📄 9. Sınıf Kimya: Lewis Yapısı, Polar Apolar Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

1. Değerlik Elektronları: Azot (7N) için 5 değerlik elektronu, Flor (9F) için 7 değerlik elektronu vardır. Toplam değerlik elektronu: \(5 + (3 \times 7) = 5 + 21 = 26\).
2. Merkez Atom: Elektronegatifliği daha az olan N atomu merkez atomdur.
3. Tekli Bağlar: N atomuna 3 F atomunu tekli bağlarla bağlarız. Bu 3 bağ için \(3 \times 2 = 6\) elektron kullanıldı. Kalan elektron: \(26 - 6 = 20\).
4. Oktet Tamamlama: Kalan 20 elektronu dış atomların oktetini tamamlamak için kullanırız. Her F atomu 6 elektron daha alır (3 çift). \(3 \times 6 = 18\) elektron kullanıldı. Kalan elektron: \(20 - 18 = 2\).
5. Merkez Atomun Okteti: Kalan 2 elektronu merkez atom olan N'ye ortaklanmamış elektron çifti olarak yerleştiririz. Azotun etrafında 3 bağ çifti ve 1 ortaklanmamış elektron çifti (toplam 8 elektron) vardır, yani oktetini tamamlamıştır.
6. Lewis Yapısı (Metinle Anlatım): Merkezde Azot, ona tekli bağlarla bağlı üç Flor atomu. Her Flor atomunun üzerinde üçer çift ortaklanmamış elektron bulunur. Azot atomunun üzerinde ise bir çift ortaklanmamış elektron bulunur.
7. Polarite Açıklaması:
* N-F bağları: Azot ve Flor farklı ametaller olduğu için elektronegatiflik farkı vardır ve N-F bağları polardır.
* Molekül geometrisi: Merkez atom azotun üzerinde bir adet ortaklanmamış elektron çifti bulunmaktadır. Bu ortaklanmamış elektron çifti, bağ elektron çiftlerini iterek molekülün geometrisini simetrik olmaktan çıkarır (üçgen piramit). Bu asimetrik yapı nedeniyle bağ dipol momentleri birbirini dengeleyemez.
* Sonuç: \(NF_3\) molekülü polardır.

💡 Çözüm Adımları:

1. \(CO_2\) Molekülü:
* Değerlik Elektronları: C (4), O (6). Toplam: \(4 + (2 \times 6) = 16\).
* Merkez Atom: Karbon.
* Lewis Yapısı (Metinle Anlatım): Merkezde Karbon atomu ve her iki yanında Oksijen atomları bulunur. Karbon ile her bir Oksijen arasında çift bağ vardır. Her Oksijen atomunun üzerinde ikişer çift ortaklanmamış elektron bulunur. \( :\ddot{O}=C=\ddot{O}: \)
* Bağ Polarlığı: C-O bağları farklı atomlar arasında olduğu için polardır.
* Molekül Polarlığı: \(CO_2\) molekülü doğrusal bir yapıya sahiptir. İki C=O bağının dipol momentleri eşit ve zıt yönlü olduğu için birbirini götürür. Bu nedenle \(CO_2\) molekülü apolardır.
2. \(H_2S\) Molekülü:
* Değerlik Elektronları: H (1), S (6). Toplam: \((2 \times 1) + 6 = 8\).
* Merkez Atom: Kükürt.
* Lewis Yapısı (Metinle Anlatım): Merkezde Kükürt atomu ve ona tekli bağlarla bağlı iki Hidrojen atomu bulunur. Kükürt atomunun üzerinde iki çift ortaklanmamış elektron bulunur. Bu yapı açısal bir şekle sahiptir.
* Bağ Polarlığı: H-S bağları farklı atomlar arasında olduğu için polardır.
* Molekül Polarlığı: Merkez atom kükürt üzerinde iki ortaklanmamış elektron çifti bulunur. Bu elektron çiftleri bağ elektron çiftlerini iterek molekülün geometrisini açısal yapar. Bağ dipol momentleri birbirini dengeleyemez. Bu nedenle \(H_2S\) molekülü polardır.
3. Karşılaştırma: \(CO_2\) molekülü apolar iken, \(H_2S\) molekülü polardır. Bu farklılığın temel nedeni, \(CO_2\)'nin simetrik ve doğrusal bir yapıya sahip olması (merkez atomda ortaklanmamış elektron çifti olmaması) ve bağ dipollerinin birbirini götürmesi; \(H_2S\)'nin ise merkez atomunda ortaklanmamış elektron çiftleri nedeniyle açısal ve asimetrik bir yapıya sahip olması ve bağ dipollerinin birbirini dengeleyememesidir.

💡 Çözüm Adımları:

1. Magnezyum (12Mg):
* Elektron dizilimi: 2) 8) 2)
* Değerlik elektron sayısı: 2
* Lewis Sembolü: \( \text{Mg}: \)
* Magnezyum, iki değerlik elektronunu vererek \(Mg^{2+}\) iyonu oluşturmaya eğilimlidir.
2. Klor (17Cl):
* Elektron dizilimi: 2) 8) 7)
* Değerlik elektron sayısı: 7
* Lewis Sembolü: \( :\ddot{Cl}: \cdot \)
* Klor, bir elektron alarak \(Cl^{-}\) iyonu oluşturmaya eğilimlidir.
3. Bileşik Lewis Yapısı (\(MgCl_2\)):
* Magnezyum bir metal, Klor bir ametal olduğu için aralarında iyonik bağlı bileşik oluşur.
* Magnezyum 2 elektron verir, her bir Klor atomu 1 elektron alır. Bu nedenle 1 \(Mg\) atomu ile 2 \(Cl\) atomu birleşir.
* Lewis Yapısı (Metinle Anlatım): Magnezyum iyonu \( (\text{Mg}^{2+}) \) ve iki adet klorür iyonu \( ([ :\ddot{Cl}: ]^-) \) yan yana gösterilir. Her klorür iyonunun köşeli parantez içinde ve üzerinde eksi (-) yükü ile gösterilmesi, oktetini tamamladığını ve elektron aldığını belirtir.