🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Lewis Yapısı Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Lewis Yapısı Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Hidrojen (\(H_2\)) molekülünün Lewis yapısını çiziniz. 💡
Çözüm:
Hidrojen molekülünün (\(H_2\)) Lewis yapısını çizmek için şu adımları takip edelim:
- 📌 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma.
Hidrojen (H) atomu 1A grubunda bulunur, yani 1 değerlik elektronu vardır. İki H atomu olduğu için toplam değerlik elektron sayısı:
\( 2 \times 1 = 2 \) değerlik elektronu. - 📌 Adım 2: Merkez Atomu Belirleme (Bu örnekte gerek yok).
İki atomlu moleküllerde merkez atom seçimine gerek yoktur. - 📌 Adım 3: Atomları Tek Bağ ile Bağlama.
İki H atomunu tek bir kovalent bağ ile birbirine bağlayalım. Her bağ 2 elektron kullanır.
H — H (2 elektron kullanıldı) - 📌 Adım 4: Kalan Değerlik Elektronlarını Dağıtma ve Oktet/Dublet Kuralını Tamamlama.
Toplam 2 elektronumuz vardı ve bu 2 elektronu tek bağda kullandık. Kalan elektron sayısı \( 2 - 2 = 0 \).
Hidrojen atomu dublet kuralına (2 elektron) uyar. Her iki H atomunun da bağda 2 elektronu olduğu için dublet kuralı tamamlanmıştır. - ✅ Hidrojen (\(H_2\)) molekülünün Lewis yapısı:
H—H
Örnek 2:
Klor (\(Cl_2\)) molekülünün Lewis yapısını çiziniz. 🧪
Çözüm:
Klor molekülünün (\(Cl_2\)) Lewis yapısını çizmek için şu adımları takip edelim:
- 📌 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma.
Klor (Cl) atomu 7A grubunda bulunur, yani 7 değerlik elektronu vardır. İki Cl atomu olduğu için toplam değerlik elektron sayısı:
\( 2 \times 7 = 14 \) değerlik elektronu. - 📌 Adım 2: Merkez Atomu Belirleme (Bu örnekte gerek yok).
İki atomlu moleküllerde merkez atom seçimine gerek yoktur. - 📌 Adım 3: Atomları Tek Bağ ile Bağlama.
İki Cl atomunu tek bir kovalent bağ ile birbirine bağlayalım. Her bağ 2 elektron kullanır.
Cl—Cl (2 elektron kullanıldı) - 📌 Adım 4: Kalan Değerlik Elektronlarını Dağıtma ve Oktet Kuralını Tamamlama.
Toplam 14 elektronumuz vardı, 2'sini bağda kullandık. Kalan elektron sayısı \( 14 - 2 = 12 \).
Bu 12 elektronu atomların oktet kuralını tamamlayacak şekilde (8 elektron) paylaştıralım. Her bir Cl atomunun bağdan dolayı 2 elektronu var, 6 elektrona daha ihtiyacı var. Bu 12 elektronu her bir Cl atomuna 6'şar tane olmak üzere eşleştirelim.
Her bir Cl atomunun etrafında 3 çift ortaklanmamış elektron (6 elektron) ve bağdan gelen 2 elektron olmak üzere toplam 8 elektronu (oktet) olur. - ✅ Klor (\(Cl_2\)) molekülünün Lewis yapısı:
\[ : \ddot{Cl} - \ddot{Cl} : \]
Örnek 3:
Su (\(H_2O\)) molekülünün Lewis yapısını çiziniz. 💧
Çözüm:
Su molekülünün (\(H_2O\)) Lewis yapısını çizmek için şu adımları takip edelim:
- 📌 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma.
Oksijen (O) atomu 6A grubunda bulunur, yani 6 değerlik elektronu vardır.
Hidrojen (H) atomu 1A grubunda bulunur, yani 1 değerlik elektronu vardır. İki H atomu var.
Toplam değerlik elektron sayısı: \( 6 + (2 \times 1) = 8 \) değerlik elektronu. - 📌 Adım 2: Merkez Atomu Belirleme.
