🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: İyonlaşma Enerjisi İle İlgili Grafik Sorusu Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: İyonlaşma Enerjisi İle İlgili Grafik Sorusu Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir grafikte, periyodik sistemin 2. periyodunda yer alan ardışık atom numaralı X, Y, Z elementlerinin birinci iyonlaşma enerjileri değişimi gösterilmektedir. 👉 Grafikte X'ten Y'ye iyonlaşma enerjisi artarken, Y'den Z'ye iyonlaşma enerjisi azalmaktadır.
Buna göre, bu elementlerin periyodik sistemdeki grup numaraları aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) X: 1A, Y: 2A, Z: 3A
B) X: 2A, Y: 3A, Z: 4A
C) X: 3A, Y: 4A, Z: 5A
D) X: 5A, Y: 6A, Z: 7A
E) X: 6A, Y: 7A, Z: 8A
Buna göre, bu elementlerin periyodik sistemdeki grup numaraları aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) X: 1A, Y: 2A, Z: 3A
B) X: 2A, Y: 3A, Z: 4A
C) X: 3A, Y: 4A, Z: 5A
D) X: 5A, Y: 6A, Z: 7A
E) X: 6A, Y: 7A, Z: 8A
Çözüm:
Bu tür grafik sorularında, periyodik sistemdeki iyonlaşma enerjisi değişim trendlerini ve istisnaları hatırlamak önemlidir. 📌
A) X: 1A, Y: 2A, Z: 3A
Diğer seçenekler bu kurala uymaz (örneğin B seçeneğinde 2A'dan 3A'ya azalma olur, sonra 3A'dan 4A'ya artma, bu grafiğe uymaz).
Doğru cevap A seçeneğidir.
- Bir periyotta soldan sağa doğru gidildikçe genellikle iyonlaşma enerjisi artar.
- Ancak 2A grubunun iyonlaşma enerjisi 3A grubundan, 5A grubunun iyonlaşma enerjisi ise 6A grubundan daha büyüktür (küresel simetri nedeniyle).
- X'ten Y'ye iyonlaşma enerjisi artıyor. Bu normal bir artış olabilir.
- Y'den Z'ye iyonlaşma enerjisi azalıyor. Bu durum, 2A > 3A veya 5A > 6A istisnasını işaret eder.
- 1A'dan 2A'ya artış var (X'ten Y'ye artışa uygun).
- 2A'dan 3A'ya azalış var (Y'den Z'ye azalışa uygun, çünkü \(IE_{2A} > IE_{3A}\)).
Diğer seçenekler bu kurala uymaz (örneğin B seçeneğinde 2A'dan 3A'ya azalma olur, sonra 3A'dan 4A'ya artma, bu grafiğe uymaz).
Doğru cevap A seçeneğidir.
Örnek 2:
Bir elementin ilk dört iyonlaşma enerjisi (kJ/mol cinsinden) aşağıdaki gibi verilmiştir:
\(IE_1 = 738\)
\(IE_2 = 1451\)
\(IE_3 = 7733\)
\(IE_4 = 10540\)
Buna göre, bu elementin periyodik sistemdeki grup numarası kaçtır? 💡
\(IE_1 = 738\)
\(IE_2 = 1451\)
\(IE_3 = 7733\)
\(IE_4 = 10540\)
Buna göre, bu elementin periyodik sistemdeki grup numarası kaçtır? 💡
Çözüm:
Ardışık iyonlaşma enerjileri arasındaki ani ve büyük sıçramalar, atomun elektron dizilimindeki katman değişimini ve soygaz düzenine ulaşıldığını gösterir. Bu sıçrama, elementin grup numarasını belirlemek için kullanılır. 📌
Bu durum, elementin 2A grubunda olduğunu kanıtlar. Çünkü 2A grubu elementleri 2 elektron vererek soygaz düzenine ulaşır. ✅
- İlk iyonlaşma enerjisi (\(IE_1\)): 738 kJ/mol
- İkinci iyonlaşma enerjisi (\(IE_2\)): 1451 kJ/mol
- Üçüncü iyonlaşma enerjisi (\(IE_3\)): 7733 kJ/mol
- Dördüncü iyonlaşma enerjisi (\(IE_4\)): 10540 kJ/mol
- \(IE_2 / IE_1 = 1451 / 738 \approx 1.97\) kat (Normal bir artış)
- \(IE_3 / IE_2 = 7733 / 1451 \approx 5.33\) kat (Çok büyük bir sıçrama!)
