🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Çözünürlük Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Çözünürlük Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
100 gram suda 20 gram KClO₃ tuzu en fazla kaç gram çözünebilir? (Sıcaklık 20°C) 💡
Çözüm:
- Soruda verilen sıcaklıkta (20°C) KClO₃ tuzunun sudaki çözünürlüğüne bakmamız gerekiyor.
- Eğer çözünürlük tablosu verilmişse, 20°C'deki KClO₃ değeri bulunur.
- Varsayımsal olarak, 20°C'de 100 gram suda 7.1 gram KClO₃ çözünebildiğini varsayalım.
- Bu durumda, 100 gram suda en fazla 7.1 gram KClO₃ çözünebilir.
Örnek 2:
Oda sıcaklığında 50 gram suya 10 gram şeker eklendiğinde tamamı çözünüyor. Bu çözeltinin derişimi nedir? 🍬
Çözüm:
- Öncelikle çözeltinin kütlesini bulalım: Çözücü (su) + Çözünen (şeker) = 50 g + 10 g = 60 g.
- Çözeltinin derişimini kütlece yüzde (%) olarak ifade edebiliriz.
- Formül: Kütlece Yüzde Derişim = (Çözünenin Kütlesi / Çözeltinin Kütlesi) \times 100
- Değerleri yerine koyalım: (10 g / 60 g) \times 100
- Hesaplama: \( \frac{10}{60} \times 100 = \frac{1}{6} \times 100 \approx 16.67 \)
- Bu çözeltinin derişimi yaklaşık olarak %16.67'dir. ✅
Örnek 3:
200 gram suyun içine 40 gram NaCl ekleniyor. Ancak 10 gram NaCl dibe çöküyor. Bu durumdaki çözeltinin kütlece yüzdesi kaçtır? 🌊
Çözüm:
- Öncelikle çözeltide çözünen NaCl miktarını bulmalıyız.
- Toplam eklenen NaCl: 40 gram
- Dibe çöken NaCl: 10 gram
- Çözünen NaCl miktarı: 40 g - 10 g = 30 gram.
- Çözeltinin toplam kütlesini bulalım: Çözücü (su) + Çözünen (NaCl) = 200 g + 30 g = 230 gram.
- Kütlece yüzde derişim formülünü kullanalım: (Çözünenin Kütlesi / Çözeltinin Kütlesi) \times 100
- Değerleri yerine koyalım: (30 g / 230 g) \times 100
- Hesaplama: \( \frac{30}{230} \times 100 = \frac{3}{23} \times 100 \approx 13.04 \)
- Bu doymamış çözeltinin kütlece yüzdesi yaklaşık olarak %13.04'tür. 👉
Örnek 4:
30°C'de 100 gram su ile hazırlanan doymuş bir KNO₃ çözeltisi 15 gram KNO₃ içeriyor. Aynı sıcaklıkta 250 gram su ile en fazla kaç gram KNO₃ çözünebilir? 🌡️
Çözüm:
- Soruda verilen sıcaklıkta (30°C) 100 gram suyun en fazla 15 gram KNO₃ çözebildiği belirtilmiş. Bu, çözünürlüğün 15 g/100 g su olduğu anlamına gelir.
- Şimdi 250 gram su ile kaç gram KNO₃ çözünebileceğini bulmak için bir oran kurabiliriz.
- Orantı:
- 100 gram su \(\rightarrow\) 15 gram KNO₃
- 250 gram su \(\rightarrow\) x gram KNO₃
- İçler dışlar çarpımı yapalım: \( 100 \times x = 250 \times 15 \)
- \( 100x = 3750 \)
- \( x = \frac{3750}{100} \)
- \( x = 37.5 \)
- Bu durumda, 250 gram su ile en fazla 37.5 gram KNO₃ çözünebilir. 💯
Örnek 5:
Bir kimya öğretmeni, öğrencilerine çözünürlük kavramını anlatmak için aşağıdaki deneyi yapıyor: 100 ml su içine bir miktar tuz ekliyor ve tuzun tamamının çözündüğünü gözlemliyor. Daha sonra aynı miktarda tuzun yarısını bu çözeltiye ekliyor ve bu eklenen tuzun çözünmediğini ve dibe çöktüğünü görüyor. Bu deneyden yola çıkarak, öğretmenin öğrencilerine vurgulamak istediği temel kavram nedir? 🤔
Çözüm:
- Öğretmenin yaptığı bu deney, doygunluk kavramını göstermektedir.
- İlk adımda eklenen tuzun tamamının çözünmesi, çözeltinin doymamış olduğunu gösterir.