Genellikle tek sayıda bulunan ve daha az elektronegatif olan atom merkez atom olur. Burada Oksijen (O) merkez atomdur. - 📌 Adım 3: Atomları Tek Bağ ile Bağlama.
Oksijen atomunu iki hidrojen atomuna tek bağlarla bağlayalım. Her bağ 2 elektron kullanır.
H—O—H (4 elektron kullanıldı) - 📌 Adım 4: Kalan Değerlik Elektronlarını Dağıtma ve Oktet/Dublet Kuralını Tamamlama.
Toplam 8 elektronumuz vardı, 4'ünü bağlarda kullandık. Kalan elektron sayısı \( 8 - 4 = 4 \).
Bu 4 elektronu önce çevresel atomların (H) dubletini (2 elektron) tamamlamaya çalışırız, ancak H atomları zaten tek bağla dubletlerini tamamlamışlardır.
Kalan 4 elektronu merkez atom olan Oksijen'in oktetini (8 elektron) tamamlamak için ortaklanmamış elektron çiftleri olarak yerleştirelim. Oksijen'in şu anda bağlardan 4 elektronu var, 4 elektrona daha ihtiyacı var. Bu 4 elektronu 2 çift ortaklanmamış elektron olarak Oksijen'in üzerine koyarız.
Her iki H atomu da dubletini tamamlar (2 elektron). Oksijen atomu da 2 bağdan 4 elektron ve 2 çift ortaklanmamış elektronundan 4 elektron olmak üzere toplam 8 elektronla oktetini tamamlar. - ✅ Su (\(H_2O\)) molekülünün Lewis yapısı:
\[ H - \ddot{O} - H \]
Örnek 4:
Metan (\(CH_4\)) molekülünün Lewis yapısını çiziniz. 🌳
Çözüm:
Metan molekülünün (\(CH_4\)) Lewis yapısını çizmek için şu adımları takip edelim:
- 📌 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma.
Karbon (C) atomu 4A grubunda bulunur, yani 4 değerlik elektronu vardır.
Hidrojen (H) atomu 1A grubunda bulunur, yani 1 değerlik elektronu vardır. Dört H atomu var.
Toplam değerlik elektron sayısı: \( 4 + (4 \times 1) = 8 \) değerlik elektronu. - 📌 Adım 2: Merkez Atomu Belirleme.
Tek sayıda bulunan ve daha az elektronegatif olan Karbon (C) merkez atomdur. - 📌 Adım 3: Atomları Tek Bağ ile Bağlama.
Karbon atomunu dört hidrojen atomuna tek bağlarla bağlayalım. Her bağ 2 elektron kullanır.
(Dört adet C—H bağı, toplam \( 4 \times 2 = 8 \) elektron kullanıldı) - 📌 Adım 4: Kalan Değerlik Elektronlarını Dağıtma ve Oktet/Dublet Kuralını Tamamlama.
Toplam 8 elektronumuz vardı, 8'ini bağlarda kullandık. Kalan elektron sayısı \( 8 - 8 = 0 \).
Kalan elektron olmadığı için dağıtılacak ortaklanmamış elektron yoktur.
Her bir H atomu tek bağla dubletini (2 elektron) tamamlamıştır. Karbon atomu da 4 bağdan gelen toplam 8 elektronla oktetini tamamlamıştır. - ✅ Metan (\(CH_4\)) molekülünün Lewis yapısı:
\[ \quad H \\ \quad | \\ H - C - H \\ \quad | \\ \quad H \]
Örnek 5:
Oksijen (\(O_2\)) molekülünün Lewis yapısını çiziniz. 🌬️
Çözüm:
Oksijen molekülünün (\(O_2\)) Lewis yapısını çizmek için şu adımları takip edelim:
- 📌 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma.
Oksijen (O) atomu 6A grubunda bulunur, yani 6 değerlik elektronu vardır. İki O atomu olduğu için toplam değerlik elektron sayısı:
\( 2 \times 6 = 12 \) değerlik elektronu. - 📌 Adım 2: Merkez Atomu Belirleme (Bu örnekte gerek yok).
İki atomlu moleküllerde merkez atom seçimine gerek yoktur. - 📌 Adım 3: Atomları Tek Bağ ile Bağlama.