- \(IE_4 / IE_3 = 10540 / 7733 \approx 1.36\) kat (Normal bir artış)
Bu durum, elementin 2A grubunda olduğunu kanıtlar. Çünkü 2A grubu elementleri 2 elektron vererek soygaz düzenine ulaşır. ✅
Örnek 3:
Aynı periyotta yer alan X, Y ve Z elementlerinin atom numaraları ardışık olup, atom numarası en küçük olan X'tir. Bu elementlerin birinci iyonlaşma enerjileri grafiği (metinsel olarak betimlenmiştir) aşağıdaki gibidir:
Bir grafikte, x ekseninde X, Y, Z elementleri, y ekseninde ise birinci iyonlaşma enerjisi (kJ/mol) gösterilmektedir. Grafikte X'in iyonlaşma enerjisi en düşük, Y'nin iyonlaşma enerjisi X'ten yüksek, Z'nin iyonlaşma enerjisi ise Y'den yüksektir.
Buna göre, bu elementlerin atom yarıçapları arasındaki ilişki nasıldır?
Bir grafikte, x ekseninde X, Y, Z elementleri, y ekseninde ise birinci iyonlaşma enerjisi (kJ/mol) gösterilmektedir. Grafikte X'in iyonlaşma enerjisi en düşük, Y'nin iyonlaşma enerjisi X'ten yüksek, Z'nin iyonlaşma enerjisi ise Y'den yüksektir.
Buna göre, bu elementlerin atom yarıçapları arasındaki ilişki nasıldır?
Çözüm:
Periyodik sistemde 📌 aynı periyotta soldan sağa doğru gidildikçe:
İyonlaşma enerjisi soldan sağa arttığına göre, bu elementler periyotta soldan sağa doğru X, Y, Z şeklinde sıralanmıştır.
Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe atom yarıçapı azaldığı için, atom yarıçapları arasındaki ilişki:
Atom Yarıçapı: \(X > Y > Z\) olacaktır. ✅
- Atom numarası artar.
- Çekirdeğin elektronlara uyguladığı çekim kuvveti artar.
- Atom yarıçapı genellikle azalır.
- Birinci iyonlaşma enerjisi genellikle artar (2A-3A ve 5A-6A istisnaları hariç).
- X, Y, Z aynı periyotta ve atom numaraları ardışık. X en küçük atom numarasına sahip.
- Birinci iyonlaşma enerjileri arasındaki ilişki: \(IE_X < IE_Y < IE_Z\).
İyonlaşma enerjisi soldan sağa arttığına göre, bu elementler periyotta soldan sağa doğru X, Y, Z şeklinde sıralanmıştır.
Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe atom yarıçapı azaldığı için, atom yarıçapları arasındaki ilişki:
Atom Yarıçapı: \(X > Y > Z\) olacaktır. ✅
Örnek 4:
Baş grup elementi olduğu bilinen X, Y ve Z elementlerinin ardışık iyonlaşma enerjileri (kJ/mol) tablosu (metinsel olarak betimlenmiştir) aşağıda verilmiştir.
X: \(IE_1 = 496\), \(IE_2 = 4562\)
Y: \(IE_1 = 738\), \(IE_2 = 1451\), \(IE_3 = 7733\)
Z: \(IE_1 = 578\), \(IE_2 = 1817\), \(IE_3 = 2745\), \(IE_4 = 11575\)
Buna göre, bu elementlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A) X elementi bir toprak alkali metalidir.
