkütle = Kütle / Hacim
Verilen bilgiler:

• Hacim = 200 cm³
• Kütle = 180 g

Hesaplama:

• Özkütle = 180 g / 200 cm³
• Özkütle = 0.9 g/cm³

Zeytinyağının özkütlesi 0.9 g/cm³ olarak bulunur. 👉

Bu durum, yoğunluk farkı ve hal değişimi prensipleriyle açıklanır. 💡
Açıklama:

• Oda sıcaklığı, buzdolabının iç sıcaklığından daha yüksektir.
• Havadaki su buharı (nem), soğuk yüzeyle temas ettiğinde enerjisini kaybeder ve sıvı hale geçer.
• Reçel kavanozunun yüzeyi, oda sıcaklığındaki havaya göre daha soğuktur.
• Bu nedenle, havadaki su buharı kavanozun dış yüzeyinde yoğunlaşarak su damlacıklarını oluşturur.

Bu olaya yoğunlaşma denir ve madde özelliklerinden olan yoğunluk farkının bir sonucudur. ✅

Bu soruda, özkütle formülünü kullanarak hacim hesaplaması yapacağız. Formülü hacme göre düzenlememiz gerekiyor:
Özkütle = Kütle / Hacim
Hacim = Kütle / Özkütle
Demir Küp İçin:

• Kütle (Demir) = 156 g
• Özkütle (Demir) = 7.8 g/cm³
• Hacim (Demir) = 156 g / 7.8 g/cm³
• Hacim (Demir) = 20 cm³

Alüminyum Küp İçin:

• Kütle (Alüminyum) = 54 g
• Özkütle (Alüminyum) = 2.7 g/cm³
• Hacim (Alüminyum) = 54 g / 2.7 g/cm³
• Hacim (Alüminyum) = 20 cm³

Her iki küpün de hacmi 20 cm³'tür. Bu, küplerin özdeş olduğunu doğrular. 👍

Özkütle, kütlenin hacme bölünmesiyle bulunur.
Formül: Özkütle = Kütle / Hacim
Verilen Değerler:

• Kütle = 136 g
• Hacim = 10 cm³

Hesaplama:

• Özkütle = 136 g / 10 cm³
• Özkütle = 13.6 g/cm³

Cıvanın özkütlesi 13.6 g/cm³'tür. ✅

Bu durum, yoğunluk kavramının doğru anlaşılmasıyla açıklanır. 💡
Açıklama:

• Geminin kendisi çelik gibi yoğun bir malzemeden yapılmış olsa da, geminin içindeki büyük boşluklar ve hava sayesinde geminin ortalama yoğunluğu suyun yoğunluğundan daha azdır.
• Bir cismin akışkan içinde yüzmesi için, cismin toplam kütlesinin kapladığı hacme oranla oluşan ortalama yoğunluğunun, akışkanın yoğunluğundan az olması gerekir.
• Küçük bir çakıl taşı ise tamamen katı ve yoğun bir malzemedir. Kendi hacmine göre kütlesi oldukça fazladır, bu nedenle çakıl taşının yoğunluğu suyun yoğunluğundan fazladır ve bu yüzden dibe batar.

Yani, geminin yüzmesi malzemesinin yoğunluğundan çok, kapladığı alanın hacmine göre ortalama yoğunluğunun düşük olmasıyla ilgilidir. 💧🚢