İki O atomunu tek bir kovalent bağ ile birbirine bağlayalım. Her bağ 2 elektron kullanır.
O—O (2 elektron kullanıldı) - 📌 Adım 4: Kalan Değerlik Elektronlarını Dağıtma ve Oktet Kuralını Tamamlama.
Toplam 12 elektronumuz vardı, 2'sini bağda kullandık. Kalan elektron sayısı \( 12 - 2 = 10 \).
Bu 10 elektronu önce çevresel atomların (burada diğer O atomu) oktetini tamamlayacak şekilde dağıtalım.
Bir O atomuna 6 elektron (3 çift) yerleştirelim. Kalan \( 10 - 6 = 4 \) elektronu diğer O atomuna yerleştirelim.
Şu an bir O atomunun okteti tamam (2 bağ + 6 ortaklanmamış), diğerinin ise 2 bağ + 4 ortaklanmamış = 6 elektronu var. Okteti tamamlanmadı. - 📌 Adım 5: Gerekirse Çoklu Bağ Oluşturma.
Eğer atomların oktetleri tamamlanmadıysa, ortaklanmamış elektron çiftlerini ortaklanmış bağ çiftlerine dönüştürerek çoklu bağlar oluştururuz.
Okteti eksik olan O atomu, yanındaki O atomundan bir ortaklanmamış elektron çiftini bağa dönüştürerek çift bağ oluştururuz.
Her iki O atomunun da etrafında 4 ortaklanmamış elektron (2 çift) ve iki bağdan gelen 4 elektron olmak üzere toplam 8 elektronu (oktet) olur. - ✅ Oksijen (\(O_2\)) molekülünün Lewis yapısı:
\[ : \ddot{O} = \ddot{O} : \]
Örnek 6:
Azot (\(N_2\)) molekülünün Lewis yapısını çiziniz. 💨
Çözüm:
Azot molekülünün (\(N_2\)) Lewis yapısını çizmek için şu adımları takip edelim:
- 📌 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma.
Azot (N) atomu 5A grubunda bulunur, yani 5 değerlik elektronu vardır. İki N atomu olduğu için toplam değerlik elektron sayısı:
\( 2 \times 5 = 10 \) değerlik elektronu. - 📌 Adım 2: Merkez Atomu Belirleme (Bu örnekte gerek yok).
İki atomlu moleküllerde merkez atom seçimine gerek yoktur. - 📌 Adım 3: Atomları Tek Bağ ile Bağlama.
İki N atomunu tek bir kovalent bağ ile birbirine bağlayalım. Her bağ 2 elektron kullanır.
N—N (2 elektron kullanıldı) - 📌 Adım 4: Kalan Değerlik Elektronlarını Dağıtma ve Oktet Kuralını Tamamlama.
Toplam 10 elektronumuz vardı, 2'sini bağda kullandık. Kalan elektron sayısı \( 10 - 2 = 8 \).
Bu 8 elektronu iki N atomuna eşit olarak, her birine 4'er elektron (2 çift) olacak şekilde dağıtalım.
Şu an her N atomunun etrafında 2 ortaklanmamış çift (4 elektron) ve bağdan gelen 2 elektron olmak üzere toplam 6 elektronu var. Oktetleri tamamlanmadı. - 📌 Adım 5: Gerekirse Çoklu Bağ Oluşturma.
Her iki N atomunun da okteti eksik (6 elektron). Her N atomu 2 elektrona daha ihtiyaç duyuyor.
Bir N atomundan bir ortaklanmamış elektron çiftini bağa dönüştürerek çift bağ oluşturalım. Şimdi her N atomunun etrafında 1 ortaklanmamış çift (2 elektron) ve iki bağdan gelen 4 elektron olmak üzere toplam 6 elektronu var. Hala oktetleri tamamlanmadı.
Tekrar, bir N atomundan bir ortaklanmamış elektron çiftini daha bağa dönüştürerek üçlü bağ oluşturalım.
