📄 9. Sınıf Kimya: İyonik Bağ, Kovalent Bağ, Lewis Nokta Yapısı, Molekül Polarlığı Ve Apolarlığı Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

1. Atomların valans elektron sayıları bulunur: N atomunun 5 (\(2s^2 2p^3\)), H atomunun 1 (\(1s^1\)).
2. Toplam valans elektron sayısı: \(5 + (3 \times 1) = 8\).
3. N atomu merkez atomdur. N atomunun üzerinde bir çift ortaklanmamış elektron bulunur ve üç adet hidrojen atomu ile tekli kovalent bağlar yapmıştır.
4. Molekül geometrisi: Merkez atom N üzerinde bir adet ortaklanmamış elektron çifti ve üç adet bağlayıcı elektron çifti bulunduğundan, \(NH_3\) molekülü üçgen piramit geometriye sahiptir.
5. Polarlık: N-H bağları, N atomunun H atomundan daha elektronegatif olması nedeniyle polar bağlardır. Ayrıca, molekül geometrisi üçgen piramit olduğu için, ortaklanmamış elektron çifti ve bağ elektron çiftlerinin oluşturduğu dipol momentleri birbirini götürmez. Bu nedenle \(NH_3\) molekülü \textbf{polar} bir moleküldür.

💡 Çözüm Adımları:

1. \textbf{Oluşum Şekli}: İyonik bağlı bileşikler, metal atomları ile ametal atomları arasında elektron alışverişi (elektron transferi) ile oluşur. Kovalent bağlı bileşikler ise ametal atomları arasında elektronların ortaklaşa kullanılması (elektron paylaşımı) ile oluşur.
2. \textbf{Fiziksel Hal ve Erime/Kaynama Noktaları}: İyonik bağlı bileşikler genellikle oda koşullarında katı haldedir ve erime/kaynama noktaları çok yüksektir. Kovalent bağlı bileşikler ise genellikle oda koşullarında katı, sıvı veya gaz halde bulunabilir ve erime/kaynama noktaları genellikle iyonik bileşiklere göre daha düşüktür.
3. \textbf{Elektrik İletkenliği}: İyonik bağlı bileşikler katı halde elektriği iletmezken, erimiş halde veya sulu çözeltileri elektriği iletir. Kovalent bağlı bileşikler ise genellikle katı, sıvı veya sulu çözeltileri elektriği iletmez (istisnalar hariç, örneğin asitler).

💡 Çözüm Adımları:

1. \textbf{CO_2\) Molekülü}: C atomu merkezde olup, her iki oksijen atomu ile çift bağlar kurmuştur. C atomu üzerinde ortaklanmamış elektron çifti bulunmaz. C atomu etrafında iki adet bağlayıcı elektron bölgesi bulunduğundan, \(CO_2\) molekülü \textbf{doğrusal} bir geometriye sahiptir. C-O bağları polar olmasına rağmen, molekül doğrusal ve simetrik olduğu için bu polar bağların oluşturduğu dipol momentleri zıt yönlüdür ve birbirini tamamen götürür. Bu nedenle \(CO_2\) molekülü \textbf{apolar} bir moleküldür.
2. \textbf{H_2O\) Molekülü}: O atomu merkezde olup, üzerinde iki adet ortaklanmamış elektron çifti ve iki adet hidrojen atomu ile tekli bağlar kurmuştur. Merkez atom O üzerinde iki adet bağlayıcı elektron çifti ve iki adet ortaklanmamış elektron çifti bulunduğundan, \(H_2O\) molekülü \textbf{kırık doğru (açısal)} bir geometriye sahiptir. O-H bağları polar olmasına rağmen, molekül geometrisi kırık doğru olduğu için bu polar bağların ve ortaklanmamış elektron çiftlerinin oluşturduğu dipol momentleri birbirini götürmez ve molekülde net bir dipol momenti oluşur. Bu nedenle \(H_2O\) molekülü \textbf{polar} bir moleküldür.
Özetle, her iki molekülde de polar bağlar olmasına rağmen, \(CO_2\)'nin doğrusal ve simetrik yapısı dipol momentlerini iptal ederken, \(H_2O\)'nun kırık doğru ve asimetrik yapısı net bir dipol momenti oluşturur.