💡 9. Sınıf Kimya: Bohr atom modeli ve atomun yapısı Çözümlü Örnekler

Bohr atom modelinde enerji düzeyleri çekirdekten dışarıya doğru numaralandırılır veya harflendirilir:

• n = 1 düzeyi çekirdeğe en yakın olan katmandır ve K harfi ile gösterilir. 💡
• n = 2 düzeyi ikinci katmandır ve L harfi ile gösterilir. 💡
• Sıralama bu şekilde M, N, O... olarak devam eder.

✅ Cevap: n = 1 için K, n = 2 için L harfleri kullanılır.

Bohr atom modelindeki enerji değişimlerini inceleyelim:

• I. Öncül: Doğrudur. Bir elektronun dışarıdan enerji (ısı, ışık vb.) alarak üst yörüngelere çıkmasına absorpsiyon (soğurma) ve atomun bu yeni haline uyarılmış hal denir. ✅
• II. Öncül: Yanlıştır. Uyarılmış hal yüksek enerjili ve kararsız bir haldir. Atom düşük enerjili olan temel halde daha kararlıdır. ❌
• III. Öncül: Doğrudur. Kararsız olan uyarılmış elektron, temel hale dönerken aldığı enerjiyi ışık olarak geri verir. Bu olaya emisyon (yayınma) denir. ✅

👉 Doğru olanlar: I ve III

Atomun temel özelliklerini formüllerle hesaplayalım:

• Proton Sayısı: Atom numarasına eşittir. Bu durumda Proton Sayısı \( = 12 \). 📌
• Elektron Sayısı: Nötr atomlarda proton sayısı elektron sayısına eşittir. Bu yüzden Elektron Sayısı \( = 12 \). 📌
• Nötron Sayısı: Kütle numarası ile proton sayısı arasındaki farktır.
• Formül: Kütle Numarası \( = \) Proton Sayısı \( + \) Nötron Sayısı
• \( 24 = 12 + n \)
• Buradan Nötron Sayısı \( = 12 \) bulunur. 📌

✅ Sonuç: Proton: \( 12 \), Elektron: \( 12 \), Nötron: \( 12 \)

Adım adım hesaplama yapalım:

• 1. Adım (Proton Sayısını Bulma): İyon yükü formülünü kullanalım.
• Proton Sayısı \( = \) İyon Yükü \( + \) Elektron Sayısı
• Proton Sayısı \( = -3 + 18 = 15 \) 💡
• 2. Adım (Kütle Numarasını Bulma): Proton ve nötron sayılarını toplayalım.
• Kütle Numarası \( = \) Proton Sayısı \( + \) Nötron Sayısı
• Kütle Numarası \( = 15 + 16 = 31 \) 💡

✅ Cevap: X atomunun kütle numarası 31'dir.

Değişkenler atayarak soruyu çözelim:

• Nötr atom olduğu için: Proton Sayısı \( = \) Elektron Sayısı \( = p \) olsun.
• Nötron sayısı protondan \( 1 \) fazla ise: Nötron Sayısı \( = p + 1 \) olur.
• Toplam tanecik sayısı: \( p + e + n = 40 \)
• Değerleri yerine koyalım: \( p + p + (p + 1) = 40 \)
• \( 3p + 1 = 40 \)
• \( 3p = 39 \)
• \( p = 13 \)

👉 Çekirdek yükü proton sayısına eşittir. Bu durumda atom numarası 13'tür. ✅

Bu cihazların çalışma prensibi Bohr'un enerji seviyeleri ve emisyon kavramlarına dayanır:

• Lambanın içindeki gaz atomlarına elektrik enerjisi verildiğinde, elektronlar bu enerjiyi soğurarak (absorpsiyon) üst enerji katmanlarına fırlar. ⚡
• Üst katmanlarda kararsız olan elektronlar, anında kendi alt katmanlarına (temel hale) geri dönerler. 🔄
• Bu geri dönüş sırasında, aldıkları fazla enerjiyi ışık olarak dışarı yayarlar (emisyon). ✨
• Her gaz atomunun enerji seviyeleri arasındaki fark farklı olduğu için, her gaz (Neon, Sodyum, Argon vb.) kendine özgü bir renk yayar. 🌈

Verilen atomları analiz edelim:

• Her iki atomun da proton sayısı \( 17 \)'dir. Proton sayıları aynı, nötron sayıları farklı (\( 18 \) ve \( 20 \)) olan atomlara izotop atomlar denir. (Ali doğru söyledi ✅)
• İzotop atomların proton sayıları ve elektron sayıları (nötr halde) aynı olduğu için kimyasal özellikleri aynıdır. (Ayşe doğru söyledi ✅)
• Nötron sayıları farklı olduğu için fiziksel özellikleri farklıdır. (Deniz doğru söyledi ✅)
• A'nın kütle numarası: \( 17 + 18 = 35 \)
• B'nın kütle numarası: \( 17 + 20 = 37 \)
• Kütle numaraları farklıdır. (Can yanlış söyledi ❌)

✅ Cevap: Can'ın ifadesi yanlıştır.

Havai fişeklerin renkli olmasının sebebi içindeki metal tuzlarıdır:

• Havai fişek patladığında büyük bir ısı enerjisi açığa çıkar. 🔥
• Bu ısı, metal atomlarındaki (örneğin Stronsiyum veya Bakır) elektronları uyararak üst yörüngelere taşır.
• Uyarılmış elektronlar çok kısa sürede eski yerlerine (temel hale) dönerken, aradaki enerji farkını renkli ışık olarak yayınlarlar. 🎆
• Örneğin; Stronsiyum tuzu kırmızı, Bakır tuzu mavi-yeşil renk verir. Bu durum Bohr'un elektronların belirli enerji seviyelerinde bulunduğu teorisini kanıtlar.

✅ Özetle: Olay bir emisyon (yayınma) olayıdır.