B) Y elementi Z elementinden daha ametaldir.
C) Z elementi 3. periyotta yer alır.
D) Atom çapı en büyük olan X'tir.
E) Birinci iyonlaşma enerjisi en yüksek olan Z'dir.
X: \(IE_1 = 496\), \(IE_2 = 4562\)
Y: \(IE_1 = 738\), \(IE_2 = 1451\), \(IE_3 = 7733\)
Z: \(IE_1 = 578\), \(IE_2 = 1817\), \(IE_3 = 2745\), \(IE_4 = 11575\)
Buna göre, bu elementlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A) X elementi bir toprak alkali metalidir.
B) Y elementi Z elementinden daha ametaldir.
C) Z elementi 3. periyotta yer alır.
D) Atom çapı en büyük olan X'tir.
E) Birinci iyonlaşma enerjisi en yüksek olan Z'dir.
Çözüm:
Öncelikle her bir elementin grup numarasını belirleyelim. 📌
- X elementi: \(IE_1 = 496\), \(IE_2 = 4562\). \(IE_2 / IE_1 = 4562 / 496 \approx 9.2\) kat.
Büyük sıçrama \(IE_1\) ile \(IE_2\) arasında. Bu, X'in 1A grubunda olduğunu gösterir. 1A grubu elementleri alkali metallerdir. - Y elementi: \(IE_1 = 738\), \(IE_2 = 1451\), \(IE_3 = 7733\). \(IE_3 / IE_2 = 7733 / 1451 \approx 5.3\) kat.
Büyük sıçrama \(IE_2\) ile \(IE_3\) arasında. Bu, Y'nin 2A grubunda olduğunu gösterir. 2A grubu elementleri toprak alkali metallerdir. - Z elementi: \(IE_1 = 578\), \(IE_2 = 1817\), \(IE_3 = 2745\), \(IE_4 = 11575\). \(IE_4 / IE_3 = 11575 / 2745 \approx 4.2\) kat.
Büyük sıçrama \(IE_3\) ile \(IE_4\) arasında. Bu, Z'nin 3A grubunda olduğunu gösterir. 3A grubu elementleri toprak metalleridir.
- A) X elementi bir toprak alkali metalidir. ❌ Yanlış. X, 1A grubunda olduğu için alkali metaldir.
- B) Y elementi Z elementinden daha ametaldir. ❌ Yanlış. Y (2A) ve Z (3A) metallerdir. Metallik özellik 2A'da 3A'dan daha fazladır. Ametalliği karşılaştırmak için yeterli bilgi yok, ancak ikisi de metaldir.
- C) Z elementi 3. periyotta yer alır. ❌ Kesin değil. Z'nin 3A grubunda olduğunu biliyoruz, ancak hangi periyotta olduğu hakkında bilgi yok. 3A grubunda 2. periyottan itibaren elementler bulunur (Bor, Alüminyum vb.).
- D) Atom çapı en büyük olan X'tir. ✅ Doğru olabilir, ama kesin mi?
Karşılaştırma yapabilmek için elementlerin periyotlarını bilmemiz gerekir. Ancak, X'in 1A, Y'nin 2A, Z'nin 3A grubunda olduğunu biliyoruz. Genellikle aynı periyotta soldan sağa atom çapı azalır. Aynı grupta aşağı inildikçe atom çapı artar.
İyonlaşma enerjilerine bakarsak: \(IE_X (496)\), \(IE_Y (738)\), \(IE_Z (578)\).
\(IE_X < IE_Z < IE_Y\).
X (1A) ve Y (2A) aynı periyotta olsaydı \(IE_X < IE_Y\) olurdu, bu uyuyor.
Y (2A) ve Z (3A) aynı periyotta olsaydı \(IE_Y > IE_Z\) olurdu (2A > 3A istisnası), bu da uyuyor.