Şimdi her N atomunun etrafında 1 ortaklanmamış çift (2 elektron) ve üç bağdan gelen 6 elektron olmak üzere toplam 8 elektronu (oktet) olur. - ✅ Azot (\(N_2\)) molekülünün Lewis yapısı:
\[ : N \equiv N : \]
Örnek 7:
Karbondioksit (\(CO_2\)) molekülünün Lewis yapısını çiziniz. 💨
Çözüm:
Karbondioksit molekülünün (\(CO_2\)) Lewis yapısını çizmek için şu adımları takip edelim:
- 📌 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma.
Karbon (C) atomu 4A grubunda bulunur, yani 4 değerlik elektronu vardır.
Oksijen (O) atomu 6A grubunda bulunur, yani 6 değerlik elektronu vardır. İki O atomu var.
Toplam değerlik elektron sayısı: \( 4 + (2 \times 6) = 16 \) değerlik elektronu. - 📌 Adım 2: Merkez Atomu Belirleme.
Tek sayıda bulunan ve daha az elektronegatif olan Karbon (C) merkez atomdur. - 📌 Adım 3: Atomları Tek Bağ ile Bağlama.
Karbon atomunu iki oksijen atomuna tek bağlarla bağlayalım. Her bağ 2 elektron kullanır.
O—C—O (4 elektron kullanıldı) - 📌 Adım 4: Kalan Değerlik Elektronlarını Dağıtma ve Oktet Kuralını Tamamlama.
Toplam 16 elektronumuz vardı, 4'ünü bağlarda kullandık. Kalan elektron sayısı \( 16 - 4 = 12 \).
Bu 12 elektronu önce çevresel atomların (Oksijen) oktetini tamamlayacak şekilde dağıtalım. Her bir Oksijen atomunun bağdan dolayı 2 elektronu var, 6 elektrona daha ihtiyacı var. Her bir O atomuna 6'şar elektron (3 çift) yerleştirelim.
\( 6 + 6 = 12 \) elektron kullanıldı. Kalan elektron sayısı \( 12 - 12 = 0 \).
Şu an çevresel Oksijen atomları oktetlerini tamamlamıştır (2 bağ + 6 ortaklanmamış = 8 elektron). Ancak merkez atom Karbon'un etrafında sadece 2 bağdan gelen 4 elektron var. Okteti tamamlanmadı. - 📌 Adım 5: Gerekirse Çoklu Bağ Oluşturma.
Merkez atom Karbon'un okteti eksik (4 elektron). Her iki Oksijen atomundan da birer ortaklanmamış elektron çiftini bağa dönüştürerek çift bağlar oluşturalım.
Şimdi her iki Oksijen atomunun etrafında 2 ortaklanmamış çift (4 elektron) ve iki bağdan gelen 4 elektron olmak üzere toplam 8 elektronu (oktet) olur. Merkez atom Karbon'un da her iki taraftan gelen çift bağlardan dolayı \( 2 \times 4 = 8 \) elektronu olur ve oktetini tamamlar. - ✅ Karbondioksit (\(CO_2\)) molekülünün Lewis yapısı:
\[ : \ddot{O} = C = \ddot{O} : \]
Örnek 8:
Amonyak (\(NH_3\)) molekülünün Lewis yapısını çiziniz. 👃
Çözüm:
Amonyak molekülünün (\(NH_3\)) Lewis yapısını çizmek için şu adımları takip edelim:
- 📌 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma.
Azot (N) atomu 5A grubunda bulunur, yani 5 değerlik elektronu vardır.
Hidrojen (H) atomu 1A grubunda bulunur, yani 1 değerlik elektronu vardır. Üç H atomu var.
Toplam değerlik elektron sayısı: \( 5 + (3 \times 1) = 8 \) değerlik elektronu. - 📌 Adım 2: Merkez Atomu Belirleme.
Tek sayıda bulunan ve daha az elektronegatif olan Azot (N) merkez atomdur. - 📌 Adım 3: Atomları Tek Bağ ile Bağlama.
Azot atomunu üç hidrojen atomuna tek bağlarla bağlayalım. Her bağ 2 elektron kullanır.
(Üç adet N—H bağı, toplam \( 3 \times 2 = 6 \) elektron kullanıldı) - 📌 Adım 4: Kalan Değerlik Elektronlarını Dağıtma ve Oktet/Dublet Kuralını Tamamlama.
