📄 9. Sınıf Kimya: Kovalent Bağ, İyonik Bileşikler, Polar Ve Apolar Sınıflandırma, Lewis Nokta Yapısı Ve Maddelerin Etkileşim Türleri Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

Öncelikle atomların değerlik elektron sayılarını ve Lewis nokta yapılarını bulalım:
Karbon (C, Atom No: 6): Elektron dizilimi 2, 4. Değerlik elektron sayısı 4'tür. Lewis yapısı: \(\cdot \dot{C} \cdot \)
Hidrojen (H, Atom No: 1): Elektron dizilimi 1. Değerlik elektron sayısı 1'dir. Lewis yapısı: \(H \cdot \)
Oksijen (O, Atom No: 8): Elektron dizilimi 2, 6. Değerlik elektron sayısı 6'dır. Lewis yapısı: \(\cdot \ddot{O} \cdot \)

C ve H arasında oluşacak bileşik (Metan, \(CH_4\)):
Karbon 4 bağ yapar, Hidrojen 1 bağ yapar. Bir karbon atomu dört hidrojen atomu ile kovalent bağ oluşturur.
Lewis yapısı:
H
\( \vert \)
H \( - \) C \( - \) H
\( \vert \)
H
Bu bileşikte C ve H arasında elektron ortaklaşması olduğu için bağ türü kovalent bağdır. C ve H farklı ametaller olduğu için her bir C-H bağı polar kovalenttir. Molekül simetrik olduğu için molekül apolardır.

H ve O arasında oluşacak bileşik (Su, \(H_2O\)):
Oksijen 2 bağ yapar ve 2 ortaklanmamış elektron çifti içerir. Hidrojen 1 bağ yapar. Bir oksijen atomu iki hidrojen atomu ile kovalent bağ oluşturur.
Lewis yapısı:
\(H \cdot \ddot{O} \cdot H\) \(\implies \) \(H - \ddot{O} - H\)
Bu bileşikte O ve H arasında elektron ortaklaşması olduğu için bağ türü kovalent bağdır. O ve H farklı ametaller olduğu için her bir O-H bağı polar kovalenttir. Molekül geometrisi açılı olduğu için molekül polardır.

💡 Çözüm Adımları:

Öncelikle atomların değerlik elektron sayılarını ve Lewis nokta yapılarını bulalım:
Magnezyum (Mg, Atom No: 12): Elektron dizilimi 2, 8, 2. Değerlik elektron sayısı 2'dir. Mg bir metaldir. Lewis yapısı: \(\cdot Mg \cdot \)
Klor (Cl, Atom No: 17): Elektron dizilimi 2, 8, 7. Değerlik elektron sayısı 7'dir. Cl bir ametaldir. Lewis yapısı: \(\cdot \ddot{Cl} \cdot \)

Mg atomu kararlı hale gelmek için 2 değerlik elektronunu vermeye yatkındır ve \(Mg^{2+}\) iyonunu oluşturur.
\(\cdot Mg \cdot \longrightarrow Mg^{2+} + 2e^-\)

Cl atomu kararlı hale gelmek için 1 elektron almaya yatkındır ve \(Cl^-\) iyonunu oluşturur.
\(\cdot \ddot{Cl} \cdot \ + e^- \longrightarrow \ddot{\overline{Cl}} \overline{\cdot} \ \) \(^{-}\)

Bir \(Mg\) atomu, 2 elektronunu 2 farklı \(Cl\) atomuna verir. Böylece \(Mg^{2+}\) ve iki adet \(Cl^-\) iyonu oluşur. Bu zıt yüklü iyonlar arasında elektrostatik çekim kuvveti oluşur.
\(Mg^{2+}\) \(2[\ddot{\overline{Cl}} \overline{\cdot} \ ]^{-}\)
Bu tür bir bağa iyonik bağ denir. \(MgCl_2\) iyonik bağlı bir bileşiktir.

💡 Çözüm Adımları:

Polar Molekül: Molekül içindeki bağlar polar olduğunda ve molekülün geometrisi nedeniyle dipol momentleri birbirini götürmediğinde molekül polar olur. Bu tür moleküllerde kısmi pozitif ve kısmi negatif yük bölgeleri oluşur. Genellikle asimetrik yapılı moleküller polardır.
Apolar Molekül: Molekül içindeki bağlar apolar olduğunda (aynı atomlar arası bağ) veya bağlar polar olmasına rağmen molekülün simetrik yapısı nedeniyle bağların dipol momentleri birbirini yok ettiğinde molekül apolar olur. Bu tür moleküllerde net bir yük ayrımı bulunmaz.

\(CO_2\) (Karbondioksit) Molekülünün Polarlığı:
Karbon (C) ve Oksijen (O) farklı ametal atomları olduğu için C=O bağları polardır. Ancak \(CO_2\) molekülü doğrusal bir geometriye sahiptir (O=C=O). Bu doğrusal ve simetrik yapı nedeniyle, iki C=O bağının dipol momentleri birbirini zıt yönde ve eşit büyüklükte çekerek götürür. Sonuç olarak, \(CO_2\) molekülünün net dipol momenti sıfır olur ve \(CO_2\) apolar bir moleküldür.

\(H_2O\) (Su) Molekülünün Polarlığı:
Hidrojen (H) ve Oksijen (O) farklı ametal atomları olduğu için O-H bağları polardır. \(H_2O\) molekülü açılı bir geometriye sahiptir. Oksijen atomu üzerinde bağ yapımına katılmayan ortaklanmamış elektron çiftleri bulunur ve bu çiftler molekülün şeklini etkiler. Bu açılı ve asimetrik yapı nedeniyle, iki O-H bağının dipol momentleri birbirini götürmez. Oksijen kısmı kısmi negatif, hidrojen kısımları kısmi pozitif yük taşır. Sonuç olarak, \(H_2O\) molekülünün net dipol momenti sıfırdan farklıdır ve \(H_2O\) polar bir moleküldür.