🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Lewis Yapıları Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Lewis Yapıları Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Hidrojen molekülünün (H₂) Lewis yapısını çiziniz.
💡 Kavram: Lewis yapısı, atomların değerlik elektronlarını kullanarak molekül içindeki bağları ve ortaklanmamış elektron çiftlerini gösteren bir çizimdir.
💡 Kavram: Lewis yapısı, atomların değerlik elektronlarını kullanarak molekül içindeki bağları ve ortaklanmamış elektron çiftlerini gösteren bir çizimdir.
Çözüm:
- Adım 1: Helyum atomunun atom numarası 1'dir. Bu nedenle değerlik elektron sayısı 1'dir.
- Adım 2: H₂ molekülünde 2 hidrojen atomu bulunur. Toplam değerlik elektron sayısı \( 2 \times 1 = 2 \) olur.
- Adım 3: İki hidrojen atomunu birbirine bağlayan tek bir kovalent bağ (ortaklanmış elektron çifti) çizilir. Her bağ 2 elektron içerir.
- Adım 4: Bu durumda tüm değerlik elektronları bağda kullanılmış olur. Ortaklanmamış elektron çifti kalmaz.
Örnek 2:
Klor molekülünün (Cl₂) Lewis yapısını çiziniz.
📌 Hatırlatma: Klor (Cl) elementinin atom numarası 17'dir ve değerlik elektron sayısı 7'dir.
📌 Hatırlatma: Klor (Cl) elementinin atom numarası 17'dir ve değerlik elektron sayısı 7'dir.
Çözüm:
- Adım 1: Klor atomunun değerlik elektron sayısı 7'dir.
- Adım 2: Cl₂ molekülünde 2 klor atomu bulunur. Toplam değerlik elektron sayısı \( 2 \times 7 = 14 \) olur.
- Adım 3: İki klor atomu birbirine tek bir kovalent bağ ile bağlanır. Bu bağ 2 elektron kullanır.
- Adım 4: Kalan \( 14 - 2 = 12 \) elektron, her bir klor atomuna 3'er tane ortaklanmamış elektron çifti olarak yerleştirilir. Her klor atomunun etrafında toplam 8 elektrona (bağdaki 2 + ortaklanmamış 6) ulaşması sağlanır.
Örnek 3:
Su molekülünün (H₂O) Lewis yapısını çiziniz.
👉 İpucu: Oksijen (O) atomunun atom numarası 8 ve değerlik elektron sayısı 6'dır.
👉 İpucu: Oksijen (O) atomunun atom numarası 8 ve değerlik elektron sayısı 6'dır.
Çözüm:
- Adım 1: Oksijenin değerlik elektron sayısı 6, her bir hidrojenin değerlik elektron sayısı 1'dir.
- Adım 2: H₂O molekülünde 1 oksijen ve 2 hidrojen atomu bulunur. Toplam değerlik elektron sayısı \( 6 + (2 \times 1) = 8 \) olur.
- Adım 3: Merkez atom genellikle en az elektronegatif olan veya daha fazla bağ yapabilen atomdur. Bu durumda oksijen merkezdedir.
- Adım 4: Oksijen atomu, iki hidrojen atomu ile tek birer kovalent bağ yapar. Bu bağlar için \( 2 \times 2 = 4 \) elektron kullanılır.
- Adım 5: Kalan \( 8 - 4 = 4 \) elektron, oksijen atomu üzerine 2 ortaklanmamış elektron çifti olarak yerleştirilir.
- Adım 6: Her hidrojen atomu bağdaki 2 elektron ile oktet kuralını (dublet kuralını) tamamlar. Oksijen atomu ise bağlardaki 4 elektron ve ortaklanmamış 4 elektron ile toplam 8 elektrona ulaşır.
Örnek 4:
Metan molekülünün (CH₄) Lewis yapısını çiziniz.
💡 Bilgi: Karbon (C) atomunun atom numarası 6 ve değerlik elektron sayısı 4'tür.
💡 Bilgi: Karbon (C) atomunun atom numarası 6 ve değerlik elektron sayısı 4'tür.
Çözüm:
- Adım 1: Karbonun değerlik elektron sayısı 4, her bir hidrojenin değerlik elektron sayısı 1'dir.
- Adım 2: CH₄ molekülünde 1 karbon ve 4 hidrojen atomu bulunur. Toplam değerlik elektron sayısı \( 4 + (4 \times 1) = 8 \) olur.
- Adım 3: Karbon atomu merkezdedir.
- Adım 4: Karbon atomu, 4 hidrojen atomunun her biri ile tek birer kovalent bağ yapar. Bu bağlar için \( 4 \times 2 = 8 \) elektron kullanılır.
- Adım 5: Tüm değerlik elektronları bağlarda kullanıldığı için ortaklanmamış elektron çifti kalmaz.
- Adım 6: Her hidrojen atomu dublet kuralını, karbon atomu ise oktet kuralını tamamlamış olur.
Örnek 5:
Aşağıda verilen moleküllerden hangisinin Lewis yapısında ortaklanmamış elektron çifti sayısı en fazladır?
A) H₂ B) Cl₂ C) CH₄ D) NH₃
📌 İpucu: Azot (N) atomunun atom numarası 7 ve değerlik elektron sayısı 5'tir.
