🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Lewis Nokta Yapısı Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Lewis Nokta Yapısı Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
💡 Sodyum (Na) atomunun Lewis nokta yapısını çiziniz. (Sodyumun atom numarası 11'dir.)
Çözüm:
- 👉 Adım 1: Elektron Dizilimini Yazma
Sodyumun atom numarası 11 olduğu için elektron dizilimi \( 1s^2 2s^2 2p^6 3s^1 \) şeklindedir. - 👉 Adım 2: Valans Elektronlarını Belirleme
En dış katmandaki (3. katman) elektron sayısı valans elektronu sayısını verir. Sodyumun 1 valans elektronu vardır. - 👉 Adım 3: Lewis Nokta Yapısını İfade Etme
Element sembolünün etrafına valans elektronları nokta şeklinde yerleştirilir.
✅ Buna göre sodyum atomunun Lewis nokta yapısı: Na sembolünün sağında veya üstünde bir adet nokta bulunur. Bu nokta, sodyumun tek valans elektronunu temsil eder.
Örnek 2:
💡 Oksijen (O) atomunun Lewis nokta yapısını çiziniz. (Oksijenin atom numarası 8'dir.)
Çözüm:
- 👉 Adım 1: Elektron Dizilimini Yazma
Oksijenin atom numarası 8 olduğu için elektron dizilimi \( 1s^2 2s^2 2p^4 \) şeklindedir. - 👉 Adım 2: Valans Elektronlarını Belirleme
En dış katmandaki (2. katman) elektron sayısı valans elektronu sayısını verir. Oksijenin \( 2+4 = 6 \) valans elektronu vardır. - 👉 Adım 3: Lewis Nokta Yapısını İfade Etme
Element sembolünün etrafına valans elektronları nokta şeklinde, önce tek tek sonra çiftler halinde yerleştirilir.
✅ Buna göre oksijen atomunun Lewis nokta yapısı: O sembolünün etrafında iki çift (4 elektron) ve iki tek (2 elektron) olmak üzere toplam 6 adet nokta bulunur.
Örnek 3:
📌 Klorür iyonunun (\( Cl^{-} \)) Lewis nokta yapısını çiziniz. (Klorun atom numarası 17'dir.)
Çözüm:
- 👉 Adım 1: Klor Atomunun Valans Elektronlarını Belirleme
Klorun atom numarası 17 olduğu için elektron dizilimi \( 1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^5 \) şeklindedir. En dış katmanda \( 2+5 = 7 \) valans elektronu vardır. - 👉 Adım 2: İyon Oluşumunu Anlama
Klor atomu, oktet kuralına uymak için 1 elektron alma eğilimindedir ve \( Cl^{-} \) iyonunu oluşturur. - 👉 Adım 3: Klorür İyonunun Valans Elektronlarını Belirleme
1 elektron aldığında toplam valans elektronu sayısı \( 7+1 = 8 \) olur. - 👉 Adım 4: Lewis Nokta Yapısını İfade Etme
İyonun Lewis yapısı, sembolün etrafındaki elektronlar ve iyon yükü ile gösterilir.
✅ Buna göre klorür iyonunun Lewis nokta yapısı: Cl sembolünün etrafında dört çift (toplam 8 elektron) bulunur ve bu yapının köşeli parantez içine alınarak sağ üst köşesine iyon yükü \( (-) \) yazılır.
Örnek 4:
📌 Magnezyum iyonunun (\( Mg^{2+} \)) Lewis nokta yapısını çiziniz. (Magnezyumun atom numarası 12'dir.)
