🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Kovalent ve iyonik bileşiklerin adlandırılması Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Kovalent ve iyonik bileşiklerin adlandırılması Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Sodyum klorür (NaCl) bileşiğinin adını yazınız. 🧂
Çözüm:
- İyonik Bileşik Adlandırma Kuralı: Metalin adı + ametalin adı (kökü) + "ür".
- Sodyum (Na) bir metaldir ve adı aynen yazılır.
- Klor (Cl) bir ametaldir ve adı "klorür" olarak okunur.
- Bu iki kuralı birleştirdiğimizde bileşiğin adı Sodyum klorür olur.
Örnek 2:
Kalsiyum oksit (CaO) bileşiğinin adını yazınız. 🦴
Çözüm:
- İyonik Bileşik Adlandırma Kuralı: Metalin adı + ametalin adı (kökü) + "ür".
- Kalsiyum (Ca) bir metaldir ve adı aynen yazılır.
- Oksijen (O) bir ametaldir ve adı "oksit" olarak okunur.
- Bu iki kuralı birleştirdiğimizde bileşiğin adı Kalsiyum oksit olur.
Örnek 3:
Karbondioksit (CO₂) bileşiğinin adını yazınız. 💨
Çözüm:
- Kovalent Bileşik Adlandırma Kuralı: Ametalin adı + ametalin adı (kökü) + sayı ön eki + "ür".
- İlk elementin (Karbon - C) atom sayısı 1 ise ön ek kullanılmaz.
- İkinci elementin (Oksijen - O) atom sayısı 2 ise "di" ön eki kullanılır.
- Bu iki kuralı birleştirdiğimizde bileşiğin adı Karbondioksit olur.
Örnek 4:
Su (H₂O) bileşiğinin yaygın adını ve sistematik adını yazınız. 💧
Çözüm:
- Yaygın Ad: Su
- Sistematik Adlandırma:
- İlk elementin (Hidrojen - H) atom sayısı 2 ise "di" ön eki kullanılır.
- İkinci elementin (Oksijen - O) atom sayısı 1 ise "mono" ön eki kullanılır ve adı "oksit" olarak okunur.
- Bu iki kuralı birleştirdiğimizde bileşiğin sistematik adı Dihidrojen monoksit olur.
- Genellikle yaygın adı olan Su olarak bilinir.
Örnek 5:
Magnezyum klorür (MgCl₂) bileşiğinin adını yazınız. 🌿
Çözüm:
- İyonik Bileşik Adlandırma Kuralı: Metalin adı + ametalin adı (kökü) + "ür".
- Magnezyum (Mg) bir metaldir ve adı aynen yazılır.
- Klor (Cl) bir ametaldir ve adı "klorür" olarak okunur.
- Bu iki kuralı birleştirdiğimizde bileşiğin adı Magnezyum klorür olur.
- Formüldeki 2 rakamı, bileşiğin oluşumuyla ilgilidir ve adlandırmada kullanılmaz.
Örnek 6:
Diazot triflorür (N₂F₃) bileşiğinin adını yazınız. ☢️
Çözüm:
- Kovalent Bileşik Adlandırma Kuralı: Ametalin adı + ametalin adı (kökü) + sayı ön eki + "ür".
- İlk elementin (Azot - N) atom sayısı 2 ise "di" ön eki kullanılır.
- İkinci elementin (Flor - F) atom sayısı 3 ise "tri" ön eki kullanılır ve adı "florür" olarak okunur.
- Bu iki kuralı birleştirdiğimizde bileşiğin adı Diazot triflorür olur.
Örnek 7:
Aşağıdaki ifadelerden hangisi kovalent bağlı bir bileşiğin adlandırılmasına örnektir?
- A) Sodyum klorür
- B) Demir (III) oksit
- C) Karbonmonoksit
- D) Kalsiyum hidroksit
Çözüm:
- Kovalent bağlı bileşikler genellikle iki ametalin bir araya gelmesiyle oluşur ve adlandırılmasında sayı ön ekleri kullanılır.
- İyonik bağlı bileşikler ise genellikle bir metal ve bir ametalin bir araya gelmesiyle oluşur. Metalin adı ve ametalin adı (kökü) + "ür" şeklinde adlandırılır. Bazı geçiş metalleri için yükseltgenme basamağı belirtilir.
- A) Sodyum klorür: Metal (Na) + Ametal (Cl) -> İyonik
- B) Demir (III) oksit: Metal (Fe) + Ametal (O) -> İyonik (Yükseltgenme basamağı belirtilmiş)
- C) Karbonmonoksit: Ametal (C) + Ametal (O) -> Kovalent (Mono ön eki kullanılmış)
- D) Kalsiyum hidroksit: Metal (Ca) + kök (OH) -> İyonik
- Bu durumda doğru cevap C) Karbonmonoksit'tir.
Örnek 8:
Tuz (NaCl) ve şeker (genellikle C₁₂H₂₂O₁₁) günlük hayatta sıkça kullandığımız bileşiklerdir. Tuzun adlandırılmasını açıklayınız. 🧂🍬
Çözüm:
- Tuz (NaCl):
- Sodyum (Na) bir alkali metaldir ve +1 değerlik alır.
- Klor (Cl) bir halojendir ve genellikle -1 değerlik alır.
- Bu iki iyonun bir araya gelmesiyle oluşan bileşik iyonik bir bileşiktir.
- İyonik bileşiklerin adlandırılmasında metalin adı + ametalin adı (kökü) + "ür" kuralı uygulanır.
- Bu kurala göre NaCl bileşiğinin adı Sodyum klorür olarak adlandırılır.
- Günlük hayatta ise kısaca tuz olarak bilinir.
- Şeker (C₁₂H₂₂O₁₁):
- Şeker, karbon (C), hidrojen (H) ve oksijen (O) gibi ametallerin bir araya gelmesiyle oluşan kovalent bağlı bir bileşiktir.
- Bu tür bileşiklerin adlandırılması daha karmaşıktır ve genellikle yaygın adlarıyla bilinirler. Şekerin sistematik adlandırması yerine sakaroz gibi yaygın adları kullanılır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-kovalent-ve-iyonik-bilesiklerin-adlandirilmasi/sorular