🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Lewis noktası yapısı Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Lewis noktası yapısı Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Oksijen (\( Z = 8 \)) atomunun katman elektron dizilimini yazarak Lewis nokta yapısını gösteriniz. 🧪
Çözüm:
Oksijen atomunun Lewis yapısını belirlemek için şu adımları izleriz:
- 1. Adım: Atomun katman elektron dizilimi yazılır.
\( 8 \) O: \( 2, 6 \) - 2. Adım: Son katmandaki elektron sayısı (değerlik elektron sayısı) belirlenir.
Oksijenin son katmanında \( 6 \) elektron vardır. - 3. Adım: Element sembolünün (O) etrafına bu elektronlar teker teker yerleştirilir. Dört taraf dolduktan sonra elektronlar eşleştirilir.
- Sonuç: Oksijen sembolünün etrafında iki adet eşleşmiş (çift) ve iki adet eşleşmemiş (tek) elektron bulunur. Toplam nokta sayısı \( 6 \) olur.
Örnek 2:
Sodyum (\( Z = 11 \)) atomunun Lewis sembolünü çiziniz ve bu yapının neyi ifade ettiğini açıklayınız. ⚡
Çözüm:
Sodyum atomu için işlemler şu şekildedir:
- Katman Dizilimi: \( 11 \) Na: \( 2, 8, 1 \)
- Değerlik Elektron Sayısı: Son katmanda \( 1 \) elektron bulunur.
- Lewis Gösterimi: Na sembolünün herhangi bir yanına (üst, alt, sağ veya sol) tek bir nokta konur.
\( Na \cdot \) - Açıklama: Bu tek nokta, sodyumun kimyasal bağ yaparken verebileceği veya ortaklaşabileceği \( 1 \) adet değerlik elektronu olduğunu gösterir.
Örnek 3:
Magnezyum (\( Z = 12 \)) atomunun \( Mg^{2+} \) iyonuna dönüşümünü Lewis yapıları üzerinden gösteriniz. 💡
Çözüm:
Magnezyumun iyon oluşumu şu basamaklarla gerçekleşir:
- Nötr Mg: Dizilimi \( 2, 8, 2 \)'dir. Lewis yapısında Mg sembolü etrafında \( 2 \) tane tekli nokta bulunur.
- İyonlaşma: Magnezyum, kararlı oktet yapısına (son katmanı 8 yapma) ulaşmak için son katmanındaki \( 2 \) elektronu verir.
- Mg iyonu: Elektronlarını verdiği için sembol etrafındaki noktalar kalkar. Atom \( 2 \) elektron kaybettiği için \( +2 \) yükle yüklenir.
- Gösterim: Metal katyonlarında noktalar gösterilmez, sembol köşeli paranteze alınabilir veya direkt yükü yazılır.
\( [Mg]^{2+} \)
Örnek 4:
Flor (\( Z = 9 \)) atomunun bir elektron alarak oluşturduğu Florür (\( F^{-} \)) iyonunun Lewis yapısını gösteriniz. 🎈
Çözüm:
Ametallerin iyon (anyon) Lewis yapıları şu şekilde oluşturulur:
- Nötr Flor: Dizilimi \( 2, 7 \)'dir. Lewis yapısında F etrafında \( 7 \) nokta bulunur.
- Elektron Alımı: Flor, oktetini tamamlamak için dışarıdan \( 1 \) elektron alır.
- Anyon Yapısı: Alınan bu elektronla beraber Florun etrafındaki nokta sayısı \( 8 \)'e tamamlanır.
- Gösterim: Anyonlar köşeli parantez içinde gösterilir ve sağ üst köşeye yükü yazılır.
\( [:\ddot{F}:]^{-} \) (F sembolü etrafında 4 çift, toplam 8 nokta).
