🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: İyonik ve kovalent bileşiklerin adlandırılması Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: İyonik ve kovalent bileşiklerin adlandırılması Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
İyonik Bileşiklerin Adlandırılması
Sodyum (Na) ve Klor (Cl) elementlerinin oluşturduğu iyonik bileşiğin adını yazınız. 💡
Sodyum (Na) ve Klor (Cl) elementlerinin oluşturduğu iyonik bileşiğin adını yazınız. 💡
Çözüm:
- Adım 1: Bileşiğin katyonunu (metal) ve anyonunu (ametal) belirleyelim. Sodyum (Na) bir metal, Klor (Cl) ise bir ametaldir.
- Adım 2: Metalin adını olduğu gibi söyleriz: Sodyum.
- Adım 3: Ametalin adını söylerken sonuna "-ür" veya "-it" ekleriz. Klor için bu "-ür" olur: Klorür.
- Sonuç: Bileşiğin adı Sodyum Klorür'dür. Bu aynı zamanda sofra tuzunun kimyasal adıdır! 🧂
Örnek 2:
İyonik Bileşiklerin Adlandırılması
Magnezyum (Mg) ve Oksijen (O) elementlerinin oluşturduğu iyonik bileşiğin adını yazınız. 💡
Magnezyum (Mg) ve Oksijen (O) elementlerinin oluşturduğu iyonik bileşiğin adını yazınız. 💡
Çözüm:
- Adım 1: Katyon Magnezyum (Mg) ve anyon Oksijen (O).
- Adım 2: Metalin adı: Magnezyum.
- Adım 3: Ametalin adı: Oksijen'in sonuna "-it" ekleyerek Oksit olur.
- Sonuç: Bileşiğin adı Magnezyum Oksit'tir. 💪
Örnek 3:
Geçiş Metallerinin Adlandırılması
Demir (Fe) ve Kükürt (S) elementlerinin oluşturduğu iyonik bileşiğin adını yazınız. Demir'in sülfür bileşiğinde aldığı değerlik +3'tür. 💡
Demir (Fe) ve Kükürt (S) elementlerinin oluşturduğu iyonik bileşiğin adını yazınız. Demir'in sülfür bileşiğinde aldığı değerlik +3'tür. 💡
Çözüm:
- Adım 1: Katyon Demir (Fe) ve anyon Kükürt (S).
- Adım 2: Demir bir geçiş metalidir ve farklı pozitif değerlikler alabilir. Bu nedenle değerliğini belirtmemiz gerekir. Soruda Fe'nin değerliği +3 olarak verilmiş.
- Adım 3: Metalin adının yanına parantez içinde Roma rakamıyla değerliğini yazarız: Demir (III).
- Adım 4: Ametalin adı: Kükürt'ün sonuna "-ür" ekleyerek Sülfür olur.
- Sonuç: Bileşiğin adı Demir (III) Sülfür'dür. (Kimyasal formülü Fe₂S₃'tür). ⛓️
Örnek 4:
Geçiş Metallerinin Adlandırılması
Bakır (Cu) ve Klor (Cl) elementlerinin oluşturduğu iyonik bileşiğin adını yazınız. Bakır'ın bu bileşikte aldığı değerlik +1'dir. 💡
Bakır (Cu) ve Klor (Cl) elementlerinin oluşturduğu iyonik bileşiğin adını yazınız. Bakır'ın bu bileşikte aldığı değerlik +1'dir. 💡
Çözüm:
- Adım 1: Katyon Bakır (Cu) ve anyon Klor (Cl).
- Adım 2: Bakır geçiş metalidir. Soruda değerliği +1 olarak belirtilmiş.
- Adım 3: Metalin adının yanına parantez içinde Roma rakamıyla değerliğini yazarız: Bakır (I).
- Adım 4: Ametalin adı: Klor'un sonuna "-ür" ekleyerek Klorür olur.
- Sonuç: Bileşiğin adı Bakır (I) Klorür'dür. (Kimyasal formülü CuCl'dir). 💰
Örnek 5:
Kovalent Bileşiklerin Adlandırılması
İki atomlu bir bileşikte, bir atom Karbon (C) ve iki atom Oksijen (O) bulunmaktadır. Bu kovalent bileşiğin adını yazınız. 💡
İki atomlu bir bileşikte, bir atom Karbon (C) ve iki atom Oksijen (O) bulunmaktadır. Bu kovalent bileşiğin adını yazınız. 💡
Çözüm:
- Adım 1: Kovalent bileşiklerde elementlerin adının önüne sayıları belirten Latince ön ekler gelir.