Yani, X, Y, Z'nin aynı periyotta ve sırasıyla 1A, 2A, 3A gruplarında olma ihtimali çok yüksektir. Eğer bu elementler aynı periyotta ise, atom çapı periyotta soldan sağa azalır. Dolayısıyla X > Y > Z şeklinde bir atom çapı sıralaması olur ve X en büyük çapa sahip olur.
Eğer farklı periyotlarda olsalardı, örneğin X 4. periyot 1A, Y 3. periyot 2A, Z 3. periyot 3A olabilirdi. Bu durumda \(IE_X (496)\) en düşük olurdu. \(IE_Y (738)\) ve \(IE_Z (578)\) karşılaştırmasında 2A > 3A istisnası gözlemleniyor. Bu da Y ve Z'nin aynı periyotta olduğunu düşündürür. X'in iyonlaşma enerjisinin diğerlerinden çok daha düşük olması, onun daha aşağı bir periyotta veya aynı periyotta en solda olduğunu gösterir.
En düşük iyonlaşma enerjisine sahip olan X, aynı zamanda en büyük atom çapına sahip olma eğilimindedir. Eğer X, Y, Z aynı periyotta ise (1A, 2A, 3A), X'in çapı en büyüktür. Eğer X daha alt bir periyotta ise, çapı yine en büyük olacaktır. Bu nedenle bu ifade kesinlikle doğrudur. - E) Birinci iyonlaşma enerjisi en yüksek olan Z'dir. ❌ Yanlış. \(IE_Y (738)\) en yüksektir.
Örnek 5:
Bir öğrenci, periyodik sistemdeki ilk 20 elementin birinci iyonlaşma enerjisi değerlerini kullanarak bir grafik oluşturmak istiyor. Ancak, grafiği çizmeden önce bazı tahminlerde bulunuyor:
I. Aynı grupta atom numarası arttıkça iyonlaşma enerjisi azalır.
II. Aynı periyotta soldan sağa doğru iyonlaşma enerjisi genellikle artar, ancak 2A-3A ve 5A-6A arasında istisnalar görülür.
III. Soygazların iyonlaşma enerjileri kendi periyotlarındaki diğer elementlere göre en düşüktür.
Öğrencinin bu tahminlerinden hangileri doğru bir grafik yorumuna yol açar? 🤔
I. Aynı grupta atom numarası arttıkça iyonlaşma enerjisi azalır.
II. Aynı periyotta soldan sağa doğru iyonlaşma enerjisi genellikle artar, ancak 2A-3A ve 5A-6A arasında istisnalar görülür.
III. Soygazların iyonlaşma enerjileri kendi periyotlarındaki diğer elementlere göre en düşüktür.
Öğrencinin bu tahminlerinden hangileri doğru bir grafik yorumuna yol açar? 🤔
Çözüm:
Bu soru, iyonlaşma enerjisinin periyodik sistemdeki değişim trendlerini doğru anlayıp anlamadığımızı ölçer. 📌
- I. Aynı grupta atom numarası arttıkça iyonlaşma enerjisi azalır.
✅ Bu ifade doğrudur. Aynı grupta atom numarası arttıkça katman sayısı artar, elektronlar çekirdekten uzaklaşır ve çekirdeğin çekim gücü azalır. Bu da elektron koparmayı kolaylaştırır, dolayısıyla iyonlaşma enerjisi azalır. - II. Aynı periyotta soldan sağa doğru iyonlaşma enerjisi genellikle artar, ancak 2A-3A ve 5A-6A arasında istisnalar görülür.
✅ Bu ifade de doğrudur. Aynı periyotta soldan sağa atom numarası arttıkça çekirdek yükü artar, atom yarıçapı küçülür ve elektronlar çekirdeğe daha sıkı bağlanır, bu da iyonlaşma enerjisini artırır. Ancak 2A grubunun küresel simetrisi nedeniyle 3A'dan, 5A grubunun küresel simetrisi nedeniyle 6A'dan daha yüksek iyonlaşma enerjisine sahip olması istisnaları oluşturur. - III. Soygazların iyonlaşma enerjileri kendi periyotlarındaki diğer elementlere göre en düşüktür.
