🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: İyonik bileşik adlandırma ve lewıs yapısı Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: İyonik bileşik adlandırma ve lewıs yapısı Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Sodyum (Na) ve Klor (Cl) elementlerinden oluşan iyonik bileşiğin adını ve Lewis yapısını yazınız. 💡
Çözüm:
İyonik bileşiklerin adlandırılmasında ilk elementin adı söylenir, ikinci elementin ise sonuna "-ür" eki getirilir.
- Sodyum (Na) bir metal, Klor (Cl) ise bir ametaldir.
- Na elementi +1 yüklü iyon (Na⁺) oluştururken, Cl elementi -1 yüklü iyon (Cl⁻) oluşturur.
- Bu iki iyon birleşerek sodyum klorür bileşiğini oluşturur.
- Bileşiğin adı: Sodyum klorür
- Lewis Yapısı:
- Sodyum atomu son katmanındaki 1 elektronu verir: [Na]⁺
- Klor atomu 7 değerlik elektronuna sahiptir ve 1 elektron alarak oktetini tamamlar: [:Ċl:]⁻
- İyonik bileşiklerde gösterim için parantez içinde iyonlar ve yükleri belirtilir.
Örnek 2:
Magnezyum (Mg) ve Oksijen (O) elementlerinden oluşan iyonik bileşiğin adını ve Lewis yapısını yazınız. ⚛️
Çözüm:
- Magnezyum (Mg) 2A grubunda yer alır ve +2 yüklü iyon (Mg²⁺) oluşturur.
- Oksijen (O) 6A grubunda yer alır ve oktetini tamamlamak için 2 elektron alarak -2 yüklü iyon (O²⁻) oluşturur.
- Mg²⁺ ve O²⁻ iyonları birleşerek magnezyum oksit bileşiğini oluşturur.
- Bileşiğin adı: Magnezyum oksit
- Lewis Yapısı:
- Magnezyum atomu son katmanındaki 2 elektronu verir: [Mg]²⁺
- Oksijen atomu son katmanına 2 elektron alarak oktetini tamamlar: [:Ö:]²⁻
Örnek 3:
Demir (Fe) ve Kükürt (S) elementlerinden oluşan iyonik bileşiğin adını (Demir(II) sülfür) ve Lewis yapısını çiziniz. ✍️
Çözüm:
Demir (Fe) bir geçiş metalidir ve farklı pozitif yüklere sahip olabilir. Bu bileşikte Demir, +2 yüklü iyon (Fe²⁺) olarak bulunur. Kükürt (S) ise 6A grubunda yer alır ve -2 yüklü iyon (S²⁻) oluşturur.
- Bileşiğin adı: Demir(II) sülfür (Demir'in aldığı yüke göre Roma rakamı kullanılır.)
- Lewis Yapısı:
- Demir atomu +2 yüklü iyon halindedir: [Fe]²⁺
- Kükürt atomu 6 değerlik elektronuna sahiptir ve 2 elektron alarak oktetini tamamlar: [:Ṡ:]²⁻
Örnek 4:
Alüminyum (Al) ve Klor (Cl) elementlerinden oluşan iyonik bileşiğin adını ve Lewis yapısını yazınız. 🧪
Çözüm:
- Alüminyum (Al) 3A grubunda yer alır ve +3 yüklü iyon (Al³⁺) oluşturur.
- Klor (Cl) ise -1 yüklü iyon (Cl⁻) oluşturur.
- Bir Al³⁺ iyonu ile üç Cl⁻ iyonu birleşerek AlCl₃ bileşiğini oluşturur.
- Bileşiğin adı: Alüminyum klorür
- Lewis Yapısı:
- Alüminyum atomu son katmanındaki 3 elektronu verir: [Al]³⁺
- Klor atomu 7 değerlik elektronuna sahiptir ve 1 elektron alarak oktetini tamamlar: [:Ċl:]⁻
- Bileşiğin genel gösteriminde, bir Al³⁺ iyonu ve üç adet [:Ċl:]⁻ iyonu bulunur.
