🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: İyonik Bağlı Bileşiklerin İsimlendirilmesi Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: İyonik Bağlı Bileşiklerin İsimlendirilmesi Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki iyonik bağlı bileşiğin adını yazınız:
NaCl 🧂
NaCl 🧂
Çözüm:
Bu bileşiği adlandırırken aşağıdaki adımları izleriz:
- 💡 Adım 1: Bileşiğin metal ve ametal kısımlarını belirleyin. NaCl bileşiğinde Na sodyum metali, Cl ise klor ametalidir.
- 📌 Adım 2: Metalin adını olduğu gibi yazın. Sodyum.
- 👉 Adım 3: Ametalin adının sonuna "-ür" ekini getirin. Klor atomu için "klorür" olur.
- ✅ Adım 4: Metal ve ametal kısmını birleştirin.
Cevap: Sodyum Klorür
Örnek 2:
Aşağıdaki iyonik bağlı bileşiğin adını yazınız:
MgO ✨
MgO ✨
Çözüm:
MgO bileşiğini adlandırmak için şu adımları takip edelim:
- 💡 Adım 1: Bileşikteki elementleri tanımlayın. Mg magnezyum metali, O ise oksijen ametalidir.
- 📌 Adım 2: Metalin adını söyleyin. Magnezyum.
- 👉 Adım 3: Ametalin adının sonuna "-ür" ekini ekleyin. Oksijen atomu için "oksit" olur (oksijenin özel hali).
- ✅ Adım 4: İki kısmı birleştirerek bileşiğin adını bulun.
Cevap: Magnezyum Oksit
Örnek 3:
Aşağıdaki iyonik bağlı bileşiğin adını yazınız:
FeCl\(_{\text{3}}\) 🧪
FeCl\(_{\text{3}}\) 🧪
Çözüm:
Bu bileşiği adlandırırken, demir gibi bazı metallerin birden fazla değerlik alabileceğini unutmayın:
- 💡 Adım 1: Bileşikteki elementleri belirleyin. Fe demir metali, Cl ise klor ametalidir.
- 📌 Adım 2: Klor ametali -1 değerlik alır. Bileşikte 3 tane klor olduğu için toplam negatif yük \( 3 \times (-1) = -3 \) olur.
- 👉 Adım 3: İyonik bileşikler nötr olduğu için, demirin yükü +3 olmalıdır. Demir (III).
- ✅ Adım 4: Metalin adını, parantez içinde Roma rakamıyla değerliğini ve ametalin adının sonuna "-ür" ekini ekleyerek adlandırın.
Cevap: Demir (III) Klorür
Örnek 4:
Aşağıdaki iyonik bağlı bileşiğin adını yazınız:
Cu\(_{\text{2}}\)S ⚗️
Cu\(_{\text{2}}\)S ⚗️
Çözüm:
Bakır elementi de birden fazla değerlik alabilen bir metaldir. Adlandırma adımları:
- 💡 Adım 1: Elementleri tanımlayın. Cu bakır metali, S ise kükürt ametalidir.
- 📌 Adım 2: Kükürt ametali -2 değerlik alır. Bileşikte bir tane kükürt olduğu için toplam negatif yük -2'dir.
- 👉 Adım 3: Bileşik nötr olduğundan, iki bakır atomunun toplam yükü +2 olmalıdır. Bu durumda her bir bakır atomunun yükü \( \frac{+2}{2} = +1 \) olur. Bakır (I).
- ✅ Adım 4: Metalin adını (değerliği ile birlikte) ve ametalin adını birleştirin.
Cevap: Bakır (I) Sülfür
Örnek 5:
Aşağıdaki iyonik bağlı bileşiğin adını yazınız:
Na\(_{\text{2}}\)SO\(_{\text{4}}\) 🔬
Na\(_{\text{2}}\)SO\(_{\text{4}}\) 🔬
Çözüm:
Bu bileşik, çok atomlu bir iyon (kök iyon) içerir.
- 💡 Adım 1: Bileşikteki metal ve kök iyonu belirleyin. Na sodyum metali, SO\(_{\text{4}}\) ise sülfat kök iyonudur.
