📄 9. Sınıf Kimya: Kovalent bağdan viskoziteye Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

Kovalent bağlı bileşikler ve iyonik bağlı bileşikler arasında birçok farklılık bulunur:

1. Oluşum Şekli: Kovalent bağlı bileşikler ametal atomları arasında elektronların ortaklaşa kullanılmasıyla oluşurken, iyonik bağlı bileşikler metal ve ametal atomları arasında elektron alışverişi sonucu zıt yüklü iyonların elektrostatik çekimiyle oluşur.

2. Fiziksel Hal: Kovalent bağlı bileşikler genellikle oda koşullarında katı, sıvı veya gaz halinde bulunabilirken (örneğin \(H_2O\) sıvı, \(O_2\) gaz, şeker katı), iyonik bağlı bileşikler oda koşullarında genellikle katı haldedir (örneğin \(NaCl\)).

3. Erime ve Kaynama Noktaları: Kovalent bağlı bileşiklerin erime ve kaynama noktaları genellikle düşüktür (moleküller arası zayıf etkileşimler nedeniyle). İyonik bağlı bileşiklerin erime ve kaynama noktaları ise genellikle çok yüksektir (güçlü iyonik bağlar nedeniyle).

4. Elektrik İletkenliği: Kovalent bağlı bileşikler genellikle katı veya sıvı halde elektriği iletmezler (istisnalar hariç). İyonik bağlı bileşikler ise katı halde elektriği iletmezken, sıvı halde (erimiş) veya sulu çözeltilerinde iyon hareketliliği sayesinde elektriği iletirler.

5. Yapı Birimi: Kovalent bağlı bileşiklerin yapı birimi moleküllerdir. İyonik bağlı bileşiklerin yapı birimi ise iyonlardır ve kristal örgü yapısı oluştururlar.

💡 Çözüm Adımları:

* Buharlaşma: Bir sıvının yüzeyindeki taneciklerin yeterli enerjiye sahip olarak sıvı fazdan gaz fazına geçmesidir. Her sıcaklıkta gerçekleşir ve endotermik bir olaydır.

* Buhar Basıncı: Belirli bir sıcaklıkta, kapalı bir kapta sıvı fazıyla denge halinde bulunan buharın sıvı yüzeyine yaptığı basınçtır. Sıvının cinsine ve sıcaklığına bağlıdır, sıcaklık arttıkça buhar basıncı artar.

* Kaynama: Bir sıvının buhar basıncının dış basınca eşit olduğu sıcaklıkta sıvının her yerinden hızla buharlaşması olayıdır. Belirli bir sıcaklıkta (kaynama noktası) gerçekleşir ve dış basınca bağlıdır.

* İlişki: Sıvılar her sıcaklıkta buharlaşır ve bir buhar basıncı oluşturur. Sıcaklık arttıkça buharlaşma hızı ve buhar basıncı artar. Sıvının buhar basıncı dış basınca (genellikle atmosfer basıncı) eşit olduğunda, sıvı kaynamaya başlar. Bu sıcaklığa kaynama noktası denir. Yani kaynama, buhar basıncının dış basınca ulaştığı özel bir buharlaşma durumudur.

💡 Çözüm Adımları:

a) \(H_2O\) (Su):

* Lewis Yapısı: Oksijen (O) atomu merkez atomdur ve iki hidrojen (H) atomuna bağlıdır. Oksijenin üzerinde iki çift ortaklanmamış elektron (serbest elektron çifti) bulunur.

\[ H - \underset{..}{O} - H \]

* Polarlık: Su molekülü polardır. Bunun nedenleri şunlardır:

1. Bağ Polarlığı: Oksijen, hidrojenden daha elektronegatiftir. Bu nedenle O-H bağları polar kovalent bağlardır (oksijen kısmi negatif, hidrojenler kısmi pozitif yük taşır).

2. Molekül Geometrisi: Oksijen atomu üzerindeki ortaklanmamış elektron çiftleri, H-O-H bağ açısını daraltarak moleküle bükük (açısal) bir geometri kazandırır. Bu bükük geometri nedeniyle bağ polarlıkları vektörel olarak birbirini götürmez ve molekülün net bir dipol momenti oluşur. Molekülün bir tarafı kısmi negatif (oksijen tarafı), diğer tarafı kısmi pozitif (hidrojen tarafı) olur.



b) \(CO_2\) (Karbondioksit):

* Lewis Yapısı: Karbon (C) atomu merkez atomdur ve iki oksijen (O) atomuna çift bağlarla bağlıdır. Her oksijen atomunun üzerinde iki çift ortaklanmamış elektron bulunur.

\[ \underset{..}{O} = C = \underset{..}{O} \]

* Polarlık: Karbondioksit molekülü apolardır. Bunun nedenleri şunlardır:

1. Bağ Polarlığı: Oksijen, karbondan daha elektronegatiftir. Bu nedenle C=O bağları polar kovalent bağlardır (oksijen kısmi negatif, karbon kısmi pozitif yük taşır).

2. Molekül Geometrisi: Karbon atomuna bağlı iki oksijen atomu ve karbon üzerinde ortaklanmamış elektron çifti bulunmadığı için molekül doğrusal bir geometriye sahiptir. Bu doğrusal yapı nedeniyle, zıt yönlerde ve eşit büyüklükte olan iki C=O bağının dipol momentleri birbirini tam olarak götürür. Bu da molekülün net dipol momentinin sıfır olmasına ve dolayısıyla molekülün apolar olmasına neden olur.