🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: İyonik Ve Moleküler Bileşik Adlandırılması Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: İyonik Ve Moleküler Bileşik Adlandırılması Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki iyonik bileşiğin adını yazınız. 💡
\(NaCl\)
\(NaCl\)
Çözüm:
Bu bir iyonik bileşiktir çünkü bir metal (Sodyum, Na) ile bir ametal (Klor, Cl) arasında oluşmuştur. Adlandırma kuralları şu şekildedir:
- ✅ İlk olarak metal katyonunun adı söylenir. (Sodyum)
- ✅ Ardından ametal anyonunun adı söylenir ve sonuna "-ür" eki getirilir. (Klor -> Klorür)
Örnek 2:
Aşağıdaki moleküler bileşiğin adını yazınız. 👉
\(CO_2\)
\(CO_2\)
Çözüm:
Bu bir moleküler bileşiktir çünkü iki farklı ametal (Karbon, C ve Oksijen, O) arasında oluşmuştur. Adlandırma kuralları şu şekildedir:
- ✅ İlk ametalin sayısı (birincisi "mono-" ise söylenmez) ve adı söylenir. (Karbon)
- ✅ İkinci ametalin sayısı (di-, tri-, tetra- vb.) ve adı söylenir, sonuna "-oksit", "-sülfür" gibi ekler getirilir. (iki oksijen atomu olduğu için "dioksit")
Örnek 3:
Formülü \(MgO\) olan bileşiğin adlandırması nasıldır? 🤔
Çözüm:
Bu bileşik, metal olan Magnezyum (Mg) ile ametal olan Oksijen (O) arasında oluştuğu için iyonik bir bileşiktir. İyonik bileşik adlandırma kurallarını uygulayalım:
- ✅ İlk önce metalin adı söylenir: Magnezyum.
- ✅ Ardından ametalin adı söylenir ve sonuna "-ür" eki getirilir. Oksijen için "-oksit" özel eki kullanılır: Oksit.
Örnek 4:
Aşağıdaki iyonik bileşiğin adını yazınız. 🧪
\(FeCl_3\)
\(FeCl_3\)
Çözüm:
Bu bileşik iyonik bir bileşiktir. Ancak demir (Fe) elementi, birden fazla pozitif değerlik alabilen (geçiş metali) bir elementtir. Bu durumda Roma rakamları kullanılır.
- ✅ Bileşikteki klor (Cl) iyonu \(-1\) değerliklidir. Toplam üç klor atomu olduğu için toplam negatif yük \(3 \times (-1) = -3\) olur.
- ✅ Bileşik nötr olduğundan, demir (Fe) iyonunun yükü \(+3\) olmalıdır.
- ✅ Metal adı (Demir) ve parantez içinde Roma rakamıyla değerliği (III) belirtilir.
- ✅ Ametal adı ve sonuna "-ür" eki getirilir (Klorür).
Örnek 5:
Formülü \(N_2O_5\) olan bileşiğin adını yazınız. 🔬
Çözüm:
Bu bileşik, iki farklı ametal (Azot, N ve Oksijen, O) arasında oluştuğu için moleküler bir bileşiktir. Moleküler bileşik adlandırma kurallarını uygulayalım:
- ✅ İlk ametalin sayısı "di-" (iki) olduğu için Diazot.
- ✅ İkinci ametalin sayısı "penta-" (beş) olduğu için Pentaoksit.
Örnek 6:
Ayşe, kimya dersinde öğrendiği bileşik adlandırma kurallarını kullanarak aşağıdaki bileşiklerin adlarını yazmıştır:
I. \(H_2O\): Dihidrojen Monoksit
II. \(KCl\): Potasyum Klorür
III. \(PCl_3\): Fosfor Triklorür
Buna göre, Ayşe'nin adlandırmalarından hangileri doğrudur? 🤔
I. \(H_2O\): Dihidrojen Monoksit
II. \(KCl\): Potasyum Klorür
III. \(PCl_3\): Fosfor Triklorür
Buna göre, Ayşe'nin adlandırmalarından hangileri doğrudur? 🤔
Çözüm:
Ayşe'nin adlandırmalarını tek tek inceleyelim:
- I. \(H_2O\): Dihidrojen Monoksit
✅ Bu bir moleküler bileşiktir (ametal + ametal). Hidrojenin sayısı "di-" ve oksijenin sayısı "mono-" olduğu için "Dihidrojen Monoksit" doğru bir adlandırmadır. (Ancak günlük hayatta daha çok "su" olarak bilinir.) - II. \(KCl\): Potasyum Klorür
✅ Bu bir iyonik bileşiktir (metal + ametal). Potasyum (K) metalinin adı ve Klor (Cl) ametalinin "-ür" eki almış adı doğru bir şekilde verilmiştir. - III. \(PCl_3\): Fosfor Triklorür
✅ Bu bir moleküler bileşiktir (ametal + ametal). Fosfor (P) ametalinin adı ve üç klor (Cl) atomu için "triklorür" ifadesi doğru bir adlandırmadır.
Örnek 7:
Evlerimizde temizlik amacıyla sıkça kullandığımız çamaşır suyu, sodyum hipoklorit olarak bilinir. Bu bileşiğin formülü \(NaClO\) şeklindedir. Buna göre, "sodyum hipoklorit" adlandırması hangi tür bileşik adlandırma kuralına uyar? 🏠
Çözüm:
Sodyum hipoklorit (\(NaClO\)) bileşiğinin adlandırmasını inceleyelim:
- ✅ Bileşiğin ilk elementi Sodyum (Na) bir metaldir.
- ✅ İkinci kısmı ise Hipoklorit (\(ClO^-\)) denilen bir kök iyondur (poliatomik iyon).
- ✅ Bir metal ile bir kök iyon arasında oluşan bileşikler iyonik bileşiklerdir.
- ✅ İyonik bileşik adlandırma kuralına göre, önce metalin adı, sonra kök iyonun adı söylenir. Bu örnekte de "Sodyum" (metal) ve "Hipoklorit" (kök iyon) şeklinde adlandırılmıştır.
Örnek 8:
Formülü \(CaCO_3\) olan bileşiğin adını yazınız. ⛰️
Çözüm:
Bu bileşik, metal olan Kalsiyum (Ca) ile Karbonat (\(CO_3^{2-}\)) kök iyonu arasında oluştuğu için iyonik bir bileşiktir. Adlandırma kuralları şu şekildedir:
- ✅ İlk olarak metal katyonunun adı söylenir. (Kalsiyum)
- ✅ Ardından kök anyonunun adı söylenir. (Karbonat)
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-iyonik-ve-molekuler-bilesik-adlandirilmasi/sorular