📄 9. Sınıf Kimya: Lewis nokta yapısı ve viskozite Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

Lewis nokta yapısı, bir atomun değerlik elektronlarının sembolü etrafına noktalarla gösterilmesi ve moleküllerin veya iyonik bileşiklerin oluşumunda bu elektronların nasıl paylaşıldığını veya transfer edildiğini gösteren bir yöntemdir.



\(MgCl_2\) bileşiğinin Lewis yapısı:

1. Magnezyum (Mg) atomunun elektron dizilimi: 2, 8, 2. Değerlik elektron sayısı 2'dir. Mg sembolünün etrafına 2 nokta konur.\

2. Klor (Cl) atomunun elektron dizilimi: 2, 8, 7. Değerlik elektron sayısı 7'dir. Cl sembolünün etrafına 7 nokta konur.\

3. Mg bir metal, Cl bir ametaldir. İyonik bağ oluşur. Mg kararlı hale gelmek için 2 değerlik elektronunu verir ve \(Mg^{2+}\) iyonu oluşur.\

4. Her bir Cl atomu kararlı hale gelmek için 1 elektron alır ve \(Cl^-\) iyonu oluşur.\

5. Mg atomu 2 elektron verdiği için, bu 2 elektronu 2 farklı Cl atomuna verir.\

6. Lewis yapısı:

\[

\text{Mg} \cdot \xrightarrow{} \text{Mg}^{2+} \quad \text{ve} \quad \cdot \text{Cl}: \xrightarrow{} [: \text{Cl} : ]^-

\]

Sonuç olarak, bir \(Mg^{2+}\) iyonu ve iki adet \([: \text{Cl} : ]^-\) iyonu oluşur.

\[

[: \text{Cl} : ]^- \quad \text{Mg}^{2+} \quad [: \text{Cl} : ]^-

\]

💡 Çözüm Adımları:

Viskozite, bir sıvının akmaya karşı gösterdiği dirence denir. Akışkanlığın tersidir; viskozitesi yüksek olan sıvılar daha yavaş akar, viskozitesi düşük olan sıvılar ise daha hızlı akar.

Viskoziteyi etkileyen başlıca faktörler şunlardır:

1. Sıcaklık: Sıcaklık arttıkça, sıvı moleküllerinin kinetik enerjisi artar ve moleküller arası çekim kuvvetlerini yenerek daha kolay hareket ederler. Bu nedenle, sıcaklık arttıkça sıvıların viskozitesi genellikle azalır. (Örn: Isıtılan bal daha akışkan olur.)

2. Moleküller Arası Çekim Kuvvetleri: Bir sıvının molekülleri arasındaki çekim kuvvetleri ne kadar güçlüyse, moleküllerin birbirleri üzerinden kayması o kadar zorlaşır. Bu da sıvının akmaya karşı direncini artırır. Dolayısıyla, moleküller arası çekim kuvvetleri arttıkça viskozite artar. (Örn: Gliserin molekülleri arasındaki hidrojen bağları sudan daha fazla olduğu için gliserin daha viskozdur.)

3. Molekül Büyüklüğü ve Şekli: Büyük ve karmaşık yapılı moleküllerin birbirleri arasından geçmesi küçük ve basit yapılı moleküllere göre daha zordur. Bu nedenle, molekül büyüklüğü arttıkça veya molekül zincirleri uzadıkça viskozite genellikle artar.

💡 Çözüm Adımları:

1. Karbon (C) atomunun elektron dizilimi: 2, 4. Değerlik elektron sayısı 4'tür.\

2. Oksijen (O) atomunun elektron dizilimi: 2, 6. Değerlik elektron sayısı 6'dır.\

3. Toplam değerlik elektron sayısı: \(1 \times 4 \text{(C)} + 2 \times 6 \text{(O)} = 4 + 12 = 16\) elektrondur.\

4. Merkez atom genellikle tek sayıda olan veya en az elektronegatif olandır. Bu durumda karbon (C) merkez atomdur.\

5. Karbon atomunu oksijen atomlarıyla bağlayalım: O-C-O. Her bağ için 2 elektron kullanılır (toplam 4 elektron). Geriye \(16 - 4 = 12\) elektron kalır.\

6. Kalan elektronları dıştaki atomların oktetini tamamlamak için kullanırız. Her bir oksijen atomuna 6 elektron (3 çift) ekleriz. Toplam \(2 \times 6 = 12\) elektron kullanılır.\

7. Bu durumda oksijen atomlarının okteti tamamlanmış olur (6 ortaklanmamış + 2 bağ elektronu = 8). Ancak merkez atom olan karbonun okteti tamamlanmamıştır (sadece 2 bağdan 4 elektronu var).\

8. Karbonun oktetini tamamlamak için, oksijen atomlarındaki ortaklanmamış elektron çiftlerinden birer tanesini karbon ile oksijen arasına çift bağ olarak kaydırırız. Her bir oksijenden bir çift kaydırıldığında, karbon iki adet çift bağ oluşturur.\

9. Son Lewis yapısı:

\[

: \text{O} = \text{C} = \text{O} :

\]

(Her oksijen atomunun üzerinde 2 çift ortaklanmamış elektron, karbon atomunun üzerinde ise hiç ortaklanmamış elektron yoktur.)\

10. Bağ türü: Karbon ve oksijen atomları arasında elektronların ortaklaşa kullanılmasıyla oluşan kovalent bağ vardır. Özellikle çift kovalent bağlar içerir.\

11. Ortaklanmamış elektron çifti sayısı: Her bir oksijen atomu üzerinde 2 adet olmak üzere toplam 4 adet ortaklanmamış elektron çifti bulunur. Karbon atomunda ortaklanmamış elektron çifti yoktur.