❌ Bu ifade yanlıştır. Soygazlar, kararlı elektron dizilimine sahip oldukları için kendi periyotlarındaki elementler arasında en yüksek iyonlaşma enerjisine sahiptirler. Elektron koparmak çok zordur.
Örnek 6:
Bir bilim insanı, bilinmeyen bir elementin (Q) kimyasal reaksiyonlardaki davranışını anlamak için iyonlaşma enerjisi verilerini inceliyor. Elde ettiği verileri bir grafikte gösteremediği için aşağıdaki gibi özetliyor:
"Q elementinin birinci iyonlaşma enerjisi oldukça düşüktür. İkinci iyonlaşma enerjisi ise birinci iyonlaşma enerjisinden yaklaşık 10 kat daha büyüktür. Bu durum, Q'nun kararlı bir iyon oluşturma eğilimini açıkça göstermektedir."
Bu bilgilere göre, Q elementi ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
A) Q elementi 1A grubunda yer alır.
B) Q elementi bileşiklerinde +1 yüklü iyon oluşturmaya yatkındır.
C) Q elementinin atom yarıçapı genellikle küçüktür.
D) Q elementi bir metaldir.
E) Q elementinin değerlik elektron sayısı 1'dir.
"Q elementinin birinci iyonlaşma enerjisi oldukça düşüktür. İkinci iyonlaşma enerjisi ise birinci iyonlaşma enerjisinden yaklaşık 10 kat daha büyüktür. Bu durum, Q'nun kararlı bir iyon oluşturma eğilimini açıkça göstermektedir."
Bu bilgilere göre, Q elementi ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
A) Q elementi 1A grubunda yer alır.
B) Q elementi bileşiklerinde +1 yüklü iyon oluşturmaya yatkındır.
C) Q elementinin atom yarıçapı genellikle küçüktür.
D) Q elementi bir metaldir.
E) Q elementinin değerlik elektron sayısı 1'dir.
Çözüm:
Verilen bilgilere göre, Q elementinin:
- Birinci iyonlaşma enerjisi düşük.
- İkinci iyonlaşma enerjisi, birinci iyonlaşma enerjisinden yaklaşık 10 kat daha büyük. (Yani \(IE_2 / IE_1 \approx 10\)).
- Birinci iyonlaşma enerjisinin düşük olması ve \(IE_2\) ile \(IE_1\) arasında çok büyük bir sıçrama olması, Q elementinin 1A grubunda olduğunu gösterir. Çünkü 1A grubu elementleri ilk elektronu kolayca verir ve soygaz düzenine ulaşır, ikinci elektronu koparmak çok zordur.
- 1A grubu elementleri alkali metallerdir ve bileşiklerinde +1 yüklü iyon oluşturmaya yatkındırlar.
- 1A grubunda olmaları, değerlik elektron sayılarının 1 olduğu anlamına gelir.
- A) Q elementi 1A grubunda yer alır. ✅ Bu çıkarım doğrudur.
- B) Q elementi bileşiklerinde +1 yüklü iyon oluşturmaya yatkındır. ✅ Bu çıkarım doğrudur, çünkü 1A grubu elementleri +1 yüklü iyon oluşturur.
- C) Q elementinin atom yarıçapı genellikle küçüktür. ❌ Bu çıkarım yanlıştır. 1A grubu elementleri, kendi periyotlarında en büyük atom yarıçapına sahip olan elementlerdir. İyonlaşma enerjisinin düşük olması da büyük atom yarıçapı ile ilişkilidir.
- D) Q elementi bir metaldir. ✅ Bu çıkarım doğrudur, 1A grubu elementleri hidrojen hariç metaldir. (9. sınıf düzeyinde hidrojenin istisna olduğu belirtilse de genellikle bu tür sorularda metal olduğu kabul edilir veya özel olarak belirtilir. Burada "elementin reaksiyonlardaki davranışını" dediği için metalik özellik gösterdiği çıkarımı yapılabilir.)