Örnek 5:
Lityum (\( Z = 3 \)) ve Flor (\( Z = 9 \)) atomları arasında oluşan LiF bileşiğinin Lewis yapısını çiziniz. 🔗
Çözüm:
İyonik bağlı bileşiklerin Lewis yapısı elektron alışverişine dayanır:
- Li: \( 2, 1 \) dizilimine sahiptir. \( 1 \) elektronunu verir ve \( [Li]^{+} \) olur.
- F: \( 2, 7 \) dizilimine sahiptir. Li'den gelen \( 1 \) elektronu alarak \( 8 \)'e tamamlanır ve \( [F]^{-} \) olur.
- Bileşik Yapısı: İki iyon yan yana yazılarak gösterilir.
\( [Li]^{+} [:\ddot{F}:]^{-} \)
Örnek 6:
Metan (\( CH_{4} \)) molekülünün Lewis yapısını, Karbon (\( Z = 6 \)) ve Hidrojen (\( Z = 1 \)) atomlarını kullanarak oluşturunuz. 🏠
Çözüm:
Kovalent bağlı moleküllerde elektronlar ortaklaşa kullanılır:
- C atomu: \( 2, 4 \) dizilimi ile \( 4 \) değerlik elektronuna sahiptir. \( 4 \) bağ yapar.
- H atomu: \( 1 \) elektronu vardır. Dubletini tamamlamak için \( 1 \) bağ yapar.
- Ortaklaşma: Karbon merkez atomdur. Karbonun \( 4 \) elektronu ile \( 4 \) tane Hidrojenin elektronları eşleşir.
- Bağ Gösterimi: Her bir elektron çifti bir bağ çizgisini temsil eder.
Merkezde C, dört tarafında H atomları ve aralarında birer çizgi (veya ikişer nokta) bulunur.
Örnek 7:
Bir X elementinin nötr haldeki Lewis nokta sembolünde 3 tane tekli (eşleşmemiş) noktası olduğu bilinmektedir. Bu element 2. periyotta yer aldığına göre atom numarası kaçtır? 🔍
Çözüm:
Soruyu adım adım analiz edelim:
- 1. Veri: Lewis yapısında \( 3 \) tane tekli nokta olması, bu atomun son katmanında (değerlik katmanı) \( 5 \) elektron olduğu anlamına gelir.
(Not: İlk 4 elektron tek tek yerleşir, 5. elektron birini çift yapar, geriye 3 tane tekli kalır). - 2. Veri: Değerlik elektron sayısı \( 5 \) ise bu element 5A grubu elementidir.
- 3. Veri: Elementin 2. periyotta olduğu belirtilmiştir.
- Hesaplama: 2. periyot 5A grubu elementinin katman dizilimi şöyledir:
\( 2, 5 \) - Sonuç: Toplam elektron sayısı \( 2 + 5 = 7 \)'dir. Nötr atomda elektron sayısı atom numarasına eşittir.
Örnek 8:
Temizlik malzemelerinde sıkça kullanılan Amonyak (\( NH_{3} \)) molekülünün Lewis yapısını inceleyerek, moleküldeki ortaklanmamış elektron çifti sayısını bulunuz. (\( N = 7, H = 1 \)) 🧼
Çözüm:
Günlük hayatta dezenfektan ve temizleyici olarak bilinen amonyağın yapısı şöyledir:
- Azot (N): \( 2, 5 \) dizilimine sahiptir. Lewis yapısında \( 1 \) çift ve \( 3 \) tek noktası vardır.
- Hidrojen (H): \( 1 \) noktası vardır.
- Bağ Oluşumu: Azotun \( 3 \) tane tekli noktası, \( 3 \) tane Hidrojen atomu ile ortaklaşa bağ kurar.
- Analiz:
- Bağ yapan (ortaklanmış) elektron çifti sayısı: \( 3 \)
- Bağ yapımına katılmayan (ortaklanmamış) elektron çifti sayısı: \( 1 \)
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-lewis-noktasi-yapisi/sorular