A) H₂ B) Cl₂ C) CH₄ D) NH₃
📌 İpucu: Azot (N) atomunun atom numarası 7 ve değerlik elektron sayısı 5'tir.
Çözüm:
- Adım 1: Her seçeneğin Lewis yapısını çizerek ortaklanmamış elektron çifti sayısını belirleyelim.
- A) H₂: Toplam 2 değerlik elektronu var. Tek bağ oluşur. Ortaklanmamış elektron çifti sayısı: 0.
- B) Cl₂: Toplam 14 değerlik elektronu var. Tek bağ ve her Cl üzerinde 3 çift ortaklanmamış elektron bulunur. Toplam ortaklanmamış elektron çifti sayısı: 6.
- C) CH₄: Toplam 8 değerlik elektronu var. Karbon merkezde 4 tek bağ yapar. Ortaklanmamış elektron çifti sayısı: 0.
- D) NH₃: Azotun değerlik elektronu 5, hidrojenin 1'dir. Toplam \( 5 + (3 \times 1) = 8 \) değerlik elektronu var. Azot merkezde 3 tek bağ yapar. Kalan 2 elektron (1 çift) azot üzerinde ortaklanmamış elektron çifti olarak kalır. Toplam ortaklanmamış elektron çifti sayısı: 1.
Örnek 6:
Amonyak (NH₃) molekülünün Lewis yapısını çiziniz ve günlük hayattaki kullanım alanlarından birini açıklayınız.
💡 Kullanım Alanı: Amonyak, gübre üretiminde, temizlik malzemelerinde ve soğutma sistemlerinde kullanılır.
💡 Kullanım Alanı: Amonyak, gübre üretiminde, temizlik malzemelerinde ve soğutma sistemlerinde kullanılır.
Çözüm:
- Adım 1: Azotun değerlik elektron sayısı 5, hidrojenin değerlik elektron sayısı 1'dir.
- Adım 2: NH₃ molekülünde 1 azot ve 3 hidrojen atomu bulunur. Toplam değerlik elektron sayısı \( 5 + (3 \times 1) = 8 \) olur.
- Adım 3: Azot atomu merkezdedir.
- Adım 4: Azot atomu, 3 hidrojen atomunun her biri ile tek birer kovalent bağ yapar. Bu bağlar için \( 3 \times 2 = 6 \) elektron kullanılır.
- Adım 5: Kalan \( 8 - 6 = 2 \) elektron, azot atomu üzerine 1 ortaklanmamış elektron çifti olarak yerleştirilir.
- Adım 6: Hidrojenler dublet, azot oktet kuralını tamamlar.
Örnek 7:
Karbon dioksit (CO₂) molekülünün Lewis yapısını çiziniz.
📌 İpucu: Oksijenin (O) değerlik elektron sayısı 6, Karbonun (C) değerlik elektron sayısı 4'tür.
📌 İpucu: Oksijenin (O) değerlik elektron sayısı 6, Karbonun (C) değerlik elektron sayısı 4'tür.
Çözüm:
- Adım 1: Karbonun değerlik elektron sayısı 4, her bir oksijenin değerlik elektron sayısı 6'dır.
- Adım 2: CO₂ molekülünde 1 karbon ve 2 oksijen atomu bulunur. Toplam değerlik elektron sayısı \( 4 + (2 \times 6) = 16 \) olur.
- Adım 3: Karbon atomu merkezdedir.
- Adım 4: Karbon atomu, iki oksijen atomu ile çift bağ yapar. Her çift bağ 4 elektron kullanır. Toplamda \( 2 \times 4 = 8 \) elektron kullanılır.
- Adım 5: Kalan \( 16 - 8 = 8 \) elektron, her bir oksijen atomu üzerine 2'şer çift ortaklanmamış elektron olarak yerleştirilir.
- Adım 6: Her oksijen atomu bağlardaki 8 elektron ve kendi ortaklanmamış elektronları ile oktet kuralını tamamlar. Karbon atomu da çift bağlar sayesinde oktet kuralını tamamlar.
Örnek 8:
Oksijen molekülünün (O₂) Lewis yapısını çiziniz.
💡 Kavram: O₂ molekülünde atomlar arasında çift bağ oluşur.
💡 Kavram: O₂ molekülünde atomlar arasında çift bağ oluşur.
Çözüm:
- Adım 1: Oksijen atomunun değerlik elektron sayısı 6'dır.
- Adım 2: O₂ molekülünde 2 oksijen atomu bulunur. Toplam değerlik elektron sayısı \( 2 \times 6 = 12 \) olur.
- Adım 3: İki oksijen atomu birbirine çift bağ ile bağlanır. Bu çift bağ 4 elektron kullanır.
- Adım 4: Kalan \( 12 - 4 = 8 \) elektron, her bir oksijen atomuna 2'şer çift ortaklanmamış elektron olarak yerleştirilir.
- Adım 5: Her oksijen atomu bağlardaki 4 elektron ve kendi ortaklanmamış 4 elektronu ile toplam 8 elektrona ulaşarak oktet kuralını tamamlar.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-lewis-yapilari/sorular