- E) Q elementinin değerlik elektron sayısı 1'dir. ✅ Bu çıkarım doğrudur, 1A grubunun değerlik elektron sayısı 1'dir.
Örnek 7:
Periyodik sistemin 3. periyodunda yer alan X, Y ve Z elementlerinin birinci iyonlaşma enerjileri (kJ/mol) sırasıyla 578, 496 ve 738 olarak verilmiştir.
Bu elementlerin atom numaraları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
Bu elementlerin atom numaraları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm:
Elementler aynı periyotta yer alıyor. Aynı periyotta iyonlaşma enerjisi genellikle soldan sağa doğru artar. Ancak 2A > 3A istisnası mevcuttur. 📌
Verilen iyonlaşma enerjileri:
Bu sıralamaya ve 2A > 3A istisnasına dikkat ederek elementlerin grup numaralarını tahmin edebiliriz:
Aynı periyotta soldan sağa doğru atom numarası arttığı için, atom numaraları arasındaki ilişki de bu grup sıralamasına göre olacaktır:
Atom Numarası: \(Y < Z < X\). ✅
- \(IE_X = 578\) kJ/mol
- \(IE_Y = 496\) kJ/mol
- \(IE_Z = 738\) kJ/mol
Bu sıralamaya ve 2A > 3A istisnasına dikkat ederek elementlerin grup numaralarını tahmin edebiliriz:
- En düşük iyonlaşma enerjisine sahip olan Y (496 kJ/mol), muhtemelen 1A grubunda yer alır.
- X (578 kJ/mol) ve Z (738 kJ/mol) arasında ise Z'nin iyonlaşma enerjisi X'ten daha yüksektir. Ancak 2A > 3A istisnasını düşündüğümüzde, Z'nin 2A grubunda, X'in ise 3A grubunda olma ihtimali çok yüksektir. Çünkü \(IE_{2A} > IE_{3A}\) kuralına uyuyor.
Aynı periyotta soldan sağa doğru atom numarası arttığı için, atom numaraları arasındaki ilişki de bu grup sıralamasına göre olacaktır:
Atom Numarası: \(Y < Z < X\). ✅
Örnek 8:
Bir grafikte, X, Y ve Z elementlerinin atom numaraları ve birinci iyonlaşma enerjileri arasındaki ilişki gösterilmektedir (metinsel olarak betimlenmiştir).
Grafikte, atom numarası arttıkça iyonlaşma enerjisi genel olarak azalmaktadır. X'ten Y'ye iyonlaşma enerjisi azalırken, Y'den Z'ye iyonlaşma enerjisi de azalmaktadır. Ayrıca, Y elementinin iyonlaşma enerjisi X'ten, Z'nin iyonlaşma enerjisi ise Y'den daha düşüktür.
Bu elementlerin periyodik sistemdeki konumları (grup ve periyot) hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Grafikte, atom numarası arttıkça iyonlaşma enerjisi genel olarak azalmaktadır. X'ten Y'ye iyonlaşma enerjisi azalırken, Y'den Z'ye iyonlaşma enerjisi de azalmaktadır. Ayrıca, Y elementinin iyonlaşma enerjisi X'ten, Z'nin iyonlaşma enerjisi ise Y'den daha düşüktür.
Bu elementlerin periyodik sistemdeki konumları (grup ve periyot) hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Çözüm:
Grafik betimlemesine göre:
Örneğin, X 2. periyot, Y 3. periyot, Z 4. periyotta olabilir ve hepsi aynı grupta olabilir (örneğin 1A, 2A, 7A vb.).
Seçenekler olsaydı, "Aynı grupta bulunurlar" veya "Atom numarası en büyük olan Z'dir ve iyonlaşma enerjisi en düşüktür" gibi ifadeler doğru olacaktı.
