📄 9. Sınıf Kimya: İkinci Dönem Birinci Yazılı Konuları Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

a) \( \text{MgCl}_2 \) (Magnezyum klorür)
Mg (12): \( \text{1s}^2\text{2s}^2\text{2p}^6\text{3s}^2 \) \( \rightarrow \) 2A grubu, 2 değerlik elektronu (metal)
Cl (17): \( \text{1s}^2\text{2s}^2\text{2p}^6\text{3s}^2\text{3p}^5 \) \( \rightarrow \) 7A grubu, 7 değerlik elektronu (ametal)
Mg atomu 2 elektron vererek \( \text{Mg}^{2+} \) iyonunu oluşturur. Her bir Cl atomu 1 elektron alarak \( \text{Cl}^- \) iyonunu oluşturur. Bu durumda 1 Mg atomu 2 Cl atomuna elektron verir. Metal ve ametal arasında elektron alışverişi olduğu için iyonik bağ oluşur.
Lewis Yapısı: \( \text{[:Cl:]}^- \text{Mg}^{2+} \text{[:Cl:]}^- \) (Cl atomlarının etrafında 8'er nokta olacak şekilde çizilir.)

b) \( \text{H}_2\text{O} \) (Su)
H (1): 1 değerlik elektronu (ametal)
O (8): \( \text{1s}^2\text{2s}^2\text{2p}^4 \) \( \rightarrow \) 6A grubu, 6 değerlik elektronu (ametal)
Oksijen atomu merkez atomdur. Her bir H atomu ile birer elektron ortaklaşması yaparak kovalent bağ oluşturur. Ametal ve ametal arasında elektron ortaklaşması olduğu için kovalent bağ oluşur.
Lewis Yapısı: H - Ö - H (Oksijen atomu üzerinde iki çift ortaklanmamış elektron bulunur.)

c) \( \text{N}_2 \) (Azot)
N (7): \( \text{1s}^2\text{2s}^2\text{2p}^3 \) \( \rightarrow \) 5A grubu, 5 değerlik elektronu (ametal)
İki azot atomu birbirleriyle üçer elektron ortaklaşması yaparak üçlü kovalent bağ oluşturur. Aynı ametal atomları arasında elektron ortaklaşması olduğu için kovalent bağ oluşur.
Lewis Yapısı: :N \( \equiv \) N: (Her bir azot atomu üzerinde bir çift ortaklanmamış elektron bulunur.)

💡 Çözüm Adımları:

Maddenin dört hali, taneciklerinin enerjilerine ve aralarındaki çekim kuvvetlerine göre farklı özellikler gösterir:

1. Katı Hali:
* Hareketlilik: Tanecikler sadece bulundukları yerde titreşim hareketi yapar, öteleme ve dönme hareketi yapamazlar.
* Düzenlilik: Tanecikler arası boşluklar çok azdır ve belirli bir düzen içinde (kristal yapılı katılar) istiflenmişlerdir. Amorf katılar ise düzensiz yapıya sahiptir.
* Çekim Kuvvetleri: Tanecikler arası çekim kuvvetleri çok güçlüdür.

2. Sıvı Hali:
* Hareketlilik: Tanecikler titreşim, öteleme ve dönme hareketleri yapabilirler. Birbirleri üzerinden kayarak yer değiştirebilirler.
* Düzenlilik: Tanecikler arası boşluklar katılara göre daha fazladır ve düzensiz bir yapıya sahiptirler.
* Çekim Kuvvetleri: Tanecikler arası çekim kuvvetleri katılara göre daha zayıf, gazlara göre daha güçlüdür.

3. Gaz Hali:
* Hareketlilik: Tanecikler çok hızlı ve rastgele titreşim, öteleme ve dönme hareketleri yaparlar.
* Düzenlilik: Tanecikler arası boşluklar çok fazladır ve tamamen düzensizdirler.
* Çekim Kuvvetleri: Tanecikler arası çekim kuvvetleri yok denecek kadar azdır.

4. Plazma Hali:
* Hareketlilik: Yüksek enerjili iyonlaşmış gaz halidir. Tanecikler (elektronlar, iyonlar, atomlar) çok hızlı ve serbestçe hareket ederler.
* Düzenlilik: Tamamen düzensizdir.
* Çekim Kuvvetleri: Tanecikler arası çekim kuvvetleri, yüklü taneciklerin varlığı nedeniyle oldukça karmaşık elektriksel ve manyetik etkileşimlerle karakterizedir. Gaz haline göre daha yüksek enerjiye sahiptir.

💡 Çözüm Adımları:

Su, diğer birçok maddeye göre farklı ve özel fiziksel özelliklere sahiptir. Bu özellikler canlılar ve çevre için hayati öneme sahiptir:

1. Yüksek Donma ve Kaynama Noktası:
* Su, molekülleri arasındaki güçlü hidrojen bağları nedeniyle benzer molekül kütleli maddelere göre çok daha yüksek bir donma noktasına (\( 0^{\circ}\text{C} \)) ve kaynama noktasına (\( 100^{\circ}\text{C} \)) sahiptir. Bu sayede Dünya'daki sıcaklık aralığında hem sıvı hem de katı halde bulunabilir.
* Önemi: Bu durum, Dünya'da suyun geniş sıcaklık aralıklarında sıvı halde kalmasını sağlar, bu da yaşamın devamlılığı için kritik bir faktördür.

2. Yoğunluk Anormalliği:
* Suyun en önemli özel durumlarından biri, katı halinin (buz) sıvı halinden (su) daha düşük yoğunluğa sahip olmasıdır. Su, \( +4^{\circ}\text{C} \)'de en yüksek yoğunluğa ulaşır ve bu sıcaklığın altında donmaya başladığında hacmi genişler, yoğunluğu azalır.
* Önemi: Buzun su üzerinde yüzmesi, göl ve denizlerin yüzeyden donmasını sağlar. Bu sayede suyun altındaki canlılar yaşamlarını sürdürebilirler. Eğer buz batsaydı, su kütleleri dipten donar ve su ekosistemleri yok olurdu. Ayrıca bu durum, donma-çözülme olaylarıyla toprak ve kayaçların fiziksel parçalanmasında da etkilidir, bu da toprak oluşumuna katkıda bulunur.