📄 9. Sınıf Kimya: Lewis Nokta Yapıları Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

1. Atomların değerlik elektron sayılarını bulalım:
Karbon (C): 2)4 \(\rightarrow\) 4 değerlik elektronu.
Oksijen (O): 2)6 \(\rightarrow\) 6 değerlik elektronu.
2. Toplam değerlik elektron sayısını hesaplayalım:
1 C atomu \(\times\) 4 elektron = 4 elektron
2 O atomu \(\times\) 6 elektron = 12 elektron
Toplam = 4 + 12 = 16 değerlik elektronu.
3. Merkez atomu belirleyelim: Genellikle en az elektronegatif olan veya tek olan atom merkez atom olur. Burada Karbon (C) merkez atomdur.
4. Atomları tek bağlarla birbirine bağlayalım:
O - C - O
Bu tek bağlar için 2 \(\times\) 2 = 4 elektron kullanıldı. Geriye 16 - 4 = 12 elektron kaldı.
5. Kalan elektronları dış atomların (Oksijen) oktetlerini tamamlayacak şekilde dağıtalım:
Her bir Oksijen atomunun oktetini tamamlamak için 6 elektrona ihtiyacı vardır (zaten tek bağdan 2 elektronu var). Bu durumda 2 O atomu için 2 \(\times\) 6 = 12 elektron kullanılır.
Şu anki durumda her iki Oksijen atomu oktetini tamamlamış (8 elektron), ancak merkezdeki Karbon atomu sadece 4 elektrona sahiptir (2 tek bağdan). Karbonun oktetini tamamlaması gerekmektedir.
6. Merkez atomun oktetini tamamlamak için dış atomlardaki ortaklanmamış elektron çiftlerini ortak bağlara dönüştürelim:
Her bir Oksijen atomundan birer ortaklanmamış elektron çiftini Karbon ile Oksijen arasına taşıyarak çift bağ oluşturalım.
\( \ddot{O}=C=\ddot{O} \)
Bu yapıda: Her bir Oksijen atomu 2 çift ortaklanmamış elektron ve 2 çift bağlayıcı elektron (çift bağ) ile 8 elektrona sahiptir (oktet). Merkezdeki Karbon atomu ise 2 çift bağlayıcı elektron (çift bağ) ile 8 elektrona sahiptir (oktet). Tüm atomlar kararlıdır.

💡 Çözüm Adımları:

1. Atomların değerlik elektron sayılarını bulalım:
Azot (N): 2)5 \(\rightarrow\) 5 değerlik elektronu.
Hidrojen (H): 1 \(\rightarrow\) 1 değerlik elektronu.
2. Toplam değerlik elektron sayısını hesaplayalım:
1 N atomu \(\times\) 5 elektron = 5 elektron
3 H atomu \(\times\) 1 elektron = 3 elektron
Toplam = 5 + 3 = 8 değerlik elektronu.
3. Merkez atomu belirleyelim: Genellikle en az elektronegatif olan veya tek olan atom merkez atom olur. Burada Azot (N) merkez atomdur.
4. Atomları tek bağlarla birbirine bağlayalım:
H - N - H
|
H
Bu üç tek bağ için 3 \(\times\) 2 = 6 elektron kullanıldı. Geriye 8 - 6 = 2 elektron kaldı.
5. Kalan elektronları merkez atomun (Azot) oktetini tamamlayacak şekilde dağıtalım:
Azot atomu şu an 3 tek bağdan 6 elektrona sahiptir. Oktetini tamamlamak için 2 elektrona daha ihtiyacı vardır. Geriye kalan 2 elektronu Azot atomunun üzerine bir ortaklanmamış elektron çifti olarak yerleştirelim.
\( H-\underset{\Large\cdot\cdot}{N}-H \)
\( \quad | \)
\( \quad H \)
Bu yapıda: Her bir Hidrojen atomu tek bağdan 2 elektrona sahiptir (dublet). Azot atomu ise 3 tek bağdan 6 elektron ve 1 çift ortaklanmamış elektrondan 2 elektron olmak üzere toplam 8 elektrona sahiptir (oktet). Tüm atomlar kararlıdır.

💡 Çözüm Adımları:

1. Atomların değerlik elektron sayılarını bulalım:
Klor (Cl): 2)8)7 \(\rightarrow\) 7 değerlik elektronu.
2. Toplam değerlik elektron sayısını hesaplayalım:
2 Cl atomu \(\times\) 7 elektron = 14 değerlik elektronu.
3. Atomları tek bağla birbirine bağlayalım:
Cl - Cl
Bu tek bağ için 2 elektron kullanıldı. Geriye 14 - 2 = 12 elektron kaldı.
4. Kalan elektronları dış atomların (her iki Klor) oktetlerini tamamlayacak şekilde dağıtalım:
Her bir Klor atomunun oktetini tamamlamak için 6 elektrona ihtiyacı vardır (zaten tek bağdan 2 elektronu var). Bu durumda geriye kalan 12 elektronu her bir Klor atomuna 3'er çift (6 elektron) olarak dağıtırız.
\( :\ddot{Cl}-\ddot{Cl}: \)
\( : \quad : \)
Bu yapıda her iki Klor atomu da 1 tek bağdan 2 elektron ve 3 çift ortaklanmamış elektrondan 6 elektron olmak üzere toplam 8 elektrona sahiptir (oktet). Tüm atomlar kararlıdır.

Farkın Açıklaması:
* Ortaklanmış (Bağlayıcı) Elektron Çifti: İki atom arasında ortaklaşa kullanılan ve kimyasal bağ oluşturan elektron çiftleridir. \(Cl_2\) molekülünde, iki Klor atomu arasındaki tek bağ, bir adet ortaklanmış elektron çiftidir (2 elektron).
* Ortaklanmamış (Serbest) Elektron Çifti: Bir atomun değerlik katmanında bulunan, ancak başka bir atomla bağ oluşturmak için kullanılmayan elektron çiftleridir. \(Cl_2\) molekülünde, her bir Klor atomunun üzerinde bağ yapımına katılmayan üçer adet ortaklanmamış elektron çifti (toplam 6 elektron) bulunur.