Bu durumda kesinlikle doğru olan ifade şudur: X, Y ve Z elementleri aynı grupta yer almaktadır ve atom numarası en büyük olan Z, en düşük iyonlaşma enerjisine sahiptir. ✅
Bu tür sorularda şıklara ihtiyaç duyulsa da, metinsel betimlemeler üzerinden en güçlü çıkarımı yapmamız beklenir.
- Atom numarası arttıkça iyonlaşma enerjisi genel olarak azalıyor. Bu durum, elementlerin aynı grupta ve aşağı doğru sıralandığını düşündürür. Çünkü aynı grupta atom numarası arttıkça (aşağı indikçe) iyonlaşma enerjisi azalır.
- İyonlaşma enerjisi sıralaması: \(IE_X > IE_Y > IE_Z\).
- Atom numarası sıralaması: \(X < Y < Z\).
Örneğin, X 2. periyot, Y 3. periyot, Z 4. periyotta olabilir ve hepsi aynı grupta olabilir (örneğin 1A, 2A, 7A vb.).
Seçenekler olsaydı, "Aynı grupta bulunurlar" veya "Atom numarası en büyük olan Z'dir ve iyonlaşma enerjisi en düşüktür" gibi ifadeler doğru olacaktı.
Bu durumda kesinlikle doğru olan ifade şudur: X, Y ve Z elementleri aynı grupta yer almaktadır ve atom numarası en büyük olan Z, en düşük iyonlaşma enerjisine sahiptir. ✅
Bu tür sorularda şıklara ihtiyaç duyulsa da, metinsel betimlemeler üzerinden en güçlü çıkarımı yapmamız beklenir.
Örnek 9:
Aşağıda verilen iyonlaşma enerjisi değerlerine sahip bir elementin (Q) periyodik sistemdeki yeri hakkında ne söylenebilir?
\(IE_1 = 1012\) kJ/mol
\(IE_2 = 1903\) kJ/mol
\(IE_3 = 2910\) kJ/mol
\(IE_4 = 4956\) kJ/mol
\(IE_5 = 6278\) kJ/mol
\(IE_6 = 22230\) kJ/mol
Bu verilere göre Q elementinin değerlik elektron sayısı ve grubu nedir?
\(IE_1 = 1012\) kJ/mol
\(IE_2 = 1903\) kJ/mol
\(IE_3 = 2910\) kJ/mol
\(IE_4 = 4956\) kJ/mol
\(IE_5 = 6278\) kJ/mol
\(IE_6 = 22230\) kJ/mol
Bu verilere göre Q elementinin değerlik elektron sayısı ve grubu nedir?
Çözüm:
Q elementinin ardışık iyonlaşma enerjilerini inceleyerek en büyük sıçramanın nerede olduğunu bulalım. Bu sıçrama, elementin değerlik elektron sayısını ve dolayısıyla grup numarasını gösterir. 📌
Bu büyük sıçrama, 5 elektronun koparılmasından sonra atomun kararlı soygaz düzenine ulaştığını ve 6. elektronu koparmanın çok zor olduğunu gösterir.
Dolayısıyla, Q elementinin değerlik elektron sayısı 5'tir ve 5A grubunda yer alır. ✅
- \(IE_1 = 1012\)
- \(IE_2 = 1903\) (\(IE_2/IE_1 \approx 1.88\))
- \(IE_3 = 2910\) (\(IE_3/IE_2 \approx 1.53\))
- \(IE_4 = 4956\) (\(IE_4/IE_3 \approx 1.70\))
- \(IE_5 = 6278\) (\(IE_5/IE_4 \approx 1.27\))
- \(IE_6 = 22230\) (\(IE_6/IE_5 \approx 3.54\))
Bu büyük sıçrama, 5 elektronun koparılmasından sonra atomun kararlı soygaz düzenine ulaştığını ve 6. elektronu koparmanın çok zor olduğunu gösterir.
Dolayısıyla, Q elementinin değerlik elektron sayısı 5'tir ve 5A grubunda yer alır. ✅
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-iyonlasma-enerjisi-ile-ilgili-grafik-sorusu/sorular