- 📌 Adım 2: Metalin adını olduğu gibi yazın. Sodyum.
- 👉 Adım 3: Kök iyonun adını olduğu gibi yazın. SO\(_{\text{4}}\) kökü "sülfat" olarak adlandırılır.
- ✅ Adım 4: Metalin adını ve kök iyonun adını birleştirin.
Cevap: Sodyum Sülfat
Örnek 6:
Aşağıdaki iyonik bağlı bileşiğin adını yazınız:
CaCO\(_{\text{3}}\) 🗿
CaCO\(_{\text{3}}\) 🗿
Çözüm:
Bu örnek de çok atomlu bir iyon (kök iyon) içerir.
- 💡 Adım 1: Bileşikteki metal ve kök iyonu belirleyin. Ca kalsiyum metali, CO\(_{\text{3}}\) ise karbonat kök iyonudur.
- 📌 Adım 2: Metalin adını olduğu gibi yazın. Kalsiyum.
- 👉 Adım 3: Kök iyonun adını olduğu gibi yazın. CO\(_{\text{3}}\) kökü "karbonat" olarak adlandırılır.
- ✅ Adım 4: Metalin adını ve kök iyonun adını birleştirin.
Cevap: Kalsiyum Karbonat
Örnek 7:
Bir kimya laboratuvarında, iki farklı iyonik bileşik şişesi bulunmaktadır. Birinci şişede Al\(_{\text{2}}\)O\(_{\text{3}}\), ikinci şişede ise NH\(_{\text{4}}\)Cl yazmaktadır. Bu bileşiklerin doğru adlandırmaları hangi seçenekte verilmiştir? 🤔
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için her iki bileşiği ayrı ayrı adlandırmalıyız:
- 💡 Birinci Bileşik: Al\(_{\text{2}}\)O\(_{\text{3}}\)
- Al alüminyum metali, O oksijen ametalidir.
- Alüminyum sabit değerlikli bir metaldir (+3).
- Oksijenin sonuna "-it" eki gelir (oksit).
- Bu durumda adı Alüminyum Oksit'tir.
- 📌 İkinci Bileşik: NH\(_{\text{4}}\)Cl
- NH\(_{\text{4}}\) amonyum kök iyonudur (çok atomlu katyon).
- Cl klor ametalidir.
- Amonyum iyonunun adı olduğu gibi alınır.
- Klorun sonuna "-ür" eki gelir (klorür).
- Bu durumda adı Amonyum Klorür'dür.
- ✅ Sonuç: Birinci bileşik Alüminyum Oksit, ikinci bileşik Amonyum Klorür'dür.
Örnek 8:
Mutfakta yemeklerimizi tatlandırmak için kullandığımız tuzun kimyasal formülü NaCl'dir. İnşaatlarda harç yapımında kullanılan ve kireç taşı olarak bilinen maddenin temel bileşeni ise CaCO\(_{\text{3}}\)'tür. Bu iki günlük hayatta sıkça karşılaştığımız iyonik bileşiğin kimyasal adlarını yazınız. 🍽️🧱
Çözüm:
Günlük hayattaki bu yaygın maddelerin kimyasal adlarını belirleyelim:
- 💡 Yemek Tuzu (NaCl):
- Na sodyum metali, Cl klor ametalidir.
- Sodyum sabit değerlikli bir metaldir.
- Klorun sonuna "-ür" eki gelir.
- Kimyasal adı: Sodyum Klorür.
- 📌 Kireç Taşı (CaCO\(_{\text{3}}\)):
- Ca kalsiyum metali, CO\(_{\text{3}}\) karbonat kök iyonudur.
- Kalsiyum sabit değerlikli bir metaldir.
- Karbonat kök iyonunun adı olduğu gibi alınır.
- Kimyasal adı: Kalsiyum Karbonat.
- ✅ Sonuç: Yemek tuzu Sodyum Klorür, kireç taşı ise Kalsiyum Karbonat olarak adlandırılır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-i-yonik-bagli-bilesiklerin-i-simlendirilmesi/sorular