- Adım 2: İlk elementin atom sayısını belirtiriz. Karbon'dan 1 tane olduğu için ön ek "mono-" kullanılır, ancak ilk element için genellikle söylenmez (varsayılan olarak kabul edilir). Yani sadece Karbon deriz.
- Adım 3: İkinci elementin atom sayısını belirtiriz. Oksijen'den 2 tane olduğu için ön ek "di-" kullanılır: Dioksit.
- Sonuç: Bileşiğin adı Karbon Dioksit'tir. Bu, soluduğumuz havada bulunan bir gazdır! 💨
Örnek 6:
Kovalent Bileşiklerin Adlandırılması
Bir kovalent bileşikte, iki atom Azot (N) ve beş atom Oksijen (O) bulunmaktadır. Bu bileşiğin adını yazınız. 💡
Bir kovalent bileşikte, iki atom Azot (N) ve beş atom Oksijen (O) bulunmaktadır. Bu bileşiğin adını yazınız. 💡
Çözüm:
- Adım 1: Kovalent bileşiklerde Latince ön ekler kullanılır.
- Adım 2: İlk elementin (Azot) atom sayısı 2'dir. İki için Latince ön ek "di-" dir: Dinitrogen.
- Adım 3: İkinci elementin (Oksijen) atom sayısı 5'tir. Beş için Latince ön ek "penta-" dir. Ametalin sonuna "-it" eklenir: Pentaoksit.
- Sonuç: Bileşiğin adı Dinitrogen Pentaoksit'tir. (Kimyasal formülü N₂O₅'tir). 🧪
Örnek 7:
Aşağıdaki bilgilere göre bileşiklerin adlarını ve formüllerini eşleştiriniz: 📌
1. Demir (II) Klorür
2. Karbon Monoksit
3. Sodyum Oksit
A. CO
B. NaCl
C. FeO
D. Na₂O
1. Demir (II) Klorür
2. Karbon Monoksit
3. Sodyum Oksit
A. CO
B. NaCl
C. FeO
D. Na₂O
Çözüm:
- Adım 1: Demir (II) Klorür'ü inceleyelim. Demir (Fe) ve Klor (Cl) iyonik bileşik oluşturur. Demir'in değerliği (II) yani +2'dir. Klor'un değerliği -1'dir. Formülü dengelemek için 1 Fe ve 2 Cl gerekir: FeO. Bu, C seçeneği ile eşleşir. ✅
- Adım 2: Karbon Monoksit'i inceleyelim. Karbon (C) ve Oksijen (O) kovalent bileşik oluşturur. "Mono-" tek anlamına gelir. Yani 1 Karbon ve 1 Oksijen: CO. Bu, A seçeneği ile eşleşir. ✅
- Adım 3: Sodyum Oksit'i inceleyelim. Sodyum (Na) ve Oksijen (O) iyonik bileşik oluşturur. Sodyum'un değerliği +1'dir. Oksijen'in değerliği -2'dir. Formülü dengelemek için 2 Na ve 1 O gerekir: Na₂O. Bu, D seçeneği ile eşleşir. ✅
- Sonuç: Eşleştirme: 1-C, 2-A, 3-D. (B seçeneği ise Sodyum Klorür'dür, NaCl). 👉
Örnek 8:
Evimizde kullandığımız çamaşır suyu genellikle Sodyum Hipoklorit olarak adlandırılır. Bu bileşiğin kimyasal formülünü ve hangi tür bileşik olduğunu (iyonik/kovalent) tahmin ediniz. 💡
Çözüm:
- Adım 1: Bileşiğin adından elementleri çıkaralım: Sodyum (Na) ve Hipoklorit (ClO⁻).
- Adım 2: Sodyum (Na) bir metaldir ve genellikle +1 değerlik alır. Hipoklorit (ClO⁻) ise bir köktür ve -1 yüke sahiptir.
- Adım 3: Metal ve kök (veya ametal) bir araya geldiğinde genellikle iyonik bileşik oluşur.
- Adım 4: Değerlikleri (+1 ve -1) birbirini dengelediği için formül NaClO olur.
- Sonuç: Çamaşır suyunun ana maddesi olan Sodyum Hipoklorit, NaClO formülüyle gösterilen bir iyonik bileşiktir. 🧼
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-iyonik-ve-kovalent-bilesiklerin-adlandirilmasi/sorular