Örnek 5:
Bir kimya öğrencisi, sodyum klorür (NaCl) bileşiğinin Lewis yapısını çizerken aşağıdaki adımları izlemiştir. Hangi adımda hata yapmıştır? 🧐
1. Sodyum atomunun son katmanında 1 elektron olduğunu belirledi.
2. Klor atomunun son katmanında 7 elektron olduğunu belirledi.
3. Sodyumun bu 1 elektronunu klora verdiğini gösterdi.
4. Sodyumun tek başına Na sembolü ile gösterilmesi gerektiğini düşündü.
Çözüm:
Öğrencinin hata yaptığı adım 4'tür.
- Adım 1 ve 2 doğru: Sodyumun değerlik elektron sayısı 1, klorun ise 7'dir.
- Adım 3 doğru: İyonik bağ oluşumu sırasında sodyum 1 elektron verir, klor 1 elektron alır.
- Adım 4 hatalı: İyonik bileşiklerde, atomlar elektron verip aldıktan sonra iyon halini alırlar. Sodyum elektron verdikten sonra pozitif yüklü bir iyon (Na⁺) haline gelir ve bu şekilde gösterilir. Klor ise elektron aldıktan sonra negatif yüklü bir iyon (Cl⁻) haline gelir ve Lewis yapısında gösterilir.
- Doğru Gösterim: [Na]⁺ ve [:Ċl:]⁻
Örnek 6:
Sofralarımızda kullandığımız tuzun ana maddesi olan sodyum klorürün (NaCl) iyonik bileşik olmasının günlük hayatımızdaki önemi nedir? 🧂
Çözüm:
Sodyum klorürün iyonik bir bileşik olması, onun katı halde bileşik yapısını korumasını ve kristal bir yapı oluşturmasını sağlar.
- Kararlılık: İyonik bileşikler, zıt yüklü iyonların elektrostatik çekimi sayesinde oldukça kararlıdır. Bu, tuzun uzun süre bozulmadan saklanabilmesini sağlar.
- Çözünürlük: Tuzun (sodyum klorür) suda çözünmesi, polar su moleküllerinin iyonları sararak iyonik yapıyı bozmasından kaynaklanır. Bu özellik, yemeklere tat vermesi ve vücudumuzda görev alması için önemlidir.
- İletkenlik: Katı haldeyken elektriği iletmeyen sodyum klorür, sıvı halde (erimiş) veya suda çözündüğünde iyonları hareket edebildiği için elektriği iletir.
Örnek 7:
Potasyum (K) ve Brom (Br) elementlerinden oluşan iyonik bileşiğin adını ve Lewis yapısını yazınız. 🌟
Çözüm:
- Potasyum (K) 1A grubunda yer alır ve +1 yüklü iyon (K⁺) oluşturur.
- Brom (Br) 7A grubunda yer alır ve -1 yüklü iyon (Br⁻) oluşturur.
- Bir K⁺ iyonu ile bir Br⁻ iyonu birleşerek KBr bileşiğini oluşturur.
- Bileşiğin adı: Potasyum bromür
- Lewis Yapısı:
- Potasyum atomu son katmanındaki 1 elektronu verir: [K]⁺
- Brom atomu 7 değerlik elektronuna sahiptir ve 1 elektron alarak oktetini tamamlar: [:Ḃr:]⁻
Örnek 8:
Kalsiyum (Ca) ve Fosfor (P) elementlerinin oluşturduğu iyonik bileşiğin doğru formülünü ve adını yazınız. (Kalsiyum 2A grubunda, Fosfor 5A grubunda bulunur.) 🤔
Çözüm:
- Kalsiyum (Ca) 2A grubunda yer aldığı için +2 yüklü iyon (Ca²⁺) oluşturur.
- Fosfor (P) 5A grubunda yer aldığı için oktetini tamamlamak üzere 3 elektron alarak -3 yüklü iyon (P³⁻) oluşturur.
- İyonik bileşiklerde toplam pozitif yük ile toplam negatif yük birbirini dengelemelidir.
- Ca²⁺ ve P³⁻ iyonlarının en küçük ortak katını bularak formülü belirleyebiliriz:
- Ca için 3 iyon gerekir (3 x +2 = +6)
- P için 2 iyon gerekir (2 x -3 = -6)
- Bu durumda bileşiğin formülü Ca₃P₂ olur.
- Bileşiğin adı: Kalsiyum fosfür
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-iyonik-bilesik-adlandirma-ve-lewis-yapisi/sorular