🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: İyonik Bileşiklerin Adlandırılması Ve Moleküler Yapılı Bileşiklerin Adlandırılması Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: İyonik Bileşiklerin Adlandırılması Ve Moleküler Yapılı Bileşiklerin Adlandırılması Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıda formülü verilen iyonik bileşiğin adını yazınız. 🤔
NaCl
NaCl
Çözüm:
Bu bir iyonik bileşiktir. Adlandırmak için şu adımları izleyelim:
- 📌 Adım 1: Metal ve Ametal Tespiti
Bileşikteki ilk element Na (Sodyum) bir metaldir. İkinci element Cl (Klor) bir ametaldir. - 📌 Adım 2: Adlandırma Kuralı
İyonik bileşikler adlandırılırken önce metalin adı, sonra ametalin adı okunur ve ametalin adının sonuna -ür eki getirilir. - 📌 Adım 3: Bileşiği Adlandırma
Sodyum (Na) ve Klor (Cl) birleştiğinde, Klor "Klorür" olur.
✅ Dolayısıyla, NaCl bileşiğinin adı Sodyum Klorür'dür. 🧂
Örnek 2:
Aşağıda formülü verilen moleküler (kovalent) bileşiğin adını yazınız. 💡
\(CO_2\)
\(CO_2\)
Çözüm:
Bu bir moleküler (kovalent) bileşiktir. Adlandırmak için şu adımları izleyelim:
- 📌 Adım 1: Ametal Tespiti
Bileşikteki her iki element de ametaldir (Karbon C ve Oksijen O). - 📌 Adım 2: Adlandırma Kuralı
Moleküler bileşikler adlandırılırken, ilk ametalin sayısı (Latince ön ek) + ilk ametalin adı + ikinci ametalin sayısı (Latince ön ek) + ikinci ametalin adı (-oksit, -klorür, -sülfür gibi eklerle) şeklinde okunur.
👉 İlk ametal bir tane ise "mono" ön eki kullanılmaz. İkinci ametal bir tane ise "mono" ön eki kullanılır. - 📌 Adım 3: Bileşiği Adlandırma
Karbon (C) bir tane olduğu için "mono" kullanılmaz, sadece Karbon denir.
Oksijen (O) iki tane olduğu için "di" ön eki kullanılır ve "oksit" şeklinde okunur.
✅ Dolayısıyla, \(CO_2\) bileşiğinin adı Karbon Dioksit'tir. 💨
Örnek 3:
Aşağıda formülü verilen iyonik bileşiğin adını yazınız. 🧪
\(Ca(OH)_2\)
\(Ca(OH)_2\)
Çözüm:
Bu bileşik bir metal ile kök iyonu içerir, dolayısıyla iyonik bir bileşiktir.
- 📌 Adım 1: Metal ve Kök İyon Tespiti
Bileşikteki Ca (Kalsiyum) metaldir. \(OH^-\) (Hidroksit) ise çok atomlu bir kök iyondur. - 📌 Adım 2: Adlandırma Kuralı
İyonik bileşikler adlandırılırken önce metalin adı, sonra kök iyonun adı okunur. - 📌 Adım 3: Bileşiği Adlandırma
Kalsiyum (Ca) ve Hidroksit (\(OH^-\)) iyonlarından oluşmuştur. Hidroksit iyonundan iki tane olması adlandırmada belirtilmez, sadece metal ve kök iyonun adı söylenir.
✅ Dolayısıyla, \(Ca(OH)_2\) bileşiğinin adı Kalsiyum Hidroksit'tir.
Örnek 4:
Aşağıda formülü verilen moleküler (kovalent) bileşiğin adını yazınız. 🔬
\(N_2O_3\)
\(N_2O_3\)
Çözüm:
Bu bileşik iki farklı ametalden oluştuğu için moleküler (kovalent) bir bileşiktir.
- 📌 Adım 1: Ametal Tespiti ve Sayıları
Bileşikte N (Azot) ve O (Oksijen) ametalleri vardır. Azot iki tane, Oksijen üç tanedir. - 📌 Adım 2: Adlandırma Kuralı
Moleküler bileşikler için Latince ön ekler kullanılır:
1: Mono (ilk element için kullanılmaz)
2: Di
3: Tri
4: Tetra
5: Penta
6: Hekza - 📌 Adım 3: Bileşiği Adlandırma
İki tane Azot olduğu için "Diazot".
Üç tane Oksijen olduğu için "Trioksit".
✅ Dolayısıyla, \(N_2O_3\) bileşiğinin adı Diazot Trioksit'tir.
Örnek 5:
Aşağıda formülü verilen iyonik bileşiğin adını yazınız. 🏗️
\(Al_2(SO_4)_3\)
\(Al_2(SO_4)_3\)
Çözüm:
Bu bileşik bir metal ile kök iyonu içerir, dolayısıyla iyonik bir bileşiktir.
- 📌 Adım 1: Metal ve Kök İyon Tespiti
Bileşikteki Al (Alüminyum) metaldir. \(SO_4^{2-}\) (Sülfat) ise çok atomlu bir kök iyondur. - 📌 Adım 2: Adlandırma Kuralı
İyonik bileşiklerde önce metalin adı, sonra kök iyonun adı okunur. Metalin veya kök iyonun kaç tane olduğu adlandırmada belirtilmez, sadece metal ve kök iyonun adı söylenir. - 📌 Adım 3: Bileşiği Adlandırma
Alüminyum (Al) ve Sülfat (\(SO_4^{2-}\)) iyonlarından oluşmuştur. Formüldeki alt indisler (2 ve 3) iyonların yüklerini dengelemek için kullanılmıştır ve adlandırmada doğrudan yer almaz.