Toplam 8 elektronumuz vardı, 6'sını bağlarda kullandık. Kalan elektron sayısı \( 8 - 6 = 2 \).
Bu 2 elektronu önce çevresel atomların (H) dubletini (2 elektron) tamamlamaya çalışırız, ancak H atomları zaten tek bağla dubletlerini tamamlamışlardır.
Kalan 2 elektronu merkez atom olan Azot'un oktetini (8 elektron) tamamlamak için ortaklanmamış elektron çifti olarak yerleştirelim. Azot'un şu anda bağlardan 6 elektronu var, 2 elektrona daha ihtiyacı var. Bu 2 elektronu 1 çift ortaklanmamış elektron olarak Azot'un üzerine koyarız.
Her üç H atomu da dubletini tamamlar (2 elektron). Azot atomu da 3 bağdan 6 elektron ve 1 çift ortaklanmamış elektronundan 2 elektron olmak üzere toplam 8 elektronla oktetini tamamlar. - ✅ Amonyak (\(NH_3\)) molekülünün Lewis yapısı:
\[ \quad H \\ \quad | \\ H - \ddot{N} - H \]
Örnek 9:
Hidrojen Siyanür (\(HCN\)) molekülünün Lewis yapısını çiziniz. 💀
Çözüm:
Hidrojen Siyanür molekülünün (\(HCN\)) Lewis yapısını çizmek için şu adımları takip edelim:
- 📌 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma.
Hidrojen (H) atomu 1A grubunda bulunur, yani 1 değerlik elektronu vardır.
Karbon (C) atomu 4A grubunda bulunur, yani 4 değerlik elektronu vardır.
Azot (N) atomu 5A grubunda bulunur, yani 5 değerlik elektronu vardır.
Toplam değerlik elektron sayısı: \( 1 + 4 + 5 = 10 \) değerlik elektronu. - 📌 Adım 2: Merkez Atomu Belirleme.
Genellikle C atomu merkez atom olur. Burada Karbon (C) merkez atomdur. - 📌 Adım 3: Atomları Tek Bağ ile Bağlama.
Merkez atom Karbon'u H ve N atomlarına tek bağlarla bağlayalım.
H—C—N (4 elektron kullanıldı) - 📌 Adım 4: Kalan Değerlik Elektronlarını Dağıtma ve Oktet/Dublet Kuralını Tamamlama.
Toplam 10 elektronumuz vardı, 4'ünü bağlarda kullandık. Kalan elektron sayısı \( 10 - 4 = 6 \).
Bu 6 elektronu önce çevresel atomların (H ve N) dublet/oktetini tamamlayacak şekilde dağıtalım.
H atomu tek bağla dubletini tamamlamıştır. Azot (N) atomunun bağdan dolayı 2 elektronu var, 6 elektrona daha ihtiyacı var. Bu 6 elektronu Azot'un üzerine 3 çift olarak yerleştirelim.
\( 6 \) elektron kullanıldı. Kalan elektron sayısı \( 6 - 6 = 0 \).
Şu an H atomu dubletini, N atomu oktetini (2 bağ + 6 ortaklanmamış = 8 elektron) tamamlamıştır. Ancak merkez atom Karbon'un etrafında sadece 2 bağdan gelen 4 elektron var. Okteti tamamlanmadı. - 📌 Adım 5: Gerekirse Çoklu Bağ Oluşturma.
Merkez atom Karbon'un okteti eksik (4 elektron). Azot atomundan iki ortaklanmamış elektron çiftini bağa dönüştürerek üçlü bağ oluşturalım.
Şimdi H atomu dubletini tamamlar. Azot atomunun etrafında 1 ortaklanmamış çift (2 elektron) ve üç bağdan gelen 6 elektron olmak üzere toplam 8 elektronu (oktet) olur. Merkez atom Karbon'un da H ile tek bağdan 2 elektron ve N ile üçlü bağdan 6 elektron olmak üzere toplam 8 elektronu olur ve oktetini tamamlar. - ✅ Hidrojen Siyanür (\(HCN\)) molekülünün Lewis yapısı:
\[ H - C \equiv N : \]
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-lewis-yapisi/sorular