- İkinci adımda eklenen tuzun yarısının çözünmeyip dibe çökmesi ise, çözeltinin artık daha fazla çözünen madde alamayacak hale geldiğini, yani doygunluğa ulaştığını ifade eder.
- Bu noktadan sonra eklenen katı madde dibe çökecektir.
- Öğretmen, bu deneyle öğrencilere çözünürlük sınırını ve doygun çözelti kavramını somut bir şekilde anlatmayı amaçlamıştır. 💡
Örnek 6:
Kış aylarında arabaların camlarındaki buzu eritmek için tuz (genellikle sodyum klorür - NaCl) serpilir. Bu durumun çözünürlük prensibiyle nasıl bir ilişkisi vardır? 🚗❄️
Çözüm:
- Tuzun (NaCl) su ile etkileşime girerek onun donma noktasını düşürmesi, bu olayın temelini oluşturur.
- Saf suyun donma noktası 0°C'dir.
- Ancak suya bir madde (örneğin tuz) eklendiğinde, su moleküllerinin düzenli bir buz yapısı oluşturması zorlaşır.
- Bu durum, suyun donma noktasının 0°C'nin altına düşmesine neden olur.
- Yani, tuzlu su, saf suya göre daha düşük sıcaklıklarda donar.
- Yol üzerindeki buzun üzerine tuz serpildiğinde, buz erir çünkü tuzlu suyun donma noktası, ortam sıcaklığından daha düşüktür. Bu sayede buz tekrar donmadan erir ve yolun buzlanması önlenir. Bu, çözünürlüğün donma noktası üzerindeki etkisine bir örnektir. 🥶➡️💧
Örnek 7:
Çay demlerken şekeri karıştırınca hemen çözünürken, soğuk suya aynı miktarda şeker ekleyip karıştırırsak daha zor çözünür. Bu durumun sebebi nedir? ☕🧊
Çözüm:
- Bu durumun temel nedeni, sıcaklığın çözünürlük üzerindeki etkisidir.
- Şeker (sakkaroz) katı bir maddedir ve çoğu katının sudaki çözünürlüğü, sıcaklık arttıkça artar.
- Sıcak çayda su molekülleri daha enerjiktir ve daha hızlı hareket ederler. Bu yüksek enerji, şeker moleküllerini daha kolay sararak çözünmelerini sağlar.
- Soğuk suda ise su moleküllerinin enerjisi daha düşüktür. Bu nedenle şeker moleküllerini çevreleyip çözmeleri daha uzun sürer.
- Yani, sıcaklık arttıkça şekerin sudaki çözünürlüğü artar. ⬆️🔥
Örnek 8:
40°C'de 200 gram su ile hazırlanan doymuş bir X tuzu çözeltisi, 30 gram X tuzu içermektedir. Bu çözeltinin sıcaklığı 20°C'ye düşürüldüğünde 10 gram X tuzu dibe çöküyor. Buna göre, 20°C'de 150 gram su ile hazırlanan doymuş X tuzu çözeltisi kaç gram X tuzu içerir? 📉
Çözüm:
- Öncelikle 40°C'deki çözünürlüğü bulalım:
- 100 gram su \(\rightarrow\) (30 g X / 200 g su) \times 100 = 15 g X
- Yani, 40°C'de 100 gram su 15 gram X çözebilir.
- Sıcaklık 20°C'ye düşürüldüğünde 10 gram X dibe çöküyorsa, bu demektir ki çözeltinin doymuş olduğu sıcaklık 20°C'dir ve bu çöken miktar, doygunluk sınırının üzerindedir.
- Başlangıçta 200 gram su vardı ve 30 gram tuz çözünmüştü. 10 gram çöktüğüne göre, 20°C'de çözünen tuz miktarı 30 g - 10 g = 20 gramdır.
- Bu durumda, 20°C'de 200 gram su 20 gram X çözebilmiştir.
- Şimdi 20°C'deki çözünürlüğü bulalım:
- 100 gram su \(\rightarrow\) (20 g X / 200 g su) \times 100 = 10 g X
- Yani, 20°C'de 100 gram su 10 gram X çözebilir.
- Son olarak, 20°C'de 150 gram su ile hazırlanan doymuş çözeltideki X tuzu miktarını bulalım:
- 100 gram su \(\rightarrow\) 10 gram X
- 150 gram su \(\rightarrow\) y gram X
- Orantı kuralım: \( 100 \times y = 150 \times 10 \)
- \( 100y = 1500 \)
- \( y = \frac{1500}{100} \)
- \( y = 15 \)
- Bu durumda, 150 gram su ile hazırlanan doymuş çözelti 15 gram X tuzu içerir. 💡
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-cozunurluk/sorular