Çözüm:
- 👉 Adım 1: Magnezyum Atomunun Valans Elektronlarını Belirleme
Magnezyumun atom numarası 12 olduğu için elektron dizilimi \( 1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 \) şeklindedir. En dış katmanda 2 valans elektronu vardır. - 👉 Adım 2: İyon Oluşumunu Anlama
Magnezyum atomu, dublet/oktet kuralına uymak için 2 valans elektronunu verme eğilimindedir ve \( Mg^{2+} \) iyonunu oluşturur. - 👉 Adım 3: Magnezyum İyonunun Valans Elektronlarını Belirleme
2 elektron verdiğinde, en dış katmanındaki elektronları kaybeder ve bir önceki tam dolu katman (2. katman) en dış katman olur. Bu katmanda 8 elektron bulunur. Ancak Lewis yapısı elektronları veren metal iyonlarında genellikle elektronları gösterilmez. - 👉 Adım 4: Lewis Nokta Yapısını İfade Etme
Metal katyonlarının Lewis yapısı, elektronları kaybettikten sonraki durumlarını gösterir.
✅ Buna göre magnezyum iyonunun Lewis nokta yapısı: Sadece Mg sembolü yazılır ve köşeli parantez içine alınarak sağ üst köşesine iyon yükü \( (2+) \) yazılır. Elektronlar gösterilmez çünkü valans elektronlarını kaybetmiştir.
Örnek 5:
👉 Hidrojen klorür (HCl) molekülünün Lewis nokta yapısını çiziniz. (H için atom numarası 1, Cl için 17'dir.)
Çözüm:
- 👉 Adım 1: Valans Elektronlarını Belirleme
Hidrojenin 1 valans elektronu vardır. Klorun 7 valans elektronu vardır. - 👉 Adım 2: Toplam Valans Elektron Sayısını Hesaplama
Toplam valans elektron sayısı \( 1 \text{ (H)} + 7 \text{ (Cl)} = 8 \) elektrondur. - 👉 Adım 3: Atomları Bağlama
Hidrojen ve klor arasında tek bir kovalent bağ oluşur. Bu bağ, 2 elektronu (bir çift) ortaklaşa kullanır. - 👉 Adım 4: Kalan Elektronları Yerleştirme ve Oktet/Dublet Kuralını Kontrol Etme
Toplam 8 elektrondan 2'si bağda kullanıldı, geriye \( 8-2 = 6 \) elektron kaldı. Bu 6 elektron klor atomunun etrafına ortaklanmamış elektron çiftleri olarak yerleştirilir.
Hidrojen dubletini (2 elektron) tamamlamıştır. Klor ise bağdaki 2 elektron ve 6 ortaklanmamış elektronla oktetini (8 elektron) tamamlamıştır. - 👉 Adım 5: Lewis Nokta Yapısını İfade Etme
✅ Buna göre HCl molekülünün Lewis nokta yapısı: H ve Cl sembolleri arasında bir adet bağ (iki nokta) bulunur. Cl sembolünün etrafında ise üç çift (altı nokta) ortaklanmamış elektron bulunur.
Örnek 6:
👉 Oksijen (\( O_2 \)) molekülünün Lewis nokta yapısını çiziniz. (Oksijenin atom numarası 8'dir.)
Çözüm:
- 👉 Adım 1: Valans Elektronlarını Belirleme
Her bir oksijen atomunun 6 valans elektronu vardır. - 👉 Adım 2: Toplam Valans Elektron Sayısını Hesaplama
Toplam valans elektron sayısı \( 2 \times 6 = 12 \) elektrondur. - 👉 Adım 3: Atomları Bağlama
İki oksijen atomu arasında iki adet kovalent bağ (ikili bağ) oluşur. Bu bağlar toplam 4 elektronu (iki çift) ortaklaşa kullanır. - 👉 Adım 4: Kalan Elektronları Yerleştirme ve Oktet Kuralını Kontrol Etme
Toplam 12 elektrondan 4'ü bağlarda kullanıldı, geriye \( 12-4 = 8 \) elektron kaldı. Bu 8 elektron, her bir oksijen atomunun etrafına ikişer çift (dörder elektron) ortaklanmamış elektron olarak yerleştirilir.
Her bir oksijen atomu, bağlardaki 4 elektron ve kendi üzerindeki 4 ortaklanmamış elektronla oktetini (8 elektron) tamamlamıştır. - 👉 Adım 5: Lewis Nokta Yapısını İfade Etme
✅ Buna göre \( O_2 \) molekülünün Lewis nokta yapısı: İki O sembolü arasında iki adet bağ (dört nokta) bulunur. Her bir O sembolünün etrafında ise iki çift (dört nokta) ortaklanmamış elektron bulunur.