✅ Dolayısıyla, \(Al_2(SO_4)_3\) bileşiğinin adı Alüminyum Sülfat'tır.
Örnek 6:
Aşağıda formülü verilen moleküler (kovalent) bileşiğin adını yazınız. 💡
\(SF_6\)
\(SF_6\)
Çözüm:
Bu bileşik iki farklı ametalden oluştuğu için moleküler (kovalent) bir bileşiktir.
- 📌 Adım 1: Ametal Tespiti ve Sayıları
Bileşikte S (Kükürt) ve F (Flor) ametalleri vardır. Kükürt bir tane, Flor altı tanedir. - 📌 Adım 2: Adlandırma Kuralı
Moleküler bileşikler için Latince ön ekler kullanılır. Birinci element bir tane ise "mono" ön eki kullanılmaz.
Latince ön ekler:
1: Mono
2: Di
3: Tri
4: Tetra
5: Penta
6: Hekza - 📌 Adım 3: Bileşiği Adlandırma
Bir tane Kükürt olduğu için "mono" kullanılmaz, sadece "Kükürt" denir.
Altı tane Flor olduğu için "Hekza" ön eki kullanılır ve "Florür" şeklinde okunur.
✅ Dolayısıyla, \(SF_6\) bileşiğinin adı Kükürt Hekzaflorür'dür.
Örnek 7:
Ayşe, kimya dersinde öğrendiği bileşik adlandırma kurallarını kullanarak aşağıdaki bileşikleri adlandırmaya çalışmıştır. Ancak bir tanesinde hata yapmıştır.
Hatalı adlandırılan bileşiği bulunuz ve doğru adlandırmasını yazınız. 🤔
Hatalı adlandırılan bileşiği bulunuz ve doğru adlandırmasını yazınız. 🤔
- \(K_2S\): Potasyum Sülfür
- \(P_2O_5\): Difosfor Pentaoksit
- \(FeCl_3\): Demir Triklorür
- \(NH_4NO_3\): Amonyum Nitrat
Çözüm:
Ayşe'nin adlandırmalarını tek tek kontrol edelim:
Doğru Adlandırma: Demir Klorür veya Demir(III) Klorür (eğer demirin değerliği belirtilecekse). 9. sınıf seviyesinde genellikle "Demir Klorür" şeklinde adlandırılır.
- 1️⃣ \(K_2S\): Bu bir metal (K: Potasyum) ve ametal (S: Kükürt) bileşiğidir, yani iyonik. İyonik bileşiklerde metalin sayısı belirtilmez. Potasyum Sülfür doğru adlandırmadır. ✅
- 2️⃣ \(P_2O_5\): Bu iki ametal (P: Fosfor, O: Oksijen) bileşiğidir, yani moleküler. İki Fosfor için "Difosfor", beş Oksijen için "Pentaoksit" doğru adlandırmadır. ✅
- 3️⃣ \(FeCl_3\): Bu bir metal (Fe: Demir) ve ametal (Cl: Klor) bileşiğidir, yani iyonik. İyonik bileşiklerde ametalin sayısı (burada Klor için "tri") belirtilmez. Demir elementi değişken değerlikli bir metal olsa da, 9. sınıf müfredatında başlangıç seviyesinde genellikle sabit değerlikliler veya basit geçiş metalleri için değerlik verilerek adlandırma yapılır. "Demir Klorür" veya değerliği belirtiliyorsa "Demir(III) Klorür" olmalıdır. "Demir Triklorür" moleküler bileşik adlandırma kuralıdır ve bu bileşik iyoniktir. ❌
- 4️⃣ \(NH_4NO_3\): Bu, iki kök iyon (\(NH_4^+\): Amonyum ve \(NO_3^-\): Nitrat) içeren iyonik bir bileşiktir. Kök iyonların isimleri doğrudan okunur. Amonyum Nitrat doğru adlandırmadır. ✅
Doğru Adlandırma: Demir Klorür veya Demir(III) Klorür (eğer demirin değerliği belirtilecekse). 9. sınıf seviyesinde genellikle "Demir Klorür" şeklinde adlandırılır.
Örnek 8:
Evlerimizde sıkça kullandığımız, yemeklere tat veren ve yiyecekleri korumak için kullanılan temel maddeye yemek tuzu denir. Kimyasal formülü NaCl olan bu bileşiğin kimyasal adını yazınız ve bileşik türünü belirtiniz. 🧂
Çözüm:
Günlük hayatta "yemek tuzu" olarak bildiğimiz maddeyi kimyasal olarak inceleyelim:
- 📌 Kimyasal Formül: NaCl
- 📌 Bileşik Türü Tespiti:
Na (Sodyum) bir metaldir.
Cl (Klor) bir ametaldir.
Bir metal ile bir ametal arasında oluşan bileşikler iyonik bileşiklerdir. - 📌 Kimyasal Adlandırma:
İyonik bileşikleri adlandırırken önce metalin adı, sonra ametalin adı ve sonuna -ür eki getirilir.
Sodyum (Na) ve Klor (Cl) birleşerek Klorür olur.
✅ Dolayısıyla, NaCl bileşiğinin kimyasal adı Sodyum Klorür'dür.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-iyonik-bilesiklerin-adlandirilmasi-ve-molekuler-yapili-bilesiklerin-adlandirilmasi/sorular