Örnek 7:
💧 Su (\( H_2O \)) molekülünün Lewis nokta yapısını çiziniz. (H için atom numarası 1, O için 8'dir.)
Çözüm:
- 👉 Adım 1: Valans Elektronlarını Belirleme
Her bir hidrojen atomunun 1 valans elektronu vardır. Oksijen atomunun 6 valans elektronu vardır. - 👉 Adım 2: Toplam Valans Elektron Sayısını Hesaplama
Toplam valans elektron sayısı \( (2 \times 1 \text{ (H)}) + 6 \text{ (O)} = 2+6 = 8 \) elektrondur. - 👉 Adım 3: Merkez Atomu Seçme ve Bağlama
Oksijen atomu genellikle merkez atomdur. İki hidrojen atomu, oksijen atomuna tekli kovalent bağlarla bağlanır. Bu iki bağ toplam 4 elektronu (iki çift) ortaklaşa kullanır. - 👉 Adım 4: Kalan Elektronları Yerleştirme ve Oktet/Dublet Kuralını Kontrol Etme
Toplam 8 elektrondan 4'ü bağlarda kullanıldı, geriye \( 8-4 = 4 \) elektron kaldı. Bu 4 elektron, oksijen atomunun etrafına iki çift ortaklanmamış elektron olarak yerleştirilir.
Her bir hidrojen atomu dubletini (2 elektron) tamamlamıştır. Oksijen atomu ise bağlardaki 4 elektron ve kendi üzerindeki 4 ortaklanmamış elektronla oktetini (8 elektron) tamamlamıştır. - 👉 Adım 5: Lewis Nokta Yapısını İfade Etme
✅ Buna göre \( H_2O \) molekülünün Lewis nokta yapısı: Merkezdeki O sembolüne, iki farklı H sembolü birer adet tekli bağ (ikişer nokta) ile bağlanmıştır. O sembolünün etrafında ise iki çift (dört nokta) ortaklanmamış elektron bulunur.
Örnek 8:
🌳 Metan (\( CH_4 \)) molekülünün Lewis nokta yapısını çiziniz. (C için atom numarası 6, H için 1'dir.)
Çözüm:
- 👉 Adım 1: Valans Elektronlarını Belirleme
Karbon atomunun (atom numarası 6, \( 1s^2 2s^2 2p^2 \)) 4 valans elektronu vardır. Her bir hidrojen atomunun 1 valans elektronu vardır. - 👉 Adım 2: Toplam Valans Elektron Sayısını Hesaplama
Toplam valans elektron sayısı \( 4 \text{ (C)} + (4 \times 1 \text{ (H)}) = 4+4 = 8 \) elektrondur. - 👉 Adım 3: Merkez Atomu Seçme ve Bağlama
Karbon atomu genellikle merkez atomdur. Dört hidrojen atomu, karbon atomuna tekli kovalent bağlarla bağlanır. Bu dört bağ toplam 8 elektronu (dört çift) ortaklaşa kullanır. - 👉 Adım 4: Kalan Elektronları Yerleştirme ve Oktet/Dublet Kuralını Kontrol Etme
Toplam 8 elektrondan 8'i bağlarda kullanıldı, geriye \( 8-8 = 0 \) elektron kaldı. Bu molekülde ortaklanmamış elektron çifti bulunmaz.
Her bir hidrojen atomu dubletini (2 elektron) tamamlamıştır. Karbon atomu ise dört bağdaki toplam 8 elektronla oktetini (8 elektron) tamamlamıştır. - 👉 Adım 5: Lewis Nokta Yapısını İfade Etme
✅ Buna göre \( CH_4 \) molekülünün Lewis nokta yapısı: Merkezdeki C sembolüne, dört farklı H sembolü birer adet tekli bağ (ikişer nokta) ile bağlanmıştır. Karbon veya hidrojen atomlarının etrafında ortaklanmamış elektron bulunmaz.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-lewis-nokta-yapisi/sorular